به مناسبت دومین سالروز ثبت جهانی بافت تاریخی یزد نشست بررسی ضرورت و کیفیت پایش مداخلات در بافت تاریخی و آغاز پویش پایش داوطلبانه بافت تاریخی در کتابخانه وزیری یزد برگزار شد.

به گزارش ایسنا – منطقه یزد، «سید منصور علاقه‌بند» رییس انجمن صنفی مهندسان معمار یزد در این نشست با مروری بر تعاریف و ادبیات مشارکت، اظهار کرد: مشارکت و پایش در بافت تاریخی یزد شامل انواع مداخلات در این بافت، تمام طرح‌های مرمت و احیا، خدمات شهری، طرح‌های توسعه و هدایت شهری، سامانه ‌های شهری، استقرار و تغییر کاربری‌ها، برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و اجتماعی، فعالیت‌ها و رفتارهای اجتماعی، ساختارها و گروه‌های اجتماعی و انواع فعالیت‌های تعریف شده توسط مردم و مدیریت شهری است.

وی در رابطه با افراد شرکت‌کننده در این پویش تصریح کرد: دستگاه های مدیریتی و شهری، جامعه حرفه‌ای و نخبگان در انواع دسته بندی‌ها و به صورت انفرادی، پیمانکاران و سازندگان، سرمایه‌گذاران و بخش اقتصادی شهر، نهادهای مردمی و مردم در مقیاس‌های محلی، شهری، ملی، بین المللی و گروه های بین المللی می توانند در این پویش شرکت کنند.

این مسئول مشارکت را تلاش برای رسیدن به اهداف مشترک و کنش هدفمند و پویا خواند و گفت: مشارکت ابزاری برای کارایی بیشتر و اعمال مدیریت و جذب سرمایه و کمک های مردمی است و بخش خصوصی را به صورت مستقیم در توسعه، ساخت و ساز و آبادانی یک منطقه وارد می کند.

وی در همین رابطه تصریح کرد: عوامل تاثیر گذار بر این پویش و مشارکت شامل نوع نگرش به مشارکت، نظر خواهی، تبادل اطلاعات، تاثیرگذاری و  حق اعتراض، نظارت شهروندان، جریان اطلاعات و مبانی فکری است.

علاقه‌بند در بخش دیگری از سخنانش با بیان این که باید رشته‌های تداوم سکونت و حفظ فرهنگ در بافت را پیدا کرد، گفت: باید راهکار تداوم از 150 سال پیش تاکنون را پیدا و شناسایی کنیم و حتی اگر تصمیمات در بعد کالبدی هم هستند، این موارد را مد نظر و توجه قرار دهیم.

«مجتبی فرهمند» معاون شهرسازی و معماری شهرداری یزد نیز با اشاره به معیارهای ثبت شدن آثار تاریخی در فهرست آثار جهانی یونسکو، اظهار کرد: شش معیار برای ثبت جهانی وجود دارد که اگر یک اثر حداقل یکی از آن ها را داشته باشد، می‌تواند در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت برسد اما نیازمند مدیریت و برنامه‌ی حفاظت است.

وی با بیان این که شناخت ارزش‌ها اهمیت دارد، گفت: در حالی که شناخت ارزش‌ها مهم است اما صرفا نگاه به حفاظت کالبدی مورد توجه است، در صورتی که آن چیزی که شهر تاریخی را شکل داده باورها و سنت‌های پیشینیان است و سوال این است که ابزار پایش آن‌ها برای این موضوع چیست؟ و چگونه می‌توان شاخص های ناملموس را پایش کرد؟

این مسئول از ضرورت برگزاری جلسات همکاری به منظور شناسایی ابزارها و شاخص‌ها و مکانیزم پایش یاد و خاطرنشان کرد: تفاوتی که شهر تاریخی یزد را از دیگر شهرها جداکرده، زندگی اجتماعی است و اما این که دچار تغییر شده چالش اصلی است یا این که مدیریت باید دچار تغییر شود؟

