یک مطالعه جدید نشان داده است که ترمیم دریچه میترال از طریق کاتتر میتواند نتایج مؤثر و ایمنی حتی در بیمارانی که دچار کلسیفیه شدن (رسوب کلسیم) در حلقه اطراف دریچه هستند، به دست آورد؛ گروهی که همواره جزو سختترین بیماران برای درمان محسوب میشدند.
به گزارش جماران به نقل از مجله پزشکی دریچه میترال یکی از چهار دریچه قلب است و بین دهلیز چپ و بطن چپ قرار دارد، یعنی بین حفرهای که خون اکسیژندار را از ریهها دریافت میکند و حفرهای که آن را به بقیه بدن پمپاژ میکند.
این دریچه مانند یک دروازه یکطرفه عمل میکند، به این صورت که باز میشود تا خون از دهلیز به بطن عبور کند، سپس محکم بسته میشود تا از بازگشت خون به عقب در هنگام انقباض قلب جلوگیری کند.
دریچه از دو لت نازک تشکیل شده است که توسط ساختاری از بافت و طنابها پشتیبانی میشوند و هر گونه اختلال در حرکت آن - خواه تنگی یا بسته نشدن کامل - میتواند منجر به اختلال در جریان خون در داخل قلب شود که بر کارایی پمپاژ خون تأثیر میگذارد و ممکن است علائمی مانند تنگی نفس و خستگی ایجاد کند.
کلسیفیه شدن حلقه میترال در میان سالمندان نسبتاً شایع است، به طوری که رسوبات کلسیم در بافت پشتیبانیکننده از دریچه میترال در داخل قلب تجمع مییابند که میتواند حرکت دریچه را مختل کرده و بر توانایی آن در بسته شدن محکم تأثیر بگذارد، که در بسیاری از موارد منجر به نارسایی دریچه (بازگشت خون به عقب در داخل قلب) میشود.
این مشکل به طور مستقیم بر زندگی بیماران تأثیر میگذارد و علائمی مانند تنگی نفس و خستگی ایجاد میکند و منجر به کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزانه میشود، و پیچیدگیهای درمان در این موارد افزایش مییابد زیرا بیماران اغلب مسنتر هستند و از بیماریهای همراه رنج میبرند که آنها را در معرض خطرات بیشتری از جراحی سنتی قرار میدهد.
فناوری ترمیم دریچه میترال از طریق کاتتر به عنوان جایگزینی کمتهاجمتر ظهور کرده است، که عبارت است از وارد کردن یک دستگاه کوچک از طریق عروق خونی برای تثبیت دریچه و کاهش نشت خون. با این حال، اثربخشی این فناوری در حضور کلسیفیه شدن به دلیل پیچیدگیهای آناتومیکی ناشی از این بیماری همچنان مورد سؤال بود.
بهبود قابل توجه با وجود پیچیدگی
نتایج جدید در کنفرانس انجمن آنژیوگرافی قلبی و مداخلات درمانی در شهر مونترال کانادا ارائه شد و بر اساس تحلیل دادههای دو مطالعه بزرگ که شامل بیمارانی میشد که تحت این روش با استفاده از سیستمهای پیشرفته دستگاه MitraClip قرار گرفته بودند، بود.
درمان با MitraClip یک روش جراحی کمتهاجم برای ترمیم دریچه میترال است که شامل هدایت یک لوله نازک (کاتتر) از طریق ورید کشاله ران برای رسیدن به قلب میشود و یک کلیپ کوچک بر روی لتهای دریچه میترال نصب میشود تا به بسته شدن کاملتر آن و بازگرداندن جریان طبیعی خون کمک کند.
این مطالعه شامل ۱۹۰۷ بیمار از ۹۱ مرکز پزشکی در سراسر جهان بود که ۳۲۷ نفر از آنها از کلسیفیه شدن حلقه میترال رنج میبردند. دادهها نشان داد که این گروه به طور متوسط مسنتر، در معرض خطرات بیشتر جراحی، و دارای نرخهای بالاتری از بیماریهای همراه بودند، از جمله موارد نارسایی اولیه دریچه. همچنین حدود نیمی از بیماران در هر دو گروه، در سال قبل به دلیل نارسایی قلبی در بیمارستان بستری شده بودند که نشاندهنده شدت وضعیت سلامتی آنهاست.
نتایج نشان داد که میزان موفقیت فوری این روش در هر دو گروه بالا بود، اگرچه در بیمارانی که دچار کلسیفیه شدن نبودند کمی بالاتر بود و به ۹۶٪ در مقابل ۹۲٪ رسید. با این حال، مهمتر این است که اثربخشی این روش در کاهش نارسایی دریچه بین دو گروه مشابه بود.
