پایگاه تحلیلی «سیاستورزی مسئولانه» نوشت: در حالی که دونالد ترامپ در لفاظیهایش از احتمال اقدام نظامی و «سپیدهدمی جدید» برای کوبا سخن میگوید، گزارشها از شکلگیری یک مسیر موازی و کمسابقه دیپلماتیک میان واشنگتن و هاوانا حکایت دارد؛ مذاکراتی سطح بالا و عمدتاً محرمانه که در میانه بحران انسانی و فشارهای اقتصادی بر کوبا، نشانههایی از پیشرفت عملی—از آزادی زندانیان تا همکاریهای محدود اقتصادی—بروز داده و میتواند به توافقی تدریجی در یکی از پیچیدهترین پروندههای سیاست خارجی آمریکا منجر شود.
در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، وعده آغاز یک «سپیدهدم جدید» برای کوبا را میدهد، که احتمالاً از طریق نیروی نظامی خواهد بود، دولت او در حال پیگیری گفتگوهای دیپلماتیک در سطوح بالا است که به نظر میرسد نتایج ملموسی به همراه داشته است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، پایگاه تحلیلی «سیاستورزی مسئولانه» «Responsible Statecraft» نوشت: در طول آخر هفته، نیویورک تایمز و آسوشیتدپرس گزارش آکسیوس را تأیید کردند که بر اساس آن، یک هواپیمای دولتی ایالات متحده حامل هیأتی ارشد از وزارت امور خارجه در تاریخ ۱۰ آوریل برای گفتوگوهای مستقیم با مقامات کوبایی و همچنین یک نشست جانبی با نوه رائول کاسترو، رائول گییرمو رودریگز کاسترو، معروف به «خرچنگ»، در هاوانا فرود آمد. طبق گزارشها، این گفتوگوها به موضوعاتی چون آزادی زندانیان، اصلاحات اقتصادی، اتصال اینترنت، ادعاهای مالکیت و آزادیهای سیاسی در این جزیره پرداخته است.
یواسای تودی اواخر یکشنبه شب افزود که مقامات آمریکایی به کوبا ضربالاجلی دو هفتهای برای آزادی زندانیان سیاسی برجسته، از جمله هنرمندان لوئیس مانوئل اوترو آلکانتارا و مایکل اوسوربو از جنبش مخالف «سن ایسیدرو»، به عنوان نشانهای از حسن نیت در میان یک «فرصت کوتاه» برای دستیابی به توافق پیش از عمیقتر شدن بحران انسانی در این جزیره، دادهاند.
روز دوشنبه، یکی از مقامات وزارت امور خارجه کوبا این گفتوگوها را تأیید کرد و آنها را حرفهای و محترمانه خواند و افزود که هیچ ضربالاجلی تعیین نشده و هیچ بیانیه تهدیدآمیزی از سوی هیچیک از طرفین صادر نشده است.
وزارت امور خارجه تأیید کرد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، از این جزیره بازدید نکرده است، بدون اینکه مشخص کند چه کسی این کار را انجام داده است. کوبا به نوبه خود اعلام کرد که این دیدارها بین معاونان وزیر امور خارجه این کشور و «دستیاران وزرای» ایالات متحده انجام شده است که احتمالاً اشاره به مایکل کوزاک، مقام ارشد دفتر امور نیمکره غربی، و احتمالاً همتایان او در سایر دفاتر وزارت امور خارجه و همچنین وزارتخانههای امنیت داخلی و دادگستری دارد.
به نظر میرسد این نشست محرمانه در هاوانا، عالیرتبهترین هیأت دولتی ایالات متحده باشد که از زمان گشایش تاریخی پرزیدنت باراک اوباما در سال ۲۰۱۶ به این جزیره، از کوبا بازدید کرده است. مدت کوتاهی پس از آن، اولین دولت ترامپ تلاشهای اوباما برای عادیسازی کامل روابط دوجانبه را با وجود حمایت تقریباً اجماعی معاونان دولت ترامپ در وزارتخانههای بازرگانی، دفاع، امور خارجه، خزانهداری، کشاورزی و امنیت داخلی، به عقب راند.
