با تشدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و کاهش محسوس تردد کشتیها در تنگه هرمز، یکی از حیاتیترین مسیرهای واردات مواد غذایی برای کشورهای عربی خلیج فارس با اختلال روبهرو شده است؛ کشورهایی که حدود ۸۵ درصد غذای خود و بیش از ۹۰ درصد غلات مصرفیشان را وارد میکنند و اکنون در برابر هرگونه اختلال در این گذرگاه راهبردی آسیبپذیرتر از همیشه قرار گرفتهاند.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، سیانان نوشت: برای درک اینکه چرا اختلال در کشتیرانی ناشی از جنگ علیه ایران تنها به بازار نفت محدود نمیشود، کافی است به یک واقعیت ساده توجه کرد: کشورهای عربی خشک و کمآب حاشیه خلیج فارس عملاً توان تولید غذای مورد نیاز خود را ندارند.
شش کشور عربی خلیج فارس ــ عمان، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین و کویت ــ حدود ۸۵ درصد مواد غذایی خود را وارد میکنند و این وابستگی در مورد غلات به بیش از ۹۰ درصد میرسد. حتی عمان که در میان این کشورها بیشترین میزان خودکفایی را دارد، همچنان بخش عمدهای از غذای مورد نیاز خود را از خارج تأمین میکند.
دلیل این وضعیت چندان پیچیده نیست. دمای تابستان در این کشورها بهطور منظم به ۵۰ درجه سانتیگراد میرسد و میانگین بارندگی سالانه در بیشتر مناطق کمتر از ۱۰۰ میلیمتر است؛ شرایطی که باعث شده کشاورزی در مقیاس گسترده عملاً گزینهای واقعبینانه نباشد.
تنگه هرمز بیشتر بهعنوان مهمترین گلوگاه نفتی جهان شناخته میشود، اما در عین حال یکی از شریانهای حیاتی برای واردات مواد غذایی کشورهای خلیج فارس نیز به شمار میرود. بر اساس دادههای مرکز مشترک اطلاعات دریایی، در شرایط عادی روزانه حدود ۱۳۸ کشتی از این تنگه عبور میکنند که علاوه بر نفت و گاز، سهم قابل توجهی از مواد غذایی وارداتی منطقه را نیز حمل میکنند.
با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و واکنش تهران، تردد نفتکشها در تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته است. نشریه تخصصی کشتیرانی Lloyd’s List گزارش میدهد که حدود ۲۰۰ کشتی در لنگرگاهها متوقف شدهاند و بسیاری از شرکتهای بزرگ حملونقل دریایی نیز رزرو محموله به مقصد خاورمیانه را بهطور کامل تعلیق کردهاند.
برای کشورهایی مانند عراق، کویت، بحرین و قطر گزینه جایگزین چندانی وجود ندارد، زیرا بخش عمده محمولههای غذایی دریایی باید از تنگه هرمز عبور کنند. علاوه بر این، بسته شدن حریم هوایی در چندین کشور خلیج فارس نیز میتواند این اختلال را تشدید کند.
دولتهای خلیج فارس طی سالهای گذشته تلاش کردهاند این آسیبپذیری را کاهش دهند و از زمان آغاز جنگ نیز کوشیدهاند افکار عمومی را درباره ثبات تأمین مواد غذایی اطمینان دهند. بیشتر این کشورها دارای ذخایر اضطراری بزرگ از غلات و مواد غذایی هستند که میتواند برای چندین ماه دوام داشته باشد.
