علیاکبر صالحی وزیر امور خارجه پیشین کشورمان صبح امروز ۱۹ بهمن در پنل نخست کنگره ملی سیاست خارجی، با بیان اینکه روشن شدن تکلیف روابط بینالملل، بزرگترین چالش حکمرانی کشور است، اظهار کرد: در ۴۷ سال اخیر، تکلیف این بخش روشن نشده و با فراز و نشیبهای بسیاری روبرو بوده و تأثیرات خود را بر سیاست داخلی نیز گذاشته است.
به گزارش خبرنگار جماران؛ علیاکبر صالحی صبح امروز ۱۹ بهمن در پنل نخست کنگره ملی سیاست خارجی، با بیان اینکه روشن شدن تکلیف روابط بینالملل، بزرگترین چالش حکمرانی کشور است، اظهار کرد: در ۴۷ سال اخیر، تکلیف این بخش روشن نشده و با فراز و نشیبهای بسیاری روبرو بوده و تأثیرات خود را بر سیاست داخلی نیز گذاشته است. بین آرمانهایی که در انقلاب ترسیم کردیم و شیوههای رسیدن به آنها، فاصله وجود دارد. آرمانها و قانون اساسی ما بسیار عالی و پیشرو است، اما در اجرای آن نتوانستیم به طور شایستهای عمل کنیم.
وی افزود: اگر ما حزب به معنای واقعی کلمه میداشتیم و یک صدای معارض در چارچوب اصول نظام وجود داشت، مانند یک سوپاپ برای دیگ زودپز عمل میکرد. این در قانون اساسی آمده، اما اجرا نشده است. به عنوان مثالی دیگر، اصول ۱۱ و ۱۵۴ قانون اساسی بر ارتباطگیری با ملتها تاکید شده است. اما گاهی برخی از کشورهای منطقه، به نحوه اجرای این اصل به ما ایراد میگرفتند.
همچنین کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی نیز در بخش دیگری از این پنل بیان کرد: مهمتربن چالش ما در اوایل انقلاب، تئوریزه کرده اهداف انقلاب بود. این چالش هنوز هم برقرار است، زیرا ما نتوانستیم با دانش سیاسی خودمان نوع حکمرانی را تئوریزه کنیم.
وی ادامه داد: این باعث بروز مشکلات زیادی حتی در صحنه داخلی شده است، زیرا اساسا چیزی که در دانشگاههای ما تدریس میشود، تئوریهای طراحیشده در غرب است و نمیتوان جوابگوی شرایط کشور باشد و برای تحقق آن آرمانها کاری کند. یعنی ما به نظریهسازی برای تبیین انقلاب شدیم، اما بدون این کار وارد عمل شدیم و به صورت تجربی پیش رفتیم. امروزه ناکارآمدی نظریات غربی بهتر در حال مشخص شدن است. به عنوان مثال حتی مبلغین نظریه لیبرال دموکراسی، به ناکارآمدی آن اذعان میکنند. لذا دانشمندان ما باید با توجه به شرایط کشور و منطقه، نظریهپردازی کنند.
وزیر اسبق امور خارجه با بیان اینکه همسایگان باید الویت نخست ما باشند، عنوان کرد: ما قبلا اشتباهاتی را در زمینه ارتباط با همسایگان داشتیم. صدور انقلاب، نباید با روشهای اشتباه صورت میگرفت. انقلاب باید در دل دیگران جای پیدا میکرد و بدین شکل، صادر میشد. به عنوان مثال، مردم عراق ارزش انقلاب ما را درک کرده و لذا از آن دفاع میکنند. این معنای صدور انقلاب است، اما اشتباهات قبلی در این زمینه، باعث شد برخی از همسایگان از ما بترسند.
همچنین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان نیز نیز در ادامه این پنل اظهار کرد: ما با پدیده جدیدی مواجه شدیم که تمام اصول بینالملل را دگرگون کرده است. این تحول، همان چیزی است که رئیسجمهور آمریکا از آن به عنوان "صلح از طریق قدرت" یاد میکند و صلح عادلانه هم منظورش نیست و صرفا به دنبال تحقق خواستههای خود از طریق زور است و به صورت عریان هم آن را اجرا میکند. پیش از این آمریکا برای حمله به هر جایی، ابتدا از شورای امنیت قطعنامه میگرفت یا یک ائتلاف بینالمللی ایجاد میکرد، اما ترامپ همه این کارها را مسخره میکند و معتقد است باید با توسل به زور، اهداف خود را مخقق کند.
