فیلم «نازا» بر اساس شهادتهای ۲۴ افسر اطلاعاتی و سرباز اسرائیلی ساخته شده و چیزی را دنبال میکند که سازندگانش آن را یک سیستم یکپارچه برای هدف قرار دادن فلسطینیها در نوار غزه توصیف میکنند که بر نظارت، هوش مصنوعی و بمباران از راه دور متکی است.
به گزارش جماران به نقل از الجزیره، مقامات و چهرههای اسرائیلی به مستند اسرائیلی که در جشنواره بینالمللی فیلم ونیز به نمایش درآمد، حمله کرده و سازندگان آن را به ارائه روایتی توهینآمیز برای اسرائیل و سربازانش متهم کردند، چرا که این مستند به جنگ در نوار غزه پرداخته و بر شهادتهای درون تشکیلات نظامی و اطلاعاتی اسرائیل تکیه کرده است.
این حمله محدود به مقامات رسمی نبود، بلکه به فعالان و چهرههای رسانهای اسرائیلی در شبکههای اجتماعی نیز گسترش یافت، زیرا برخی از آنها این فیلم را «تهمتی خونین» علیه اسرائیل توصیف کردند و برخی دیگر کارگردانان آن را به ارائه روایتی متهم کردند که به نفع دشمنان اسرائیل در برابر افکار عمومی بینالمللی است.
شهادتهایی از درون ارتش و سرویسهای اطلاعاتی
این فیلم با عنوان «نازا» بر اساس شهادتهای ۲۴ افسر اطلاعاتی و سرباز اسرائیلی ساخته شده و چیزی را دنبال میکند که سازندگانش آن را یک سیستم یکپارچه برای هدف قرار دادن فلسطینیها در نوار غزه توصیف میکنند که بر نظارت، هوش مصنوعی و بمباران از راه دور متکی است.
این فیلم توسط یووال آوراهام و راشل زور، دو اسرائیلی، کارگردانی شده است که پیش از آنها مستند «سرزمین دیگری نیست» برنده جایزه اسکار در سال ۲۰۲۵ را ساخته بودند.
«نازا» برای اولین بار به صورت بینالمللی به عنوان بخشی از بخش مسابقه رسمی هشتاد و سومین جشنواره بینالمللی فیلم ونیز به نمایش درآمد و از زمان نمایش آن، به کانون بحثهای اسرائیلی در مورد روایتی که از جنگ غزه ارائه میدهد، تبدیل شده است.
از تحقیقات روزنامهنگاری تا پرده سینما
این مستند بر اساس مجموعهای از تحقیقات روزنامهنگاری است که بین سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ توسط مجله اسرائیلی «+۹۷۲»، وبسایت عبری زبان «حادثه محلی» و روزنامه بریتانیایی گاردین منتشر شده است.
این تحقیقات، پرسشهایی را در مورد سازوکارهای انتخاب اهداف در نوار غزه، میزان آگاهی مقامات نظامی اسرائیل از تعداد غیرنظامیانی که ممکن است در حملات کشته شوند و محدودیتهای تلفات انسانی که آنها قبل از تأیید اجرای حملات مجاز میدانستند، مطرح کرد.
نازا با تکیه بر شهادتها، تصاویر و مکان، این مطالب را از تحقیقات کتبی به صفحه نمایش منتقل میکند و تلاشی برای از بین بردن سیستم تصمیمگیری و مکانیسمهای هدفگیری در ارتش و تشکیلات اطلاعاتی اسرائیل است.
گاردین این فیلم را با همکاری جیدبلیو فیلمز و تهیهکننده جیمز ویلسون تولید کرد، در حالی که جاناتان گلیزر، کارگردان بریتانیایی، به عنوان تهیهکننده اجرایی در آن فعالیت داشت.
ویلسون و گلیزر پیش از این در فیلم «منطقه مورد علاقه» که در سال ۲۰۲۴ جایزه اسکار بهترین فیلم بلند بینالمللی را از آن خود کرد، همکاری داشتند.
سیستم هدفگیری چگونه کار میکند؟
به گفته سازندگان فیلم، عنوان فیلم به اختصاری اشاره دارد که ارتش اسرائیل برای نشان دادن تعداد غیرنظامیانی که انتظار میرود در این حمله کشته شوند، از جمله مردان، زنان و کودکان، استفاده میکند.
این فیلم این اصطلاح را در قلب تحقیقات خود قرار میدهد و نشان میدهد که چگونه میتوان تلفات انسانی پیشبینیشده را به اعدادی تبدیل کرد که در انتخاب هدف و محاسبات اجرای حمله مؤثر هستند.
