تنوع گونه های جانوری فارس با اروپا برابری می کند ولی این استان یکی از بالاترین تعداد گونه های در معرض خطر نابودی را در خود جای داده است.
جی پلاس، فهرست جهانی IUCN که هر ساله گونه های جانوری در خطر نابودی را دسته بندی میکند، ۱۹ گونه جانوری منحصر به فرد فارس را در خود جای داده است؛ از گورخر آسیایی که زیستگاه اصلی آن در استان است تا پرنده ها و گونه های آبزی. دشت های گسترده و تالاب های پرشمار بزرگی که روزی در فارس قرار داشت، این استان را تبدیل به یکی از متنوع ترین استان های کشور از نظر گونه های جانوری می کرد اما حالا که تالاب ها خشکیده اند و زیستگاه ها مدام کوچک وکوچکتر می شوند انگار روند ناپدید شدن گونههای جانوری استان هم شروع شده است.
تخریب زیستگاه و شکار بی رویه آتش سوزی های تابستان امسال در منطقه زیست محیطی پاسارگاد باعث آواره شدن خرس قهوه ای شد؛ این گونه ارزشمند جانوری هرچند در خطر انقراض قرار ندارد ولی تخریب زیستگاهش باعث شد که برای تغذیه ناچار باشد به باغ ها و کشتزارها نزدیک شود. نتیجه این شد که امسال - به هر دلیلی- ۲ قلاده خرس قهوه ای در فارس کشته شوند. آن طور که سیاوش محمدی، رئیس اداره محیط طبیعی محیط زیست فارس به «خبرجنوب» می گوید تخریب زیستگاه، اصلیترین علت انقراض گونه های جانوری فارس است و بعد از تخریب زیستگاه، شکار بی رویه و طرح های توسعه ای ناپایدار قرار دارند. در فهرست قرمز جهانی آی یو سی ان، جانورانی همچون یوزپلنگ، گربه کاراکال و پلنگ از خانواده گربه سانان، گرگ، گوزن زرد، آهو، جبیر (آهوی گرمسیری)، گورخر، قوچ و میش لارستان که کوچکترین نمونه قوچ و میش در جهان است به عنوان حیوانات پستاندار در این فهرست قرار گرفته اند. در میان پرندگان هم گونه هایی چون پلیکان پاخاکستری، اردک سرسفید، هوبره، عقاب طلایی بزرگ، شاهباز و بالاباز از نظر فهرست جهانی آی یو سی ان، ممکن است به زودی منقرض شوند و از میان آبزیان ، ماهی گورخری وضع بغرنجی
دارد؛ چه اینکه تا همین چند سال پیش از ۲۰ چشمه ماهی گورخری، ۱۹ چشمه خشکیده بود. این است که بسیاری می گویند باید برای نگهداری از گونه های جانوری فارس دست به کار شد وگرنه نه تنها این گونه ها از میان میروند و فارس ظرفیت توسعه گردشگری طبیعی را از دست می دهد بلکه این خطر وجود دارد که به هم خوردن اکوسیستم نهایتا کیفیت زندگی انسانی در استان را با خطر روبرو کند. رئیس اداره محیط طبیعی محیط زیست فارس ،عامل اول در خطر قرار گرفتن گونه های جانوری در فارس را تخریب زیستگاه می داند و می گوید: «در تخریب زیستگاه از توسعه پروژه های عمرانی گرفته تا تصرف های انسانی، آتش سوزی ها و... نقش ایفا می کند. ما هنوز می بینیم که گونه هایی چون هوبره را زنده گیری کرده و به کشورهای حاشیه خلیج فارس قاچاق می کنند. این پرنده بیشتر در شهرستان هایی چون لارستان زندگی می کند و در آن کشورها خواهان بسیاری دارند. البته در سال های اخیر گشت و کنترل را تا میتوانستهایم، بیشتر کرده ایم و از شدت این زنده گیری ها کاسته ایم.» هوبره در جنوب فارس و همچنین در استان های هرمزگان، کرمان، بوشهر، یزد، خراسان جنوبی، لار و لامرد زندگی می کند. به این ترتیب در کنار
