پس از شش ماه جنگ با ایران، به نظر میرسد اولویتهای واشنگتن بار دیگر تغییر کرده است؛ جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، پایین نگهداشتن قیمت نفت و گاز برای مصرفکنندگان آمریکایی را «هدف شماره یک» و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را «هدف شماره دو» معرفی کرده است. این چرخش در شرایطی رخ میدهد که اختلال در تنگه هرمز، کاهش عرضه نفت و بحران ظرفیت پالایش، قیمت سوخت در آمریکا را بالا برده و فشار سیاسی بر دولت ترامپ را در آستانه انتخابات میاندورهای افزایش داده است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، «فارن پالیسی» در گزارشی به تغییر اولویتهای دولت آمریکا در جنگ با ایران پرداخت و با تمرکز بر اظهارات تازه جیدی ونس نوشت: پس از شش ماه جنگ، کاهش قیمت نفت و گاز برای مصرفکنندگان آمریکایی به «هدف شماره یک» واشنگتن تبدیل شده و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای در رتبه بعدی قرار گرفته است.
استدلال اصلی فارن پالیسی این است که دولت ترامپ پس از شش ماه جنگ، بهتدریج اهداف خود در برابر ایران را کاهش داده است. جنگی که قرار بود شش هفته طول بکشد، ابتدا با بحث تغییر حکومت آغاز شد و سپس اهداف آن به مهار برنامه هستهای، نابودی توان موشکی، تضعیف نیروهای منطقهای ایران و بازگشایی تنگه هرمز محدود شد. اکنون جیدی ونس پایین نگهداشتن قیمت نفت و گاز برای مصرفکنندگان آمریکایی را «هدف شماره یک» و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را «هدف شماره دو» معرفی کرده است.
ترامپ پس از اظهارات ونس تأکید کرد که برنامه هستهای ایران همچنان اولویت اصلی دولت اوست. بااینحال، طبق گزارشها، واشنگتن و تهران ماههاست درباره پرونده هستهای مذاکره نکردهاند. ایران نیز خواهان اجرای تفاهمنامه ژوئن، شامل پرداخت ۳۰۰ میلیارد دلار غرامت، پایان محاصره دریایی و لغو تحریمهای آمریکاست و همزمان برای تشدید درگیری و احتمالاً حمله بیشتر به زیرساختهای انرژی منطقه آماده میشود.
اهمیت قیمت انرژی برای دولت ترامپ با نزدیکشدن انتخابات میاندورهای افزایش یافته است. متوسط قیمت بنزین در آمریکا اکنون ۴.۰۶ دلار در هر گالن است، درحالیکه یک سال قبل ۳.۱۴ دلار بود. قیمت گازوئیل نیز از ۳.۶۹ دلار به ۵.۴۶ دلار رسیده است. فاصله قیمت نفت خام با گازوئیل پالایششده برای نخستینبار از ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده که نشانه کمبود شدید ظرفیت پالایش است. قیمت جهانی نفت خام نیز دوباره به بالای ۹۰ دلار در هر بشکه رسیده است.
در تنگه هرمز، برخلاف ادعای ترامپ درباره «کنترل کامل» آمریکا، تردد روزانه کشتیها اندکی بیشتر از یکرقمی باقی مانده است؛ در مقایسه با بیش از ۱۰۰ کشتی در روز پیش از جنگ. تعداد کمی از کشتیهای در حال عبور نفتکش هستند و حملات به شناورها همچنان ادامه دارد. روز سهشنبه یک کشتی هنگام خروج از مسیر جنوبی هدف حمله قرار گرفت و دو شرکت بزرگ کشتیرانی دولتی چین نیز اعزام نفتکشهای خود از هرمز را متوقف کردند.
در نتیجه اختلال هرمز، روزانه حدود پنج تا شش میلیون بشکه نفت همچنان از بازار جهانی کم است. ذخایر تجاری و راهبردی نیز پس از ماهها استفاده کاهش یافتهاند، هرچند ذخایر تجاری نفت آمریکا هفته گذشته افزایش غیرمنتظرهای داشت.
مقاله تأکید میکند که مشکل بازار انرژی فقط کمبود نفت خام نیست. ظرفیت پالایش جهانی برای پاسخگویی به تقاضای بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما کافی نیست. پالایشگاههای آمریکا با رکورد ۹۶ درصد ظرفیت فعالیت میکنند، اما قیمت سوخت همچنان افزایش مییابد. بسیاری از آنها نیز ماه آینده برای تعمیرات فصلی موقتاً تعطیل خواهند شد.
بخش بزرگی از ظرفیت پالایشی روسیه بر اثر حملات پهپادی و موشکی اوکراین از مدار خارج شده و پالایشگاههای خاورمیانه نیز همچنان از خسارات جنگ آسیب دیدهاند. حوثیها نیز مدعی حمله مجدد به پالایشگاه جازان عربستان شدهاند، هرچند این ادعا تأیید نشده است. بنابراین حتی عرضه نفت خام بیشتر نیز لزوماً کمبود فرآوردههای نفتی و افزایش قیمتها را برطرف نمیکند.
یکی از گزینههای مطرحشده، محدودکردن صادرات روزانه حدود سه میلیون بشکه فرآورده نفتی آمریکا، از جمله بنزین و گازوئیل است. این اقدام ممکن است در کوتاهمدت سوخت بیشتری را در داخل کشور نگه دارد، اما بیشتر پالایشگاههای صادراتی در ساحل خلیج مکزیک قرار دارند و انتقال مازاد تولید آنها به دیگر مناطق آمریکا دشوار است.
شرکتهای نفتی هشدار دادهاند که ممنوعیت صادرات میتواند باعث انباشت سوخت در ساحل خلیج مکزیک، کاهش سود پالایشگاهها و در نهایت کاهش تولید شود؛ نتیجهای که عرضه داخلی را کمتر و قیمتها را بالاتر خواهد برد. این سیاست همچنین متحدان آمریکا را که برای جبران اختلالات خاورمیانه به صادرات انرژی ایالات متحده وابستهاند، با فشار بیشتری روبهرو میکند.
جمعبندی مقاله این است که کاهش قیمت سوخت اکنون به یکی از مهمترین اهداف سیاسی دولت ترامپ تبدیل شده، اما اختلال مستمر هرمز، کمبود روزانه پنج تا شش میلیون بشکه نفت، کاهش ذخایر و بحران جهانی ظرفیت پالایش، تحقق این هدف را دشوار کرده است. در چنین شرایطی، گزینههایی مانند محدودکردن صادرات سوخت که اکنون از سوی کاخ سفید رد میشوند، ممکن است با نزدیکشدن انتخابات دوباره مورد بررسی قرار گیرند.
