پیام یزشکیان نه دعوت به جنگ بود و نه عقبنشینی از مذاکره. پیام روشنتر بود: ایران برای صلح آماده است، اما صلحی که بر پایه تهدید و تحمیل شکل بگیرد، صلح پایدار نخواهد بود
سخنرانی امروز دکتر مسعود پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل را می توان فراتر از مجموعهای از مواضع درباره جنگ، تحریم، پرونده هستهای و تحولات منطقه دید. پشت همه این سخنان، یک گزاره روشن وجود داشت: ایران صلح میخواهد، اما صلح از موضع قدرت، نه صلح از موضع ضعف.
پزشکیان تلاش کرد تصویری از ایران ارائه دهد که همزمان دو پیام متفاوت اما مکمل دارد؛ از یک سو ایران از مذاکره و گفتوگو گریزان نیست و از سوی دیگر، تجربه حمله، ترور رهبری، فرماندهان و دانشمندان و شهادت مردم و کودکان بی گناه را فراموش نکرده است. بنابراین مذاکره برای ایران به معنای پذیرش تهدید و تحمیل نیست.
زبان بدن و بیان پزشکیان نیز در همین چارچوب قابل فهم بود: نه زبان یک کشور شکستخورده، نه ادبیات کشوری که خواهان جنگ است؛ بلکه زبان دولتی که میگوید مذاکره میکنیم، اما از موضع ضعف مذاکره نمیکنیم.
صلابت کلام رئیسجمهور پزشکیان نیز در همین نقطه معنا پیدا میکرد. او از تجربهای سخن گفت که برای جامعه ایران ملموس است؛ از حمله تروریستهای آمریکایی به مدرسه و شهادت کودکان، از حمله به اماکن غیرنظامی در لامرد و میناب و از شهادت دانشمندان و فرماندهان و دیگر قربانیان جنگ. در کنار آن، با اشاره به ترور رهبری شهید، تلاش کرد نشان دهد که سخن گفتن از امنیت ایران صرفاً یک بحث انتزاعی نیست.
در همین چارچوب، یکی از صریح ترین جملات پزشکیان نیز معنا پیدا میکند: «کسانی که تروریست هستند و تروریست تربیت میکنند، به ما میگویند تروریست.» او با این جمله تلاش کرد روایت غالب آمریکایی-اسرائیلی درباره ایران را به چالش بکشد و پرسش «تروریسم و معیارهای دوگانه» را در برابر مخاطبان جهانی قرار دهد.
از این منظر، دکترین سخنرانی را میتوان در یک جمله خلاصه کرد:
«صلح از موضع قدرت؛ مذاکره بدون تسلیم، و بازدارندگی برای جلوگیری از جنگ.»
این همان نقطهای است که پزشکیان میان «قدرت و دفاع» و «دیپلماسی» دیوار نمیکشد؛ بلکه قدرت را پشتوانه دیپلماسی و دیپلماسی را راه رسیدن به صلح معرفی میکند.
یادآوری قربانیان غیرنظامی، از کودکان مدرسه تا مردم عادی، در واقع قرار دادن یک پرسش اخلاقی و سیاسی در برابر مخاطب جهانی بود: اگر امنیت و جان انسان ها اصل است، این اصل نباید گزینشی باشد.
از همین زاویه، پیام یزشکیان نه دعوت به جنگ بود و نه عقبنشینی از مذاکره. پیام روشنتر بود: ایران برای صلح آماده است، اما صلحی که بر پایه تهدید و تحمیل شکل بگیرد، صلح پایدار نخواهد بود.
شاید بتوان تمام سخنرانی امروز را در همین گزاره خلاصه کرد: قدرت برای جنگ نیست؛ قدرت برای آن است که جنگ تحمیل نشود و مذاکره نیز از موضع ضعف صورت نگیرد.