در دولت بایدن، مقامات ارشد وزارت امور خارجه و شورای امنیت ملی پذیرای مقامات عالیرتبه کوبایی در واشنگتن بودند و دو معاون دستیار وزیر امور خارجه و همچنین یک دستیار وزیر در امور کنسولی از این جزیره بازدید کردند. اما یک دهه از زمانی که هیئتی از ایالات متحده با این سطح از ارشدیت برای چنین گفتوگوهای گستردهای از این جزیره بازدید کرده است، میگذرد.
کوزاک دههها است که با مقامات کوبایی در حال مذاکره بوده است؛ مشهورترین مورد آن استفاده از نام مستعار برای گفتوگو با مقامات کوبایی در منهتن در اواسط دهه ۱۹۸۰ بود، پیش از آنکه در اواسط دهه ۱۹۹۰ به مدت سه سال به عنوان رئیس دفتر حفاظت منافع ایالات متحده در هاوانا در دوران لحظهای بهویژه متشنج در روابط دوجانبه تحت دولت کلینتون خدمت کند.
در جلسه استماع کمیته فرعی امور خارجی مجلس نمایندگان در پنجشنبه گذشته، خواکین کاسترو (دموکرات از تگزاس)، عضو ارشد این کمیته، کوزاک را برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد این گفتوگوها تحت فشار قرار داد. اما کوزاک از شناسایی اینکه چه کسانی در دولت در این مذاکرات شرکت داشتند یا با چه کسانی در حال گفتوگو بودند، خودداری کرد.
کاسترو گفت: «دلیل اینکه دانستن این موضوع برای ما بسیار مهم است این است که رئیسجمهور ممکن است جنگی را با این کشور آغاز کند و من میخواهم بدانم آیا شانسی وجود دارد که از آن جلوگیری کنیم یا خیر.»
کوزاک به کمیته فرعی گفت: «ما با آنها در تعامل هستیم؛ اینکه چه اتفاقی خواهد افتاد، باید منتظر ماند و دید.»
آکسیوس روز جمعه خبر «مذاکرات تاریخی» را منتشر کرد و به نقل از یک مقام ناشناس وزارت امور خارجه نوشت: «رئیسجمهور ترامپ به یک راه حل دیپلماتیک متعهد است، اما اجازه نخواهد داد که این جزیره به یک تهدید بزرگ برای امنیت ملی فروپاشد.»
این دیدار در بحبوحه محاصره تقریباً کامل سوخت این جزیره توسط دولت صورت میگیرد که باعث مرگومیرهای قابل پیشگیری شده، حملونقل عمومی را متوقف کرده، قطعیهای برق در سراسر جزیره را تشدید نموده و وضعیتی را ایجاد کرده است که بسیاری از کوباییها آن را «غیرقابل تحمل» میدانند، بهویژه برای کارکنان بخش دولتی و کسانی که خانوادهای در خارج از کشور ندارند.
یک مقام وزارت امور خارجه کوبا گفت: «لغو محاصره انرژی علیه [کوبا] اولویت اصلی هیئت ما بود. این اقدامِ اجبار اقتصادی، به منزله مجازات غیرقابل توجیه کل جمعیت کوبا است [و] به مثابه باجخواهی در مقیاس جهانی علیه کشورهای دارای حاکمیت است که طبق قوانین حاکم بر تجارت آزاد، هرگونه حقی برای صادرات سوخت به کوبا دارند.»
در اواخر ماه مارس، در بحبوحه جنگ در ایران، دولت ترامپ ظاهراً با اجازه دادن به یک نفتکش نفت خام روسیه برای رسیدن به هاوانا، فشار بر کوبا را کاهش داد. نفتکش دیگری قرار است اواخر هفته آینده وارد شود.
