فارن پالیسی در تحلیلی از تحولات جنگ یمن، ترمیم روابط عربستان و امارات را فرصتی برای تغییر موازنه نبرد به سود نیروهای مخالف انصارالله می‌داند. بر اساس این تحلیل، توان نظامی ابوظبی و نفوذ آن بر گروه‌های مسلح جنوب یمن می‌تواند به کاهش شکاف‌های درونی این جبهه و سازمان‌دهی ضدحمله‌ای مؤثرتر کمک کند؛ بااین‌حال، اختلاف دو کشور بر سر آینده سیاسی یمن، مطالبات جدایی‌طلبان جنوب و نقش حزب اصلاح، همچنان مانع دستیابی به توافقی روشن درباره سطح و چگونگی مشارکت دوباره امارات است.
به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، نشریه آمریکایی «فارن پالیسی» در گزارشی به بررسی نقش احتمالی امارات در تغییر موازنه جنگ یمن و موانع همکاری دوباره ابوظبی و ریاض علیه انصارالله پرداخته است. این نشریه با اشاره به پراکندگی نیروهای مخالف انصارالله و نفوذ امارات بر گروه‌های مسلح جنوب یمن، ترمیم روابط دو کشور را فرصتی برای تقویت هماهنگی نظامی و سازمان‌دهی ضدحمله‌ای مؤثرتر ارزیابی می‌کند؛ فرصتی که تحقق آن همچنان به حل اختلافات بر سر آینده سیاسی یمن و مطالبات جدایی‌طلبان جنوب وابسته است. فارن پالیسی در این‌باره می‌نویسد:
عربستان سعودی در جنگ فزاینده خود علیه انصارالله یمن با مجموعه‌ای از مشکلات روبه‌روست؛ جنگی که بیش از یک دهه از آغاز آن می‌گذرد و اکنون وارد یکی از مرگبارترین مراحل خود شده است.
انصارالله ماه گذشته در عملیاتی برق‌آسا دستاوردهای سرزمینی قابل‌توجهی در امتداد ساحل دریای سرخ به دست آورد. هم‌زمان حملات مرگبار این گروه به خاک عربستان طی هفته‌های اخیر به‌شدت افزایش یافته است؛ از جمله حمله ۱۰ اکتبر به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض که دست‌کم ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت.
عربستان در متقاعد کردن شرکای بین‌المللی برای پیوستن به جنگ یا ارائه حمایت‌هایی فراتر از کمک‌های دفاعی با دشواری روبه‌رو بوده است؛ به‌ویژه آنکه متحدان قدرتمندی مانند آمریکا از مداخله در این جنگ خودداری می‌کنند. ائتلاف تحت حمایت ریاض که در میدان نبرد یمن برای عقب راندن انصارالله می‌جنگد نیز نتایج یکسان و موفقیت‌آمیزی به دست نیاورده است.
بخش مهمی از مشکل در این جنگ، نبود انسجام میان نیروهای مخالف انصارالله در جنوب یمن است؛ مسئله‌ای که با تنش‌های میان عربستان و امارات ارتباط دارد. یک کارشناس برجسته یمن معتقد است آشتی ریاض و ابوظبی و بهره‌گیری از توان نظامی امارات و نفوذ این کشور بر گروه‌های یمنی مخالف انصارالله، می‌تواند معادلات جنگ را به‌طور اساسی تغییر دهد.
آوریل لانگلی الی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن که تحقیقاتش بر یمن و منطقه خلیج فارس متمرکز است، در این‌باره گفت: «این مهم‌ترین اتفاقی است که می‌تواند مسیر نبردهای زمینی را تغییر دهد.» بااین‌حال، او تأکید کرد که آشتی دو کشور «چالشی پیچیده» است؛ زیرا میان ریاض و ابوظبی بر سر تحولات یمن، همچنین موضوع سودان و «رقابت گسترده‌تر منطقه‌ای»، اختلافات و دلخوری‌هایی وجود دارد.
