یک تحلیلگر مسائل بینالملل گفت: اگرچه من بعید میدانم آمریکا به تمام ۱۴ بند منتشرشده تن دهد، اما همین که از خواستههای حداکثری خود کوتاه آمده، یک گام بزرگ محسوب میشود.
مرتضی مکی در گفتوگو با خبرنگار جماران، با اشاره به پیشنویس ۱۴ مادهای منتشرشده در رسانهها به عنوان متن نهایی تفاهم اولیه ایران و آمریکا، اظهار کرد: عمده مفاد این متن، همان محورهایی است که جمهوری اسلامی در مذاکرات اسلامآباد نیز مطرح کرده بود و پیامهایی که در دو ماه اخیر بین ایران و آمریکا ردوبدل شد نیز پیرامون همین موضوعات بود. طبق آنچه در رسانههای غربی آمده، آمریکا موافقت کرده اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده، در ایران و تحت نظارت آژانس رقیق شود. این همان پیشنهادی است که ایران پیشتر داده بود.
وی اضافه کرد: همچنین ترامپ همواره با آزادسازی اموال ایران مخالفت داشت و حتی یکی از دلایل مخالفتش با برجام همین بود که این توافق منجر به آزادسازی پولهای بلوکهشده ایران شد. اما اکنون آمریکاییها ایده جدیدی را مطرح کردهاند مبنی بر اینکه پولهای بلوکهشده ایران به منظور مصارف بشردوستانه آزاد شود که البته هنوز معلوم نیست ایران با این موضوع موافقت کند. به علاوه، ظاهرا آمریکا پذیرفته که پیش از ورود به مذاکرات هستهای، محاصره دریایی را لغو کند. مجموع اینها نشان میدهد آمریکا خواستههای حداکثری خود را تعدیل کرده است. اگرچه من بعید میدانم آمریکا به تمام ۱۴ بند منتشرشده تن دهد، اما همین که از خواستههای حداکثری خود کوتاه آمده، یک گام بزرگ محسوب میشود.
این تحلیلگر مسائل بینالملل ادامه داد: البته اینکه ترامپ ادعا کرده طی یکی، روز آینده تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا در ژنو امضا خواهد شد و اکسیوس نیز اعلام کرده ۴ فروند هواپیمای آمریکایی حامل تجهیزات مورد نیاز ونس (معاون اول ترامپ) عازم ژنو شدهاند تا همه چیز برای امضای توافق آماده باشد، بیشتر حرفهایی است که در سطح رسانهها مطرح میشود و هنوز جمهوری اسلامی این ادعاها را تائید نکرده است. علیرغم اینکه رفتوآمدهای هفته گذشته مقامات پاکستانی و قطری به ایران، باعث افزایش خوشبینیها شده، اما با توجه به تناقضاتی که در اظهارات ترامپ وجود دارد، هنوز نمیتوان تحلیل کرد که مواضع ایران و آمریکا واقعا تا چه حد به هم نزدیک شده است.
مکی با اشاره به تنشهای نظامی افزایشیافته هفته گذشته، بیان کرد: ایران همواره مسیر مذاکره را باز گذاشته، اما در عین حال، از حقوق و توان نظامی خود دست نکشیده است. اکنون نیز مقامات ما دیپلماسی را به عنوان یک ابزار در کنار میدان و خیابان مطرح میکنند. امروز دیگر مقامات آمریکایی نمیتوانند از دیپلماسی اجبار در قبال ما استفاده کنند، زیرا وضعیت تنگه هرمز و تبعات اقتصادی آن چنین اجازهای را به آنان نمیدهد.
وی ادامه داد: واکنش ایران نسبت به تجاوز چند شب اخیر آمریکا و حمله به پایگاههای آن در بحرین و کویت، به خوبی نشان داد ایران دیگر از تجاوزات آمریکا غافل نخواهد شد و دیگر ملاحظاتی از قبیل عدم تحمیل تلفات انسانی به آمریکاییها را ندارد و اتفاقا به گونهای اهداف خود را انتخاب میکند که ایالات متحده متحمل بیشترین خسارات گردد و مجبور به انعطاف در مواضع خود شود. به علاوه، متحدین عربی آمریکا نیز به خوبی دریافتهاند که برای توسعه و امنیت پایدار، باید با ایران همزیستی داشته باشند و دیگر نمیتوانند جمهوری را در انزوا قرار دهند. بر همین اساس، باید گفت تناقضات رفتاری ترامپ، به دلیل فعالیتهای ضدجنگی لابی اعراب در آمریکا و تشویق آنان به حل مسأله ایران از طریق مذاکرات است، زیرا میدانند هر حرکت نظامی که آمریکا علیه ایران انجام دهد، آنها باید تاوانش را بپردازند.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با بیان اینکه ممکن است ترامپ به توافق با ایران صرفا به چشم یک تاکتیک موقت برای عبور از شرایط آشفته اقتصاد جهانی و داخلی در آستانه انتخابات کنگره نگاه کند، گفت: با توجه به فعالیت لابی صهیونیستی و همچنین تحرکات گروههای جنگطلب در آمریکا، هر گونه توافقی، شرایطی متزلزل خواهد داشت. لذا ایران حتی در صورت حصول توافق نیز باید آمادگی نظامی خود را حفظ کند. اکنون دست ما خالی نیست و حتی اگر ترامپ به توافق با ما به عنوان یک تاکتیک موقت نگاه کند و پس از انتخابات کنگره بخواهد مجددا جنگ را از سر بگیرد، با پاسخ سخت ایران مواجه خواهد شد.
مکی تأکید کرد: آمریکا تا این لحظه، از تمام ابزارهای خود از تحریم و محاصره گرفته تا جنگ نظامی، علیه ایران استفاده کرده و به نتیجه دلخواهش نرسیده است. اگر آمریکا مجددا بخواهد در مذاکرات دبّه دربیاورد، تبعات پاسخ ایران دیگر تنها محدود به منطقه نخواهد شد و به کل جهان تسرّی خواهد یافت. با توجه به قدرتی که کنترل بر تنگه هرمز در اختیار ایران قرار داده، شرایط مذاکراتی ایران و آمریکا به وضعیت قبل از جنگ رمضان باز نخواهد گشت. ایران نشان داده در مورد توان نظامی خود بلوف نمیزند. همچنین وحدت ملی ما نیز پشتوانه قدرتمند دیگری است که اجازه نمیدهد ترامپ به بازیهای گذشته خود در مذاکره با ایران ادامه دهد.
