دریاچه ناترون به دلیل ترکیب شیمیایی بسیار خشن، برای زندگی اکثر موجودات قابل سکونت نیست.
به گزارش جماران به نقل از مجله علمی این دریاچه از نوع «سودا» (قلیایی) است، به این معنی که سطح بالایی از سدیم و کربناتهای محلول دارد. به دلیل این غلظت بالای نمکها و مواد معدنی، pH دریاچه ممکن است به ۱۰.۵ برسد (درجه قلیائیتی نزدیک به محلول آمونیاک). در نتیجه، حیواناتی که در کرانهٔ دریاچه ناترون میمیرند، به شکل مومیاییهای کلسینه شده حفظ میشوند.
این دریاچه در امتداد سیستم درهٔ شکاف آفریقای شرقی واقع شده است. در اثر فعالیتهای آتشفشانی که مقادیر زیادی کربنات سدیم و کربنات کلسیم تولید میکنند، شکل گرفته است. این نمکها و دیگر مواد معدنی از تپههای اطراف به دریاچه نفوذ میکنند و از طریق چشمههای آب گرم از پایین وارد آب میشوند. از آنجا که دریاچه به هیچ رود یا دریایی نمیریزد، غلظت مواد شیمیایی در آن در تمام سال بالا میماند.
تنها تعداد کمی از حیوانات میتوانند در این سطح شوری و pH زنده بمانند. آب میتواند باعث سوختگی شدید پوست و چشم موجوداتی شود که سعی در نوشیدن یا شنا کردن دارند. اما حیواناتی که با این شرایط سازگار شدهاند، از جمله فلامینگوهای کوچک و ماهی تیلاپیا، در دریاچه و اطراف آن زندگی میکنند.
در واقع، دریاچه ناترون مهمترین مکان تولیدمثل (زادآوری) فلامینگوهای کوچک در جهان است. حدود ۷۵٪ از جمعیت جهانی این پرندگان (بین ۱.۵ تا ۲.۵ میلیون پرنده) در این دریاچه جوجهآوری میکنند. پاهای فلامینگوهای کوچک دارای پوست ضخیم و فلسهایی است که از آنها در برابر سوختگی آب محافظت میکند.
علاوه بر قلیائیت شدید، دریاچه ناترون بسیار کم عمق است به طوری که دمای آب آن در گرمترین دورهٔ سال ممکن است به ۶۰ درجه سلسیوس برسد. عمق دریاچه حدود ۰.۵ متر و عرض آن ۱۵ کیلومتر است، اما بسته به شرایط آب و هوایی گسترش و کوچک میشود.
هنگامی که سطح دریاچه کاهش مییابد، ریزجاندارانی که از نمکهای آن تغذیه میکنند، تکثیر میشوند. باکتریهای نمکدوست و سیانوباکتریها (جلبکهای سبز-آبی) به دلیل رنگدانههای موجود در سلولهایشان، دریاچه را به رنگهای مختلف قرمز درمیآورند. همین رنگدانهها هستند که به فلامینگوهای کوچک رنگ صورتی میبخشند، زیرا این پرندگان تقریباً به طور انحصاری از این جلبکها تغذیه میکنند