برای انجام مصاحبهها، فیلمسازان به مدت سه سال مخفیانه کار کردند و از تعدادی از شرکتکنندگان در پشت بام ساختمانها در تل آویو فیلمبرداری کردند، هویت آنها را پنهان کردند و صدا و چهره آنها را از ترس عواقب به صورت دیجیتالی تغییر دادند.
همچنین قرار دادن فیلم در برنامه جشنواره فیلم ونیز به تعویق افتاد تا به تیم سازنده فرصت داده شود تا مراحل حفاظت از منابع را تکمیل کرده و هویت شرکتکنندگان را پنهان کنند.
حمله اسرائیل به فیلم
نفتالی بنت، نخست وزیر سابق رژیم اسرائیل، یکی از برجستهترین منتقدان این فیلم بود و آن را به ارائه روایتی متهم کرد که ادعا میکند اسرائیل در غزه مرتکب نسلکشی شده است.
بنت این فیلم را یک «افترا به خون» توصیف کرد و گفت چیزی که به گفته او، آن را دردناکتر میکند این است که این روایت از فیلمسازان اسرائیلی سرچشمه میگیرد و در سراسر جهان پخش میشود.
بنت از ارتش اسرائیل دفاع کرد و گفت که اسرائیل با حماس روبروست، که او این جنبش را به استفاده از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی متهم کرد، و تلفات غیرنظامیان در طول جنگ به این معنی نیست که اسرائیل عمداً آنها را هدف قرار میدهد.
او همچنین به آنچه که اقدامات اسرائیل برای حفاظت از غیرنظامیان خواند، از جمله هشدارها قبل از برخی حملات، تخلیه ساکنان از مناطق جنگی و کمک به کمپینهای واکسیناسیون کودکان غزه اشاره کرد.
بنت حمله خود را با این ادعا به پایان رساند که به تصویر کشیدن سربازان اسرائیلی به عنوان عاملان «نسلکشی» هنر شجاعانهای نیست، بلکه «افترا به خون» است و قول داد که در مورد این فیلم سکوت نخواهد کرد.
«نازا» در تیررس خشم اسرائیل قرار دارد
این حمله به پلتفرمهای رسانههای اجتماعی کشیده شد، جایی که فعالان و چهرههای رسانهای اسرائیلی این فیلم را تلاشی برای به تصویر کشیدن چهرهای منفی از اسرائیل و سربازانش در جهان توصیف کردند.
راز زوبر، مشاور ارتباطات استراتژیک و امور عمومی اسرائیل، گفت که این فیلم چهره و نام ۲۴ نفر را که به گفته او شهادت دادهاند، پنهان کرده است، ضمن اینکه خاطرنشان کرد که بازماندگان اسرائیلی حمله ۷ اکتبر در مصاحبههای رسانهای بدون چهره صحبت میکنند.
در انتقادی دیگر، فعالان اسرائیلی به یووال آوراهام، کارگردان، حمله کردند و این سوال را مطرح کردند که چرا او روایتی انتقادی از اسرائیل نوشته است، در حالی که اسرائیل در حال جنگ در غزه است و او را متهم کردند که به دنبال پذیرش در محافل غربی است.
نظرات اسرائیلیها از حمله به محتوای فیلم و کارگردانان آن گرفته تا زیر سوال بردن شهادت شرکتکنندگان را شامل میشد، در حالی که دیگران احساس میکردند نمایش این اثر در یک جشنواره بینالمللی به این روایت فضای کافی برای ارائه به مخاطبان جهانی میدهد.
در حالی که سازندگان فیلم «نازا» این فیلم را تلاشی برای آشکار کردن آنچه در سیستم هدفگیری اسرائیل در غزه اتفاق میافتد از طریق شهادتهایی از درون آن میدانند، منتقدان آن در اسرائیل آن را اثری میدانند که به وجهه ارتش و دولت آسیب میرساند و اتهامات نسلکشی را در صحنه بینالمللی بازمیگرداند.
بنابراین، «نازا» فقط یک مستند درباره جنگ باقی نماند، بلکه از زمان نمایش آن در ونیز، به عرصه جدیدی برای بحثهای اسرائیلیها در مورد چگونگی ارائه جنگ غزه و میزان تأثیر شهادتهای درون خود ارتش بر تغییر روایت رایج در مورد آن تبدیل شده است.
این فیلم برای دومین سال متوالی جنگ غزه را به صدر جشنواره فیلم ونیز بازمیگرداند. در دوره ۲۰۲۵ این جشنواره هزاران نفر در حمایت از فلسطینیها تظاهرات کردند، و این تلاشی بود برای انتقال توجه رسانهها از ستارههای سینما و فرش قرمز به جنگ.
