یک دیپلمات باسابقه گفت: بخشی از وظایف دیپلماسی عمومی ما این است وجدان عمومی را نسبت به جنایات اسرائیل بیدار کند. رئیسجمهور به خوبی از موقعیت سازمان ملل، برای این کار استفاده کرد.
جاوید قرباناوغلی در گفتوگو با خبرنگار جماران، با تأکید بر اینکه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد فرصتی برای تمام کشورهاست تا مواضع خود را اعلام کنند، اظهار کرد: همچنین، این اجلاس فرصتی کمنظیر برای رایزنیهای دیپلماتیک با سران دیگر کشورهاست. بنابراین، بر خلاف آنچه برخی در داخل میگویند، حضور رئیسجمهور در این اجلاس ضروری بود.
وی با اشاره به تأکیدات رئیسجمهور بر جنایات اسرائیل و آمریکا و یادکردن از شهدای میناب و لامرد در سخنرانی خود، افزود: این جنایات، افکار عمومی جهان را تکان میدهد و رئیسجمهور نیز با به نمایش گذاشتن تصاویر شهدای لامرد و میناب، به خوبی توانست افکار عمومی جهان را نسبت به این جنایت آگاه کند.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با اشاره به دیگر مباحث مطرحشده در سخنرانی پزشکیان در سازمان ملل، بیان کرد: معمولا سخنرانیهای روسای جمهور چکشکاری میشود و متن آنها چندین بار تغییر میکند و نهایتا یک متن کارشناسیشده، در اختیار رئیسجمهور قرار میگیرد تا قرائت کند. آقای پزشکیان اما بر خلاف اسلاف خود، بخشی از سخنرانی خود را فیالبداهه و بر اساس ابتکار شخصی خود ایراد کرد.
قرباناوغلی ادامه داد: این مدل سخنرانی علاوه بر اینکه جذابیت دارد، دست رئیسجمهور را برای طرح مسائل مختلف باز میگذارد، زیرا در بسیاری از مواقع، در حدّفاصل نهاییشدن متن سخنرانی تا زمان انجام سخنرانی، اتفاقات جدیدی میافتد. به عنوان مثال، کمتر از ۲۴ ساعت قبل از سخنرانی آقای پزشکیان، ترامپ سخنرانی خود را انجام داد و لازم بود رئیسجمهور ما، در سخنرانی خود به حرفها او نیز پاسخ دهد.
وی با بیان اینکه سخنرانی شب گذشته ترامپ یکی از بدترین سخنرانیهای تاریخ سازمان ملل بود، عنوان کرد: ترامپ به جای اینکه در مجمع عمومی سازمان ملل، از صلح عمومی صحبت کند، تمام حرفهای خود را به نابودی و ایجاد نفرت اختصاص داد. ممکن است چند نفر هم در مجمع عمومی این سخنان را تشویق کرده باشند، اما افکار عمومی جهان و اکثریت رهبران دنیا، تهدید به نابودی یک تمدن چندهزار ساله را نفرتانگیز میدانند.
این دیپلمات با سابقه با بیان اینکه در مقابل، رئیسجمهور کشور ما جملات بسیار تأثیرگذاری را مطرح کرد، گفت: به عنوان مثال، آن جایی که آقای پزشکیان گفت، «بمب اتم و سلاحهای کشتار جمعی در دست اسرائیل است، اما تا کنون مورد بازرسی قرار نگرفته و تمام تاکیدات برای بازرسی از ایران است» یا اینکه «اسرائیل ۷۰ هزار انسان را قتلعام میکند، اما این ما هستیم که تحت تحریم میگیریم»، باعث میشود جهان به مقایسه درستی بین ما و اسرائیل برسد.
قرباناوغلی با بیان اینکه اسرائیل هیچگاه مانند امروز در جهان منفور نبوده است، اظهار کرد: اگرچه این افزایش نفرت جهانی، تأثیری بر عملکرد رژیم صهیونیستی ندارد، اما بالاخره بخشی از وظایف دیپلماسی عمومی ما این است وجدان عمومی را نسبت به جنایات اسرائیل بیدار کند. رئیسجمهور به خوبی از این موقعیت استفاده کرد.
وی با بیان اینکه صلابت و اقتدار در کلام آقای پزشکیان مشهود بود، اضافه کرد: ما به عنوان کشوری صلحطلب، هرگز گفتوگو را رد نمیکنیم، اما مذاکره زیر تهدید را هم نمیپذیریم. این پیام ایران، نزد عقلای جهان خریدار دارد و آن را میپذیرند. همچنین تاکید رئیسجمهور بر اینکه ما به دنبال بمب اتمی نیستیم اما برخورداری از صنعت هستهای حق ماست، از دیگر حرفهای تاثیرگذار رئیسجمهور بود.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با بیان اینکه در مجموع به نظرم باید هم به خاطر حضور رئیسجمهور در این اجلاس و هم به خاطر نکاتی که مطرح کرد، به احترام کلاه از سر برداریم، افزود: با وجود این نکات مثبت، به نظرم بهتر بود رئیسجمهور یک ابتکار برای برونرفت جهان از این شرایط بسیار وخیم بینالمللی که به دلیل یکجانبهگرایی قلدرانه ایجاد شده است نیز مطرح میکرد؛ مانند طرح گفتوگوی تمدنهای خاتمی یا ابتکار جهان عاری از خشونت که توسط روحانی مطرح شد.
قرباناوغلی ادامه داد: به نظرم بهتر بود که آقای پزشکیان با صراحت بیشتری از آمادگی ایران برای مذاکره سخن میگفت. فضای داخل کشور و دیپلماسی خیابانی، نباید بر دیپلماسی رسمی ما تأثیر منفی بگذارد. شاید اگر رئیسجمهور با صراحت بیشتری بر عزم ایران بر گفتوگو بدون تهدید تأکید و حتی اعلام میکرد منعی در ملاقات با رئیسجمهور آمریکا نمیبیند، تأثیر بیشتری را بر افکار عمومی جهان میگذاشت. در مجموع، ارزیابی من از سخنرانی رئیسجمهور بسیار مثبت است و امیدوارم ایشان در ملاقاتهایی که طی این چند روز در حاشیه مجمع عمومی انجام میدهد، بتواند به پایان شرافتمندانه جنگ کمک کند.
وی با تأکید بر اینکه مذاکره صرفا یک ابزار است و بار مثبت یا منفی در خود ندارد، بیان کرد: دیپلماتهای ما نباید تحت تأثیر پوپولیسم قرار بگیرند و صرفا چون عدهای به وزارت خارجه توهین میکنند، میز مذاکره را کنار بگذارند. وظیفه یک دیپلمات این است که در چنین شرایطی، از آبروی خود بگذرد تا منافع کشور را حفظ کند. بنابراین، به نظرم مذاکرهای که اخیرا بین آقای عراقچی و ویتکاف صورت گرفته، هرچند غیرمستقیم بوده، اما امری مثبت است و باید ادامه یابد.
این دیپلمات باسابقه اضافه کرد: امیدواریم شرایط برای احیای یادداشت تفاهم ۱۴ مادهای فراهم شود که البته بسیار سخت است. ایران اخیرا اعلام کرده که یک پیشنهاد ۷ مادهای را مطرح و موفقیت مذاکرات را منوط به پذیرش آن توسط طرف مقابل کرده است. امیدوارم ما شرایط را آنچنان دشوار نکنیم که میانجیگران نتوانند هیچ کاری برای پیشبرد مذاکرات انجام دهند.
