این سند، متن گزارشی است که در ۱۹ فوریه ۱۹۸۲ (۳۰ بهمن ۱۳۶۰) از برنامه «صبح بخیر آمریکا» در شبکه ABC ایالات متحده پخش شده است. گزارش مزبور به نقل از منابع سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA)، به شایعات و گمانهزنیهای محافل اطلاعاتی و سیاسی غرب درباره وضعیت جسمانی حضرت امام خمینی (س)، رهبر کبیر انقلاب اسلامی، میپردازد.
به گزارش جماران به نقل از پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ این سند، متن گزارشی است که در ۱۹ فوریه ۱۹۸۲ (۳۰ بهمن ۱۳۶۰) از برنامه «صبح بخیر آمریکا» در شبکه ABC ایالات متحده پخش شده است. گزارش مزبور به نقل از منابع سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA)، به شایعات و گمانهزنیهای محافل اطلاعاتی و سیاسی غرب درباره وضعیت جسمانی حضرت امام خمینی (ره)، رهبر کبیر انقلاب اسلامی، میپردازد.
بررسی این سند نشان میدهد که از نخستین سالهای استقرار نظام جمهوری اسلامی، دستگاههای اطلاعاتی و رسانهای غرب بهطور مستمر تحولات داخلی ایران را با تمرکز بر جایگاه رهبری انقلاب دنبال میکردند و در بسیاری موارد، آینده نظام اسلامی را به وضعیت جسمانی امام خمینی (ره) گره میزدند. در این گزارش نیز، تحلیلگران آمریکایی ضمن تکرار ادعاهای پیشین درباره بیماری و مرگ قریبالوقوع امام، سناریوهای مختلفی را برای دوران پس از ایشان مطرح میکنند.
با گذشت زمان، نادرستی بسیاری از این پیشبینیها آشکار شد. امام خمینی (ره) پس از انتشار این گزارش، سالها رهبری جمهوری اسلامی را بر عهده داشتند و نظام جمهوری اسلامی نیز برخلاف برآوردهای برخی محافل غربی، مسیر تثبیت و استحکام خود را ادامه داد.
توضیح تاریخی
این گزارش نمونهای از ارزیابیهای اطلاعاتی و رسانهای آمریکا در نخستین سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی است. محتوای آن بیش از آنکه بیانگر واقعیتهای قطعی باشد، بازتابدهنده نگرانیها، پیشبینیها و سناریوپردازیهای محافل سیاسی و امنیتی غرب درباره آینده جمهوری اسلامی ایران در بحبوحه جنگ تحمیلی و تحولات منطقهای آن دوران است. از منظر تاریخپژوهی، چنین اسنادی برای شناخت نگاه و برداشت نهادهای اطلاعاتی آمریکا نسبت به انقلاب اسلامی و رهبری آن، ارزش مطالعاتی قابل توجهی دارند.
متن ترجمه سند
آیتالله خمینی همچنان در رأس دولت انقلابی و پرتحرک ایران قرار دارد؛ اما یک گزارش سازمان سیا مدعی است که وی در بستر مرگ قرار گرفته است. این گزارش محرمانه به شورای امنیت ملی آمریکا ارائه شده و در بخشی از آن آمده است:
«سازمان نمیداند او چگونه همچنان زنده مانده است.»
البته باید یادآور شد که این نخستین بار نیست که سازمان سیا مرگ قریبالوقوع آیتالله خمینی را پیشبینی میکند. طی هجده ماه گذشته نیز سه گزارش مشابه در این زمینه تهیه شده است.
خمینی از شایعات مربوط به وضعیت جسمانی خود آگاه است. دفتر ایشان بهتازگی اعلام کرده است که وی طی چند روز آینده در یک دیدار عمومی حضور خواهد یافت تا به این شایعات پایان دهد.
ممکن است این رهبر سالخورده، همانگونه که وعده داده شده، در برابر افکار عمومی ظاهر شود. او تاکنون بارها برخلاف پیشبینیها، در برابر بیماری و مرگ مقاومت نشان داده است. با این حال، منابع من در سازمان سیا تأکید دارند که وضعیت جسمانی او شکننده است. بنا بر این ادعا، ضعف شریانهای خونی موجب اختلال در گردش خون وی شده است.
اما اگر خمینی از دنیا برود چه خواهد شد؟
در ایران، خمینی شخصیتی فراتر از یک رهبر سیاسی معمولی است. او بر ایران تسلط و نفوذی دارد که استالین بر اتحاد جماهیر شوروی داشت. از این رو، مرگ او میتواند به آشفتگیهای موجود در ایران دامن بزند.
به گفته این گزارش، جانشین احتمالی وی آیتالله حسینعلی منتظری است؛ فردی که از سوی خمینی برای جانشینی تربیت شده است. با این حال، پس از مرگ خمینی هیچ تضمینی وجود ندارد که جانشین مورد نظر او واقعاً قدرت را در دست گیرد؛ زیرا دیگر رهبران مذهبی و سیاسی نیز در پی کسب موقعیت او خواهند بود.
در ادامه گزارش آمده است که ارتش ایران برای کاهش نفوذ سیاسیاش غیرمتمرکز شده بود، اما جنگ با عراق موجب تقویت آن شده است؛ بنابراین این احتمال وجود دارد که ارتش در تحولات سیاسی آینده نقشآفرینی کند.
در بخش پایانی گزارش نیز به ابوالحسن بنیصدر، رئیسجمهور معزول ایران، اشاره شده و آمده است که او در فرانسه در انتظار فرصت مناسب به سر میبرد؛ همانگونه که خود خمینی در دوران حکومت محمدرضا شاه پهلوی در خارج از کشور به سر میبرد.
گزارش در پایان مدعی میشود که نگرانکنندهترین احتمال از نگاه تحلیلگران آمریکایی آن است که گروههای چپگرا با حمایت اتحاد جماهیر شوروی از شرایط احتمالی بیثباتی بهرهبرداری کرده و دست به کودتا بزنند.
