پژوهشگران با شناسایی نقش اختلال در حرکت سلولهای بنیادی رنگدانهای، به سرنخ تازهای درباره علت سفید شدن مو دست یافتند؛ هرچند هنوز درمان قطعی برای آن وجود ندارد.
به گزارش جماران به نقل از مجله علمی، سالها تصور میشد سفید شدن مو بخشی اجتنابناپذیر از روند افزایش سن است، اما پژوهشی جدید نشان داده است که سازوکاری پنهان در فولیکولهای مو میتواند یکی از دلایل اصلی از دست رفتن رنگ طبیعی مو باشد.
در مطالعهای که در مجله علمی Nature منتشر شده، پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه نیویورک نقش سلولهای بنیادی رنگدانهای (Melanocyte Stem Cells یا McSCs) را بررسی کردند؛ سلولهایی که مسئول تولید سلولهای رنگدانهساز و حفظ رنگ طبیعی مو هستند.
نتایج آزمایشها روی موشها نشان داد این سلولها بهطور طبیعی میان بخشهای مختلف فولیکول مو جابهجا میشوند و این جابهجایی برای بلوغ و تولید رنگدانه ضروری است.
اما با افزایش سن، برخی از این سلولها در بخشی از فولیکول مو گیر میافتند و دیگر نمیتوانند به ناحیهای که سیگنالهای لازم برای تولید رنگدانه را دریافت میکنند بازگردند. در نتیجه، تولید رنگدانه متوقف شده و موها بهتدریج سفید میشوند.
«مایومی ایتو»، پژوهشگر ارشد این مطالعه، میگوید از دست رفتن توانایی این سلولها برای «حرکت و سازگاری» میتواند یکی از عوامل اصلی سفید شدن مو باشد و حفظ این قابلیت برای سلامت و رنگ طبیعی مو اهمیت زیادی دارد.
آیا میتوان رنگ موی سفید را دوباره بازگرداند؟
با وجود اهمیت این کشف، پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز هیچ روش درمانی اثباتشدهای برای بازگرداندن رنگ طبیعی موهای سفید ناشی از افزایش سن وجود ندارد.
بررسی دیگری که در سال ۲۰۲۶ از سوی همین گروه پژوهشی منتشر شد، نشان داد سفید شدن مو تنها به محل قرارگیری سلولهای بنیادی وابسته نیست، بلکه عواملی مانند کاهش توان ترمیم DNA، استرس اکسیداتیو، تجمع آثار پیری در سلولها و تغییرات محیط اطراف فولیکول مو نیز در این فرآیند نقش دارند.
به گفته پژوهشگران، اگر در آینده بتوان حرکت این سلولها را دوباره فعال کرد یا آنها را از محل گیر افتادن خارج کرد، شاید امکان بازگشت تولید رنگدانه فراهم شود، اما این فرضیه هنوز در انسان به اثبات نرسیده است.
چرا مو با وجود سفید شدن همچنان رشد میکند؟
دانشمندان توضیح میدهند سلولهای مسئول رنگ مو با سلولهای مسئول رشد مو متفاوت هستند؛ بنابراین حتی اگر رنگدانه تولید نشود، رشد مو ادامه پیدا میکند.
در آزمایشهای انجامشده روی موشها، با افزایش سن تعداد بیشتری از سلولهای بنیادی رنگدانهای در فولیکول مو گیر افتادند و در برخی مراحل، حدود ۵۰ درصد این سلولها توانایی جابهجایی خود را از دست دادند. در مقابل، سلولهایی که همچنان قادر به حرکت بودند، رنگ طبیعی مو را حفظ کردند.
استرس تنها عامل سفید شدن مو نیست
اگرچه استرس همواره بهعنوان یکی از عوامل سفید شدن مو مطرح بوده، اما یافتههای علمی نشان میدهد این پدیده نتیجه مجموعهای از عوامل از جمله استرس اکسیداتیو، کاهش سلولهای رنگدانهساز، اختلال در پیامهای تنظیمکننده تولید رنگدانه و تغییرات محیط اطراف فولیکول مو است.
پژوهشگران دانشگاه نیویورک معتقدند سامانه سلولهای بنیادی رنگدانهای نسبت به سایر سلولهای بنیادی آسیبپذیرتر است و همین مسئله میتواند دلیل سفید شدن مو در اغلب انسانها و حتی موشها با افزایش سن باشد.
هنوز درمان قطعی برای سفید شدن مو وجود ندارد
با وجود پیشرفتهای علمی، درمان قطعی برای سفید شدن طبیعی مو ناشی از افزایش سن هنوز در دسترس نیست. همچنین آکادمی پوست آمریکا تأکید کرده است که در حال حاضر هیچ درمان پزشکی اثباتشدهای برای بازگرداندن رنگ موهای سفید وجود ندارد، مگر در مواردی که سفید شدن مو ناشی از عوامل قابل درمان مانند برخی کمبودهای تغذیهای باشد.
در حال حاضر مطالعاتی روی برخی ترکیبات دارویی و محصولات آرایشی در حال انجام است، اما هنوز هیچیک نتوانستهاند بازگشت رنگ طبیعی مو در اثر پیری را بهطور قطعی ثابت کنند.
آیا در آینده میتوان از سفید شدن مو جلوگیری کرد؟
پژوهشگران میگویند برای پاسخ به این پرسش، به مطالعات بیشتری نیاز است تا مشخص شود آیا فعالسازی مجدد سلولهای بنیادی رنگدانهای در انسان امکانپذیر و ایمن است و آیا چنین روشی میتواند واقعاً روند سفید شدن مو را متوقف یا معکوس کند یا خیر.