به طوری که پس از یک سال، حدود ۸۷.۹٪ از بیمارانی که کلسیفیه شدن داشتند و ۹۱.۳٪ از سایر بیماران توانستند به سطوح بسیار پایینی از نشت خون از طریق دریچه دست یابند، و این نتیجه به این معنی است که کلسیفیه شدن مانع از دستیابی به هدف اصلی این روش نشده است.
این مطالعه بهبود آشکاری را در کیفیت زندگی در هر دو گروه نشان داد، به طوری که حدود ۸۱٪ از آنها گزارش کردند که علائمشان خفیف شده یا بر فعالیت روزانه تأثیری ندارد، همچنین نمرات ارزیابی کیفیت زندگی به طور قابل توجهی افزایش یافت که نشاندهنده بهبود واقعی در احساس بیماران و توانایی آنها در انجام فعالیتهای روزانه است.
با وجود این نتایج مثبت، دادهها نشان داد که بیماران مبتلا به کلسیفیه شدن نرخ مرگ و میر بالاتری را در ۳۰ روز (۳.۴٪ در مقابل ۱.۷٪) و همچنین پس از یک سال (۱۸.۳٪ در مقابل ۱۲.۱٪) ثبت کردند، همچنین نرخ بستری شدن در بیمارستان به دلیل نارسایی قلبی در میان آنها بالاتر بود.
اما محققان اشاره میکنند که این تفاوتها لزوماً به این معنا نیست که این روش در این گروه کمتر ایمن است، بلکه منعکسکننده ماهیت خود بیماران است که معمولاً مسنتر و از نظر پزشکی پیچیدهتر هستند. محققان معتقدند که وجود کلسیفیه شدن اغلب نشاندهنده بار بیماری بیشتر است، نه دلیل مستقیم نتایج بدتر.
از نظر ایمنی، نگرانی عمدهای در طول دوره پیگیری یکساله ثبت نشد، و نرخ عوارض جدی - مانند حملات قلبی یا سکتههای مغزی - در هر دو گروه پایین بود. همچنین نیاز به تعویض دریچه یا ایجاد مشکلاتی در نصب دستگاه نادر بود، که اعتماد پزشکان را به استفاده از این فناوری حتی در موارد پیچیده افزایش میدهد.
گزینه مناسب در صورت وجود کلسیفیه شدن
این نتایج نشان میدهد که ترمیم دریچه میترال از طریق کاتتر میتواند گزینه مناسبی حتی در حضور کلسیفیه شدن باشد، گروهی که قبلاً درمان آن دشوار تلقی میشد.
محققان گفتند که این نتایج اولین شواهد گسترده از عمل واقعی است که ثابت میکند این روش میتواند به بهبود قابل توجهی در علائم و کیفیت زندگی دست یابد، صرف نظر از وجود کلسیفیه شدن، و توضیح دادند که تفاوتها در نرخ مرگ و میر یا بستری شدن در بیمارستان عمدتاً به پیچیدگی موارد برمیگردد، نه به شکست خود روش.
این مطالعه راه را برای گسترش استفاده از تکنیکهای کاتتر برای درمان بیماریهای دریچهای، به ویژه در میان بیمارانی که توانایی تحمل جراحی سنتی را ندارند، باز میکند. همچنین نقش پزشکی مداخلهای را در ارائه راهحلهای مؤثر برای گروههایی که از گزینههای درمانی محدودی رنج میبردند، تقویت میکند، که ممکن است تأثیر مثبتی بر کیفیت زندگی و کاهش بارهای سلامتی مرتبط با نارسایی قلبی داشته باشد.
با وجود اهمیت این نتایج، محققان اشاره کردند که برخی پایگاههای داده پزشکی اطلاعات دقیقی در مورد کلسیفیه شدن حلقه میترال ثبت نمیکنند که ممکن است بر دقت تحلیل تأثیر بگذارد. همچنین این مطالعه بر اساس دادههای مشاهدهای از عمل واقعی است و یک کارآزمایی تصادفی کنترلشده نیست، به این معنی که برای تأیید نتایج و تعیین گروههایی که ممکن است بیشتر از دیگران سود ببرند، نیاز به مطالعات بیشتری است.
این نتایج نشاندهنده تغییر مهمی در نحوه برخورد با بیماریهای دریچهای قلب است، زیرا پیچیدگی آناتومیکی دیگر مانعی مطلق برای درمان مؤثر نیست. محققان اشاره کردند که با ادامه توسعه فناوریهای مداخلهای، شاید بتوان درمانی شخصیسازی شده برای هر بیمار ارائه داد که ماهیت وضعیت او را به دقت در نظر بگیرد و بهترین فرصت را برای بهبود زندگیاش، حتی در سختترین شرایط، فراهم کند.