وی از ضرورت وجود مشارکت در زمینه ارزش‌ها یاد و بیان کرد: از آنجایی که بخش خصوصی در حال سرمایه گذاری و بخش دولتی، زیرساخت‌ها را تامین می‌کند، نوعی مشارکت شکل گرفته است اما آیا این همان مشارکت واقعی است؟

وی افزود: ذی نفعان اصلی بافت تاریخی، مردم هستندو باید پایش در تمام سطوح و مطالبه‌ای عمومی باشد چرا که یزد جزو شهرهای مردم ساخت است و تاریخ این شهر این گونه می گوید که یزد برخلاف بسیاری از شهرهای دنیا، براساس رویکرد عوام شکل گرفته است.

به گفته فرهمند، خوشبختانه امسال با مشارکت مردم و مرمت اجتماعی، هیچ تخریبی در بافت تاریخی یزد صورت نگرفته است لذا پس از ثبت جهانی باید اجتماعی تر مرمت کنیم چرا که بعد از این رویداد، مرمت خود به خود صورت خواهد گرفت.

معاون شهرسازی و معماری شهرداری یزد یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های امروز را حفظ اصالت و یکپارچگی بافت تاریخی عنوان کرد و گفت: ضرورت کیفیت و پایش در حفظ اصالت شهر تاریخی است و یکی از موارد قابل توجه این است که چقدر نقش نور و آب و هوا و سایر عوامل تاثیرگذار در کالبد بناها را حفظ کردیم؟

وی در ادامه مخالفت بسیاری از افراد در ثبت بافت جهانی یزد در فهرست آثار ملی را یادآور شد و گفت: یکی از آفت‌های ثبت که خیلی از افراد نیز مخالف آن بودند، نگاه ژورنالیستی از جانب ثبت به اثر به ویژه آثار میراث ناملموس است چرا که اگر رویدادی ثبت شود، به صورت ویترینی در می‌آید که ارزش‌های اصلی‌اش را از دست می‌دهد.

فرهمند در ادامه از گزارش تمامی بخش‌ها و دستگاه‌ها اعم از تاثیر آلودگی‌های هوا تا ترافیک در راستای حفظ این میراث جهانی یادآور شد و گفت: بنا بر وظیفه، یک سری از دستگاه‌های مسئول که پایگاه میراث جهانی در این زمینه اشرافیت دارد باید در پایش مشارکت کنند اما موضوع اصلی مشارکت شهروندان است چرا که طبق تجارب گذشته از پایش، شاهد بی اعتمادی مردم بودیم و پس اولین قدم چگونگی اعتمادسازی است.

وی افزود: هر چند که بخشی از مردم بومی این بافت را ترک کردند اما کار اصلی را باید مردم محلات انجام دهند چرا که هنوز به محلات احساس تعلق دارند و رابطه مشارکت و نگهداری است و تا زمانی که شهرداری و میراث متولی امر است هیچ کاری پیش نمی‌رود لذا باید تعلق خاطر ایجاد شود و این کار جز با سپردن مسئولیت به مردم ایجاد نمی‌شود.

این مسئول از ضرورت آموزش برای حفاظت این بافت خبر داد و گفت: فرهنگ غنی وقف که از 700 سال پیش تاکنون در یزد بوجود آمده است یکی از قوانین پیشرو حوزه حفاظت محسوب می‌شود و پس از آن هم کلیات شهر است.

وی ادامه داد: آنچه در فهرست آثار جهانی ثبت شده است تنها یک بافت نیست بلکه شهر تاریخی یزد را در فهرست اثار جهانی به ثبت رساندیم اما شهر، متفاوت از بافت جهانی آن است چرا که در شهر نماهای ناهمگون، سواره‌های تندرو بدون در نظر گرفتن انسان محوری و چنین مواردی شکل گرفته است که باید به کیفیت پایش در این زمینه از سوی تمامی دستگاه‌های متولی توجه شود.