جنگ یمن در سال ۲۰۱۴ آغاز شد؛ زمانی که انصارالله صنعا، پایتخت این کشور را تصرف کرد و دولت را سرنگون ساخت. در واکنش به این تحولات، ائتلافی به رهبری عربستان و با مشارکت کشورهای خلیج فارس، از جمله امارات، عملیات نظامی علیه این جنبش را با هدف بازگرداندن دولت آغاز کرد. اما اگرچه ریاض و ابوظبی در مقام متحد وارد جنگ شدند، جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای آن‌ها به‌تدریج میان دو کشور شکاف ایجاد کرد.
این تنش‌ها در دسامبر سال گذشته به اوج رسید و در نهایت امارات را به خروج از یمن واداشت. تحلیلگران، این خروج را یکی از عوامل متعدد تشدید پراکندگی و چنددستگی میان نیروهای مخالف انصارالله می‌دانند.
الی در این‌باره گفت: «اگر نوعی هم‌سویی میان عربستان و امارات شکل بگیرد و امارات به شکلی بازگردد که به تقویت جبهه جنوبی و مناطق ساحلی دریای سرخ کمک کند، احتمالاً این بهترین فرصتی خواهد بود که دولت یمن و عربستان برای اجرای یک ضدحمله مؤثرتر در اختیار دارند.»
او همچنین تأکید کرد: «برای تغییر موازنه در میدان نبرد، باید نظام‌های مؤثرتری برای فرماندهی و کنترل گروه‌های محلی ایجاد شود.» به گفته الی، امارات در این زمینه می‌تواند نقشی اساسی ایفا کند؛ زیرا این کشور تجربه همکاری با نیروهای محلی در یمن را دارد و همچنان از شبکه‌های نفوذ و ارتباطی خود در این کشور برخوردار است.
با توجه به اینکه هر دو کشور انصارالله را تهدیدی علیه خود می‌دانند، از زمان بازگشت جنگ تمام‌عیار به یمن، نشانه‌هایی از نزدیک شدن دوباره روابط عربستان و امارات مشاهده شده است.
بر اساس گزارش‌ها، پس از مذاکرات اخیر میان دو کشور، امارات با ازسرگیری تأمین مالی نیروهای مستقر در جنوب یمن موافقت کرده است. آخرین دور شناخته‌شده این گفت‌وگوها در ۱۸ اکتبر برگزار شد؛ زمانی که خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، در ابوظبی با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات دیدار کرد. بااین‌حال جزئیات پیشرفت مذاکرات و توافق‌های دقیق دو طرف همچنان روشن نیست. وزارت خارجه امارات نیز بلافاصله به درخواست اظهارنظر در این‌باره پاسخ نداد.
اختلافات دو کشور درباره مجموعه‌ای از مسائل همچنان پابرجاست و میزان مشارکت مجدد امارات در یمن، تا حدی به رویکرد ریاض در قبال آینده سیاسی این کشور بستگی خواهد داشت؛ از جمله نحوه برخورد با مطالبات گروه‌های جدایی‌طلبی که از مدت‌ها پیش با ابوظبی ارتباط دارند، مانند شورای انتقالی جنوب. نیروهای جدایی‌طلب جنوب سال‌هاست با امارات متحد هستند و به گفته الی، ابوظبی «می‌خواهد مطالبات آن‌ها در هرگونه توافق سیاسی، به‌روشنی لحاظ شود».
ابوظبی همچنین درباره نقش احتمالی گروه‌های وابسته به اخوان‌المسلمین، از جمله حزب اصلاح، در آینده یمن نگرانی‌هایی دارد.
یمن از سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۰ به دو کشور تقسیم شده بود: جمهوری عربی یمن در شمال و جمهوری دموکراتیک خلق یمن در جنوب. شورای انتقالی جنوب خواهان تشکیل کشوری مستقل در جنوب یمن با مرزهای پیش از اتحاد دو بخش در سال ۱۹۹۰ است. عربستان سعودی که خواهان حفظ یمن متحد است، با این خواسته مخالفت کرده است.
رابطه شورای انتقالی جنوب با دولت عدن که از حمایت عربستان برخوردار است، به‌دلیل اهداف جدایی‌طلبانه این شورا، بسیار پیچیده بوده است. این شورا در گذشته در کنار دولت مورد حمایت ریاض قرار داشته، اما در مقاطعی نیز با آن جنگیده است؛ از جمله در ژانویه، پس از آنکه یک ماه پیش از آن کنترل دو استان را به دست گرفت. ریاض این اقدام را تهدیدی علیه امنیت ملی خود تلقی کرد و به نیروهای دولتی برای بازپس‌گیری این مناطق کمک رساند.
