هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران با هشدار نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی جنگ و مناقشات مسلحانه گفت: آسیب به منابع آب، خاک، زمین‌های کشاورزی و زیست‌بوم‌ها تنها به دوران درگیری محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند سلامت انسان، معیشت جوامع و زندگی نسل‌های آینده را برای سال‌ها تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش جماران، کریستین ویگاند روز یکشنبه در همایش «اکساید، جنایت جنگی خاموش» ضمن قدردانی از سازمان حفاظت محیط زیست برای فراهم کردن زمینه این گفت‌وگو اظهار کرد: هنگامی که از جنگ سخن می‌گوییم، پیش از هر چیز به جان‌های ازدست‌رفته، مجروحان، خانواده‌های آواره و خانه‌ها و زیرساخت‌های ویران‌شده می‌اندیشیم؛ هر یک از این موارد به‌تنهایی فاجعه‌ای است و مجموع آنها بار سنگینی بر وجدان جمعی بشریت می‌گذارد.
وی افزود: محیط زیست و زیست‌بوم‌های ارزشمند نیز از قربانیان جنگ هستند و آسیب‌هایی که متحمل می‌شوند، ممکن است نسل‌ها ادامه یابد.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران با اشاره به تجربه مناقشات در نقاط مختلف جهان گفت: درگیری‌های مسلحانه و تخریب محیط زیست یکدیگر را تشدید می‌کنند، رنج انسان‌ها را افزایش می‌دهند، معیشت و امنیت غذایی را تضعیف می‌کنند و روند بازسازی و دستیابی به توسعه پایدار را دشوارتر می‌سازند.
وی ادامه داد: سازمان ملل متحد از مدت‌ها پیش این واقعیت را به رسمیت شناخته است؛ به‌طوری که کشورهای عضو این سازمان در سال ۲۰۰۱، روز ششم نوامبر را به‌عنوان «روز بین‌المللی پیشگیری از سوءاستفاده از محیط زیست در جنگ‌ها و مناقشات مسلحانه» نام‌گذاری کردند.
وینگاند خاطرنشان کرد: این اقدام بازتاب‌دهنده یک واقعیت بنیادین است؛ هنگامی که منابع آب آلوده می‌شوند، زمین‌های کشاورزی از بین می‌روند و زیست‌بوم‌ها تخریب می‌شوند، پیامدهای این آسیب‌ها فراتر از ویرانی‌های فوری است و توان جوامع برای بازسازی زندگی خود را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از پیامدهای زیست‌محیطی جنگ در جهان اظهار کرد: در غزه، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد از نابودی بخش عمده‌ای از محصولات کشاورزی خبر داده است. همچنین از سال ۲۰۲۳ تاکنون، ۶۱ میلیون تن آوار تولید شده که برای جلوگیری از آلودگی بیشتر، باید با دقت جمع‌آوری و پاک‌سازی شود.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران افزود: در اوکراین نیز تخریب سد کاخوفکا موجب شد بیش از ۶۰۰ کیلومتر مربع از اراضی زیر آب برود و به زیستگاه‌های طبیعی و زیست‌بوم‌ها آسیب وارد شود.
وی با اشاره به پیامدهای زیست‌محیطی مناقشه در ایران گفت: در کشور ما نیز پیامدهای این مناقشه بر محیط زیست و مهم‌تر از آن، تأثیر این پیامدها بر زندگی مردم، از نزدیک قابل مشاهده بوده است.
ویگاند ادامه داد: حملات به تأسیسات نفتی موجب انتشار دود حاوی مواد خطرناک بر فراز تهران شد. همچنین آسیب به یک تأسیسات آب‌شیرین‌کن در جزیره قشم، بنا بر گزارش‌ها، تأمین آب بیش از ۲۵ روستا را مختل کرد. آلودگی نفتی نیز ممکن است به جنگل‌های حرا در این جزیره رسیده باشد و این زیست‌بوم حساس را در حاشیه خلیج فارس تهدید کند.