یک ماه قبل از آن، مقامات ایالات متحده ۶ میلیون دلار کمک بشردوستانه به شرق کوبا ارسال کردند و به شرکتهای بخش خصوصی اجازه دادند تا سوخت، از جمله از ونزوئلا، به این جزیره وارد کنند. گزارشها حاکی از آن است که تاجران سوخت در میامی به دنبال مجوز ایالات متحده برای تأمین گازوئیل برای سیستم بهداشت عمومی کوبا هستند که بر اثر تحریمها آسیب دیده است؛ موضوعی که کوزاک تأیید کرد راهی برای حمایت از غیرنظامیان کوبایی خواهد بود.
کوبا به نوبه خود، از طریق میانجیگری واتیکان و یک عفو عمومی، زندانیان سیاسی و عادی را آزاد کرده، محدودیتها بر شرکتهای خصوصی را کاهش داده و رویکردهایی برای نزدیکی به دیاسپورای خود در ایالات متحده اتخاذ کرده است.
روز دوشنبه، در نشانهای از همکاریهای مداوم در زمینه اجرای قانون بین دو کشور، یک هواپیمای وزارت دادگستری در سکوت به هاوانا پرواز کرد تا فرد خردسالی را بازگرداند که افبیآی معتقد بود توسط یکی از والدینش ربوده شده تا در این جزیره تحت عمل جراحی قرار گیرد. این مأموریت غافلگیرکننده بلافاصله پس از سفر نادر افبیآی به این جزیره برای تحقیق درباره تیراندازی در سواحل کوبا در اواخر فوریه انجام شد که در آن یک شهروند مسلح آمریکایی و پنج کوبایی دیگر ساکن ایالات متحده کشته شدند.
در حالی که ایالات متحده میگوید هیچ «عملیات مشخص و قریبالوقوعی علیه کوبا در دست بررسی» ندارد، یواسای تودی هفته گذشته گزارش داد که کاخ سفید به پنتاگون و سایر نهادها دستور داده است تا مقدمات اقدام نظامی در این جزیره را تسریع کنند. پنجشنبه گذشته، یک پهپاد نظارتی نیروی دریایی ایالات متحده یک مأموریت شناسایی غیرمعمول را در اطراف کوبا انجام داد.
در همین حال، میگل دیاز کانل، رئیسجمهور کوبا، بارها وعده داده است که در برابر هرگونه حمله ایالات متحده از طریق جنگ چریکی مقاومت خواهد کرد.
به گفته دستیاران کنگره که با «Responsible Statecraft» گفتوگو کردهاند، سناتور تیم کین (دموکرات از ویرجینیا) در تلاشی برای پیشدستی در برابر حمله ایالات متحده، در حال آمادهسازی رأیگیری برای قطعنامه اختیارات جنگی برای اوایل هفته آینده است.
حتی با وجود لفاظیهای تند از سوی هر دو طرف، به نظر میرسد یک توافق جامع مشابه آنچه «آراس» در ماه فوریه ترسیم کرده بود، در حال شکلگیری است. در گفتوگوهای دوجانبه، از جمله نشستی در حاشیه اجلاس سران کاریکوم (CARICOM) در سنت کیتس و نویس در اواخر فوریه، ایالات متحده از رهبران کوبا خواسته است زندانیان را آزاد کنند، اصلاحات بازار را دنبال کنند و به صاحبان املاکی که پس از انقلاب ۱۹۵۹ کوبا ملی شدهاند، غرامت بپردازند.
کوبا به نوبه خود اعلام کرده است که در ازای اکتشاف نفت و سرمایهگذاری در زیرساختها توسط شرکتهای آمریکایی و شرکتهای متعلق به آمریکاییهای کوباییتبار، لغو جزئی تحریمها و همکاری بیشتر با ایالات متحده در مسائل مربوط به اجرای قانون و امنیت، آماده مذاکره در مورد این نکات است. روبیو و رهبران تندرو ضد کمونیست در جامعه آمریکاییهای کوباییتبار فلوریدای جنوبی که باعث صعود او به قدرت شدند، احتمالاً با هر توافقی که مستلزم تغییرات سیاسی ریشهای نباشد، مخالفت خواهند کرد.