«نریمان فرحزا» استادیار دانشکده هنر و  معماری دانشگاه یزد هم با بیان این که پایش ریشه در پایداری و پایایی دارد، گفت: با این احتساب، چاره‌ای جز پایش وجود ندارد چرا که این بافت بر اساس مدل تعاون شکل گرفته و تمام ابعادی که این شهر را می‌سازد، بر اساس همین تعاون بوجود آمده است.

وی این بافت جهانی را مجموعه‌ای عظیم و بهم پیوسته در دنیا با 700 هکتار وسعت که تمامی آن در هم تنیده و فشرده است خواند و افزود: این بافت فشرده از آنجایی حفظ شده که بزرگان محله‌ مانند ستون‌های یک خیمه در آن حضور داشته اند ولی اکنون یا بافت را ترک کرده‌اند یا از دنیا رفته‌اند و این موضوع آسیبی است که باید با برگرداندن مدل تعاون و مدل قدیمی محله‌ای به بافت به حالت قبل بازگردد لذا مسئولان نیز باید این مسئله را بپذیرند و مانند شهرهای اروپایی که شهردارانشان در بافت‌های تاریخی ساکن هستند، این پیوند را دوباره برقرار کنند.

فرحزا در ادامه از خالی بودن بافت تاریخی از حضور نمایندگان مردم یاد کرد و گفت: باید جلسات مسئولان مربوطه در داخل بافت برگزار شود و با جریان انداختن این موضوع در بافت،کار  را به خود مردم بسپاریم و خوشبختانه توزیع کتابچه حفاظت از بافت در بین مردم نیز که تاثیر مثبتی بر مردم خواهد داشت، از جمله اقدامات قابل قبول در این زمینه است.

وی افزود: اگر آسیب‌هایی از سوی بهره‌برداران به بافت وارد می‌شود باید جلوگیری شود چرا که برخی از بهره‌برداران، بافت را با حفظ نمای بیرونی، از درون دچار تغییر کردند لذا باید اقدامات حفاظت محور به منظور مقابله با چنین آسیب‌هایی انجام شود.

این استاد دانشگاه یزد در بخش پایانی سخنانش با بیان این که در تمام محدوده بافت تاریخی مجاور محل دانشگاه هنر و معماری فقط دو خانه خرابه وجود دارد، گفت: از زمانی که دانشگاه با مردم ارتباط گرفته و بنیان‌های نیازمند آموزش و ترویج در این زمینه وارد شده‌اند، مشارکت بهتری در بافت صورت گرفته است لذا ضروری است که جامعه دانشگاهی در این زمینه وارد شود.

وی بیان کرد: در بازار تبریز جای سوزن انداختن نیست چرا که یکی از بازارهای سنتی و تاریخی جهان است که بحال خود رها شده بود و مردم آن را مرمت کردند اما بازارهایی مانند بازار قزوین که به همت مسئولان وقت مرمت شد، بازارهایی رها شده بودند چرا که مردم به امید مسئولان ماندند و اقدام موثری انجام نشد.

«علی امیری اردکانی» ناظر بافت تاریخی یزد و مرمتگر برجسته نیز در این نشست بسیاری از آثار شهر جهانی یزد هم با بیان این که هدف جهانی شدن بافت در پس کالبد این بافت تاریخی قرار دارد، گفت: کالبد بافت تاریخی انعکاس جهان‌بینی گذشتگان است و کاربردهایی داشته که مانند کوچ داخل خانه، تامل برانگیز است.

وی پایش را به معنای پاییدن، نگهداری، مواظبت، نگرش و پاسداری عنوان کرد و گفت: هر چند تاکنون پایش به صورت کالبدی بوده است اما فعالان این حوزه باید پایش را به معنای واقعی دریابند. 