تخریب زیستگاه، شکار بی رویه هم به دشمن گونه های جانوری فارس تبدیل شده است. چه اینکه مجتبی شکرانه، فرمانده یگان حفاظت محیط زیست فارس به گزارشگر «خبرجنوب» می گوید سالانه بیش از یک هزار تخلف زیست محیطی در فارس شناسایی میشود: «در سال ۹۴ یک هزار و ۲۰۰ مورد تخلف شناسایی شد که بیش از همه دربرگیرنده شکار و صید بوده است. تعدادی را هم بازداشت کرده و برایشان پرونده تشکیل داده و به مراجع قضایی معرفی کرده ایم.» این آمار هرچند نشان دهنده تلاش محیط زیست فارس برای شناسایی متخلفان است اما نشان دهنده بالا بودن تخلفات در فارس هم هست؛ چه اینکه رئیس اداره محیط طبیعی محیط زیست فارس می گوید: «همان طور که گفتیم تخریب زیستگاه، اصلی ترین علت آسیب دیدن گونه های جانوری فارس است ولی در کنار این باید به شکار و زیاد بودن اسلحه در دست مردم در فارس هم اشاره کرد. این تهدیدی برای حیات وحش است هرچند ما از سال۸۰ به این سو،تحت هیچ شرایطی هیچ مجوزی برای شکار نداده ایم تا شاهد افزایش زاد و ولد گونه های جانوری باشیم. به همین خاطر کماکان به کسی مجوز نمی دهیم.» چرا حفظ گونه های جانوری مهم است؟ اینک پرسش اینجاست که چرا باید محیط طبیعی و گونه های
جانوری آن را نگهداری کرد؛ آخر مگر گونه ای چون گرگ دشمن دیرینه انسان به شمار نمی رود و مگر چنانچه انسان به چنگ گرگ بیفتد به او رحم خواهد کرد؟ یا حذف گورخر، ماهی گورخری، هوبره و... چه مشکلی برای انسان پدید خواهد آورد؟ رئیس اداره حیات طبیعی فارس چنین پاسخ می دهد: «لازمه چرخه طبیعت این است که حیات وحش در آن وجود داشته باشد. برای نمونه کفتار با اینکه نگاهی منفی به آن داریم، جانوری است که آشغال های طبیعت را میخورد و آن را پاکیزه میکند یا گراز با شاخ خود زمین را شخم می زند و کرم هایی که در زمین قرار دارد و برای کشاورزی زیان آور است را می خورد. این ها همه به چرخه اکوسیستم یاری می رسانند و اگر یکی از این انواع حذف شود، همه زنجیره به هم می خورد. به همین خاطر باید گفت که هیچ جانداری در طبیعت بدون حکمت آفریده نشده اند.» آن طور که محمدی می گوید، جمعیت و تنوع حیات وحش فارس به تنهایی با سراسر اروپا برابری می کند. او راهکار نگهداری درست از طبیعت را آموزش به کودکان می داند تا به این شیوه فرهنگ نگهداری از طبیعت در میان نسل جدید جا بیفتد. البته انقراض تنها در کمین گونه های جانوری فارس نیست. از میان ۸ تالاب ایران که در فهرست
در معرض خطر مونترو قرار دارند، ۳ تالاب مربوط به فارس است که البته پرداختن به آن گزارشی جداگانه می خواهد. باید به یاد داشت که یکی از گونه های بسیار منحصر به فرد فارس گورخر ایرانی است که تفاوت زیادی از نظر ظاهری با گورخرهای معمولی دارد و خط خطی نیست بلکه مایل به قهوه ای است؛ این گورخر هم در فهرست گونه های در خطر انقراض قرار گرفته؛ گونه ای که سازمان محیط زیست کشور آن را به عنوان نماد جانوری فارس اعلام است. اما آیا در خطر انقراض بودن نماد جانوری فارس نشان دهنده وضع شکننده زیست محیطی این استان نیست؟ منبع: خیرجنوب
کپی شد