وی با بیان اینکه این بازگشت به قانون جنگل است، اظهار کرد: در این شرایط، چارهای جز قوی شدن نداریم، زیرا در غیر این صورت پایمال میشویم. یکی از رموز قوی شدن، مقاومت و ایستادگی است. اگر ناوگان خود را اطراف شما چیدند و شما بلافاصله تسلیم شدید، یعنی توان مقاومت ندارید. حتما خرد و دیپلماسی لازم است، اما ترسیدن یک سم کشنده است. لذا از نظر من، مهمترین چالش ما ایستادگی است. اگر عقبنشینی کنیم، هیچ نقطه پایانی را نمیتوان برای این عقبنشینی متصور بود. من مطمئنم این دوران را هم میتوانیم با قدرت تمام کنیم.
صالحی در ادامه این پنل با تاکید بر اینکه یکی از مهمترین ویژگیهای انقلاب ما، اصلاحپذیری است، گفت: اگر ما از داخل قوی شویم، راحتتر میتوانیم سیاست استقلالطلبانه خود را پیاده کنیم. انقلاب اسلامی، دو هدف غایی ارتقای ایران و افزایش جایگاه اسلام را برای خود متصور بود. در طی تاریخ، ملت ما همیشه توجهی ویژه به حکمت داشته است و به همین دلیل هم به سرعت اسلام را پذیرفتیم. اما ما به جای خدمات متقابل ایران و اسلام، ندانسته کارهایی را در راستای صدمات متقابل ایران و اسلام انجام دادیم. ما شخصیت بزرگی چون کوروش را داریم، اما چرا در انقلاب از آن استفاده نکردیم و حتی آن را یک شاه ظالم عنوان کردیم؟ از طرف دیگر، تحت عنوان ایرانیت، اسلام را به دین اعراب تقلیل دادیم، در حالیکه اسلام یک اندیشه است.
وی با تاکید بر اینکه هویت ایرانی و اسلامی مکمل هم هستند، اظهار کرد: برای تعویض آرم مرکز ایرانشناسی، یکی از گزینههای پیشنهادی، شیر و خورشید بود. وقتی تحقیق کردیم، دیدیم فلسفه این نماد، از حضرت علی و تاریخ ایران آمده و مالکیت آن همچنان در اختیار جمهوری اسلامی قرار دارد. لذا باید از هویت ایرانی و اسلامی خودمان به شکلی هوشمندانه پاسداری کنیم.
خرازی نیز در بخش پایانی این پنل با بیان اینکه مقاومت باید در صحنههای مختلف صورت گیرد، تاکید کرد: در صحنههای سیاست خارجی و رسانه نیز باید مقاومت کنیم. این هم صرفا وظیفه دستگاههای رسمی نیست، بلکه وظیفه هر ایرانی محسوب میشود. متاسفانه ما در این زمینه ضعیف هستیم. هر کسی که میتواند مصالح کشور را تبیین و در رسانههای بینالمللی از ایران دفاع کند، باید این کار را انجام دهد.
وی در پاسخ به سوالی اظهار کرد: ما از ابتدا به دنبال دشمنی نبودیم و میخواستیم با همه در صلح باشیم. اما وقتی طرف مقابل دشمنی میکند، باید پاسخ دهیم. اینکه میگویند اسناد زیادی وجود دارد که نشان میدهد میتوانستیم از جنگ ۸ ساله جلوگیری کنیم، درست نیست. اتفاقا اسناد زیادی هست که نشان میدهد صدام با سوءاستفاده از شرایط داخلی پس از انقلاب، میخواست کشور ما را تصرف کند. آمریکا نیز از روز نخست دشمنی با ما را شروع کرد و ما هم به آن پاسخ دادهایم.
عراقچی نیز در پاسخ به فردی که پرسید چرا ایران به دنبال دشمنی با سایر کشورهاست، بیان کرد: سوال درست این است که بپرسیم علت دشمنی آمریکا با ما چیست. در زمینه هستهای، ما دیگر چه باید میکردیم که نکردیم؟ آمریکا نمیتواند تحمل کند که کشوری در برابرش بایستد و از حق خود دفاع کند. سیاست فشار حداکثری. تحریمهای پشت سر هم، جنگ، اسنپبک و عملیات شبهکودتای اخیر، همه از اقدامات ضدایرانی آمریکا در یک سال اخیر بود که به نتیجهای نرسید و مجبور شدند دوباره به میز مذاکره بازگردند که البته همین هم ممکن است فریب باشد و لذا تاکید داریم کشور باید بدون اتکا به مذاکرات، اداره شود.
وی همچنین با بیان اینکه سیاست خارجی موفق، با اجماع در داخل به پیش میرود، اضافه کرد: اگر یک صدای واحد در داخل کشور ایجاد شود، سیاست خارجی موفقتر خواهد بود. بخشی تحقق این امر، وظیفه ماست که شرایط را در داخل تبیین کنیم. کسانی که تا کنون دغدغه کشور داشتند، با ما همراه شدند، اما با کسانی که اغراضی دیگر داشتند، نمیتوان کاری کرد.