وی با یادآوری وضعیت تهران پس از حمله به تأسیسات نفتی اظهار کرد: صبح پس از این حملات را به‌خوبی به یاد دارم. روز بود، اما وقتی از پنجره آپارتمانم به بیرون نگاه کردم، آسمان بر اثر دود چنان تیره شده بود که تقریباً احساس می‌شد شب است.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران افزود: برای میلیون‌ها نفر در سراسر شهر، این موضوع یک نگرانی زیست‌محیطی دور از زندگی روزمره نبود، بلکه به همان هوایی مربوط می‌شد که تنفس می‌کردند.
وی با تأکید بر اینکه پایان یافتن دود لزوماً به معنای از بین رفتن خطرات نیست، گفت: برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد هشدار داده است که سوختن نفت موجب انتشار ترکیبات خطرناک می‌شود و آلودگی ناشی از آن می‌تواند وارد خاک و آب شود، بر محصولات کشاورزی تأثیر بگذارد و سلامت انسان را تهدید کند.
ویگاند تصریح کرد: این پیامدها ممکن است بسیار فراتر از دوران وقوع مناقشه باقی بمانند و به‌ویژه کودکان و نسل‌های آینده را تحت تأثیر قرار دهند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به حفاظت از محیط زیست در دوران جنگ و پس از آن اظهار کرد: پیام اصلی من این است که سرمایه‌گذاری در حفاظت از محیط زیست، سرمایه‌گذاری در انسان‌ها و آینده آنها است.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران افزود: زیست‌بوم‌های سالم از معیشت مردم پشتیبانی می‌کنند، آب و غذای سالم فراهم می‌آورند و به جوامع کمک می‌کنند در برابر شوک‌ها و بحران‌ها تاب‌آوری داشته باشند. هنگامی که این سامانه‌ها آسیب می‌بینند، آسیب‌پذیری‌های موجود تشدید و روند بازسازی دشوارتر می‌شود.
وی تأکید کرد: از این رو، حفاظت از محیط زیست باید هم بخشی از پاسخ فوری به بحران‌ها و هم جزئی از رویکرد بلندمدت برای بازسازی باشد.
ویگاند با اشاره به توصیه‌های برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد گفت: ارزیابی‌های مبتنی بر شواهد علمی، تقویت ظرفیت‌های ملی در زمینه مدیریت محیط زیست، همکاری میان بخش‌ها و نهادهای مختلف در سطوح ملی و بین‌المللی و سرمایه‌گذاری در سازگاری با تغییرات اقلیمی، برای حمایت از حفاظت و احیای محیط زیست در کشورهای آسیب‌دیده از مناقشات اهمیت اساسی دارند.
وی خاطرنشان کرد: حفاظت از محیط زیست یکی از اولویت‌های مهم همکاری دیرینه تیم کشوری سازمان ملل متحد با شرکای ملی در ایران است؛ همکاری‌هایی که حوزه‌هایی همچون تاب‌آوری اقلیمی، مدیریت پایدار منابع آب، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش آلودگی را در بر می‌گیرد.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران با تأکید بر تعهد این سازمان به همکاری‌های زیست‌محیطی گفت: ما به این مشارکت متعهد هستیم و آمادگی داریم از تلاش‌های ملی حمایت کنیم و همکاری‌های خود را در پاسخ به نیازهای نوظهور زیست‌محیطی تقویت کنیم.
وی با اشاره به چالش‌های پیش‌روی محیط زیست جهانی افزود: در برابر این چالش‌ها، تعهد ما به حفاظت و احیای محیط زیست باید تزلزل‌ناپذیر باشد.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در ایران تأکید کرد: حفاظت از محیط زیست در نهایت به معنای حفاظت از انسان‌ها، سلامت، معیشت و آینده آنان است.
ویگاند خاطرنشان کرد: مسئولیت مشترک ما این است که آنچه را در اختیار داریم حفظ کنیم، بخش‌های آسیب‌دیده را احیا کنیم و برای ساختن آینده‌ای پایدارتر و صلح‌آمیزتر برای همه سرمایه‌گذاری کنیم.