وی با گلایه از این که خانه‌هایی تاریخی در بافت تاریخی توسط افراد غیر بومی خریداری شده است، گفت: متاسفانه تعامل فرهنگ‌ها و تعامل شهرها در یزد پس از جهانی شدن دیده نمی‌شود، در حالی که این بافت مولفه‌های فراوانی مانند مولفه‌های هنری، فرهنگی و مذهبی دارد.

وی با تاکید بر این که مرمتگران خانه‌ها و بناهای این بافت تاریخی باید با فرهنگ، آداب و رسوم و مذهب و باورهای این شهر آشنا باشند، گفت: طراحان و مرمتگران این بافت باید از علومی مانند ادبیات، اقتصاد، جامعه شناسی، مردم شناسی و حتی اقتصاد آگاهی داشته باشند چرا که به دلیل همین کاستی‏ها همچنان برخورد با این بافت، کاسب کارانه بوده است.

امیری اردکانی با تاکید بر این که بعد از جهانی شدن کاسب کاران به بافت تاریخی هجوم آوردند، گفت: همگی این ها تهدیدهایی است که خودمان بوجود آورده‌ایم به طوری که ما طراحان و مرمتگران غفلت ورزیدیم لذا نباید با تداوم چنین رفتاری، زحمات ثبت این بافت جهانی هدر رود و با یک سری برخورد دلال منشانه فرهنگ رو به نابودی رود.

وی فرهنگ را نوعی شاخص میان دانشی عنوان کرد و با تاکید بر این که باید هر چه زودتر پایش آن انجام شود گفت: سوال این است که پایش‌گر چه کسی است؟

امیری اردکانی با تاکید بر این که باید کاری عمیق و ریشه‌ای انجام شود، گفت:  مرمت باید طوری باشد که بتواند به بنا زندگی بدهد و وظیفه مرمتگر این است که ابتدا غنای ساختمان را کشف و سپس بر این اساس دوباره آن را خلق کند و اگر اکنون بافت چنین حالتی را ندارد مقصر ما طراحان هستیم که با مداخلاتمان آن را بهم می‌زنیم.

وی افزود: تاکنون مسئولان چند بار به بوگردی ها سر زده‌اند ولی چقدر از این بومگردی‌ها فرهنگ اصیل را به جامعه هدف تزریق می‌کند؟ جز این است که اگر این روند ادامه یابد فردا فاجعه‌بار خواهد شد چرا که این بومگردی‌ها بیشتر به دکان شبیه هستند و نه تنها فرهنگی تولید نمی‌کنند بلکه فرهنگ را از بین می‌برند.

این مرمتگر با بیان این که اگر معماری ایران تاکنون تغییر نکرده به علت الکوهای صحیح تولید و اشتغال آن زمان بوده است، گفت: قبلا بازرگانی داشتیم و معماری ایران تغییری نکرده است اما اکنون با الگوهای اشتباهی که در طراحی شهر و بافت وارد شده است به شهر خیانت کردیم چرا که این بافت جهانی است که باید روی شهر تاثیر بگذارد اما تاکنون خلاف این بوده است.

وی افزود: ضروری است که در بافت تولید فرهنگ و معماری داشته باشیم اما جای آن یک سری از اشتباهات تمام روابط اجتماعی را از بین برده است و مسئولان فقط نظر می‌دهند در حالی که باید مدیریت شود و متخصصان امر کارشناسی کنند و تکلیف کسانی که در بافت کار می کنند، مشخص شود که آیا برای انگیزه مرمت می‌کنند یا کاسب هستند.

امیری اردکانی با بیان این که تعادل اقتصادی بافت پس از ثبت جهانی بهم خورده است، گفت: یک عده دلال اعتبار کاذب به خانه‏ها دادند لذا مالکان و طراحان باید در این زمینه بکوشند و جلوی انها را بگیریند.

 



انتهای پیام
انتهای پیام
این مطلب برایم مفید است
0 نفر این پست را پسندیده اند

موضوعات داغ

نظرات و دیدگاه ها

مسئولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آنهاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.