پس از آن، شورای انتقالی جنوب با روندی مناقشه‌برانگیز برای انحلال مواجه شد و عیدروس الزبیدی، رهبر این شورا، به ابوظبی گریخت. با وجود عقب‌نشینی‌ها و ضرباتی که این گروه در اوایل سال جاری متحمل شد، همچنان نفوذ خود را در جنوب یمن حفظ کرده است.
عربستان همچنین در اواخر دسامبر، محموله تسلیحاتی امارات به مقصد یمن را بمباران کرد؛ اقدامی که هم‌زمان با تلاش ریاض برای عقب راندن پیشروی‌های شورای انتقالی جنوب صورت گرفت. این حمله به خروج نیروهای امارات از یمن انجامید. پس از آن، عربستان مسئولیت بازسازی و سازمان‌دهی نیروهای مخالف انصارالله را بر عهده گرفت، اما در پر کردن خلأ ناشی از خروج امارات و متحد کردن گروه‌های مسلح رقیب با دشواری روبه‌رو شد.
عمرو البیض، از مقام‌های ارشد شورای انتقالی جنوب، در این‌باره گفت: «از زمان خروج ابوظبی، خلأ بزرگی در زمینه بازدارندگی در برابر انصارالله و مدیریت اوضاع، به‌ویژه در حوزه توانمندی‌های عملیاتی در میدان، ایجاد شده است.»
او افزود: «ما مدت‌ها با امارات در زمینه مبارزه با تروریسم، جنگ با انصارالله، مدیریت مناطق جنوب و انجام فعالیت‌های بشردوستانه همکاری کرده‌ایم. کارهای زیادی را در کنار یکدیگر انجام داده‌ایم و به آن‌ها اعتماد داریم.» البیض امارات را «متحدی بسیار کارآمد» توصیف کرد.
بااین‌حال او گفت هنوز مشخص نیست امارات با چه سطح و ظرفیتی به جنگ یمن بازخواهد گشت. وی پرسید: «آیا بازگشت آن‌ها صرفاً در حد تأمین مالی خواهد بود، همان‌طور که شنیده‌ایم، یا ابعاد دیگری نیز خواهد داشت؟» او افزود که اگر ابوظبی بار دیگر به‌طور مستقیم درگیر شود، این مسئله قطعاً از برخی جنبه‌ها به لحاظ سیاسی و نظامی کمک‌کننده خواهد بود.
شورای انتقالی جنوب اعلام کرده است تا زمانی که ریاض با درخواست این شورا برای برگزاری همه‌پرسی استقلال موافقت نکند، نیروهایش در خارج از مرزهای یمن جنوبی سابق وارد جنگ نخواهند شد.
البیض در این‌باره گفت: «نگرانی اصلی ما دفاع از مناطق خودمان است. هدف اصلی ما در اینجا دفاع از جنوب است.»
سفیر عربستان در واشنگتن نیز بلافاصله به درخواست اظهارنظر درباره این موضوع پاسخ نداد.
در شرایط کنونی، به نظر نمی‌رسد ریاض آمادگی داشته باشد برای بازگرداندن امارات به صحنه یمن، امتیازدهی گسترده‌ای انجام دهد. الی در این‌باره گفت: «به نظر نمی‌رسد هنوز به آن مرحله رسیده باشند.»
بااین‌حال، با توجه به اهمیت تحولات و سرعت تغییرات میدانی، ممکن است دولت عربستان ناگزیر شود در موضع خود تجدیدنظر کند.
در پاسخ به این پرسش که آیا دولت عدن از مشارکت بیشتر امارات در جنگ استقبال می‌کند، سفیر مروان علی نعمان، مشاور سیاسی وزیر خارجه یمن، افرح الزوبه، گفت: «ما از هر اقدامی که به شکل‌گیری موضعی متحد در منطقه منجر شود، استقبال می‌کنیم».
نعمان افزود: «تهدید انصارالله، تهدیدی علیه همه است.» او با اشاره به حمله انصارالله به ابوظبی در سال ۲۰۲۲ تأکید کرد: «البته من از مذاکرات میان عربستان و امارات اطلاعی ندارم.»
