بطری روغن زیتون را مقابل نور میگیرید؛ رنگش سبز است و فروشنده هم تأکید میکند که محصول کاملاً طبیعی است. اما آیا میتوان فقط از ظاهر روغن فهمید که اصل است؟ بسیاری از خریداران برای تشخیص روغن زیتون تقلبی به روشهایی مانند گذاشتن بطری در یخچال، چشیدن روغن یا حتی روشن کردن فتیله متوسل میشوند؛ روشهایی که همیشه نتیجه درستی ندارند.
تشخیص روغن زیتون اصل از تقلبی به بررسی همزمان مشخصات بستهبندی، بو، طعم و نتایج آزمایشگاه بستگی دارد. هیچ آزمایش خانگی بهتنهایی خلوص روغن را ثابت نمیکند. در ادامه، روشهای رایج و میزان اعتبار هرکدام را مرور میکنیم.
تشخیص روغن زیتون اصل از تقلبی
نخست باید میان «اصالت» و «کیفیت» تفاوت گذاشت. روغن اصل از زیتون تهیه میشود و نباید برخلاف اطلاعات برچسب با روغنهای دیگر مخلوط شده باشد. اما همین روغن ممکن است بر اثر نگهداری نامناسب کهنه یا فاسد شود. پس اصل بودن الزاماً به معنای فرابکر بودن یا کیفیت عالی نیست.
۱. تست طعم و مزه روغن زیتون
برای تست حسی، مقدار کمی روغن فرابکر را بچشید. عطر میوهای، تلخی طبیعی روی زبان و احساس تندی ملایم در گلو از ویژگیهای مثبت بسیاری از روغنهای فرابکر تازه هستند.
این احساس میتواند با ترکیبات فنولی و آنتیاکسیدانهایی مانند اولئوکانتال ارتباط داشته باشد. البته شدت تلخی و تندی با رقم زیتون، زمان برداشت و شرایط روغنگیری تغییر میکند. نبود تندی، بهویژه در روغن تصفیهشده، دلیل قطعی تقلب نیست؛ همانطور که تلخی شدید هم اصالت را تضمین نمیکند.
۲. تست بویایی روغن زیتون
مقداری روغن را در لیوان کوچک بریزید، ظرف را با دست کمی گرم کنید و بو بکشید. روغن زیتون فرابکر سالم ممکن است رایحه علف تازه، برگ، سیب یا میوه زیتون داشته باشد.
در مقابل، بوی مدادشمعی، ماندگی، کپک، ترشیدگی و بوی غلیظ روغن زیتون میتواند نشانه افت کیفیت باشد. وجود عطر مصنوعی نیز ممکن است مصرفکننده را فریب دهد؛ بنابراین بوی خوش بهتنهایی گواه خلوص نیست.
۳. تست یخچال یا فریزر روغن زیتون
این باور که روغن زیتون اصل حتماً در یخچال سفت یا در فریزر منجمد میشود، درست نیست. میزان کدرشدن و تشکیل بلور به ترکیب اسیدهای چرب، مومهای طبیعی و دما بستگی دارد.
بررسی مرکز زیتون دانشگاه کالیفرنیا دیویس نشان داده که تست یخچال برای اثبات اصالت و کیفیت معتبر نیست. روغن مخلوط هم ممکن است سفت شود.
بنابراین نتیجه این آزمایش را مبنای خرید یا دور ریختن روغن قرار ندهید.
برخی از افراد از قدیم بر این باور بودند که روغن زیتون اصل در محیط یخچال نباید کدر(ابری) و یا دچار یخ زدگی شود که این باور بسیار اشتباهی است. روغن زیتون و سایر روغن ها از اسیدهای چرب تشکیل شده اند و بدون هیچ استثنایی همگی در محیط یخچالی سفت و کدر میشوند.
۴. تست فتیله و شعله روغن زیتون
برخی پیشنهاد میکنند فتیله آغشته به روغن را روشن کنید و از روی شکل شعله یا میزان دود، اصالت را تشخیص دهید. این روش اعتبار علمی ندارد؛ روغنهای خوراکی مختلف قابلیت سوختن دارند و رفتار شعله به جنس فتیله و شرایط سوختن وابسته است.
آزمایش با شعله علاوه بر گمراهکننده بودن، خطر آتشسوزی دارد و توصیه نمیشود.
۵. تست دستمال کاغذی
برخی معتقدند اگر یک قطره روغن روی دستمال کاغذی بریزید و هاله پخششوندهای در اطراف آن ایجاد نشود، روغن اصل است. این روش هیچ اعتبار علمی ندارد و رفتار قطره روغن روی بافت کاغذی صرفاً به غلظت و دمای محیط وابسته است.
۶. تست ترکیب با آب
ریختن روغن در لیوان آب و بررسی نحوه حباب زدن یا سرعت جدا شدن آن از آب. از آنجا که تمام روغنهای گیاهی (چه خالص و چه تقلبی) چگالی کمتری نسبت به آب دارند و در نهایت روی آب میایستند، این روش به هیچوجه اختلاط با روغنهای ارزانتر را نشان نمیدهد.
۷. رنگ و ظاهر روغن زیتون
رنگ روغن زیتون طبیعی از زرد طلایی تا سبز متغیر است و به رقم و میزان رسیدگی زیتون و رنگدانهها بستگی دارد. سبزتر بودن به معنای اصالت یا کیفیت بیشتر نیست و حتی میتوان ظاهر روغن را با رنگدانه تغییر داد.
کدرشدن در سرما یا وجود رسوب در روغن تصفیهنشده هم الزاماً نشانه تقلب نیست.
۸. بررسی برچسب و قیمت روغن زیتون
پیش از خرید، نوع روغن، نام تولیدکننده، نشانی، شماره سری ساخت، تاریخ تولید و انقضا و در صورت درج، تاریخ برداشت را بررسی کنید.
نشان استاندارد معتبر و اطلاعات مجوزهای قابل استعلام اهمیت دارند؛ صرف چاپ یک نشان کافی نیست. بستهبندی سالم و شیشه تیره یا ظرف محافظ نور نیز به حفظ کیفیت کمک میکند.
قیمت بسیار پایین، بهویژه برای روغن فرابکر، دلیل بررسی بیشتر است، نه حکم قطعی تقلب. خرید فلهای بدون برچسب و امکان رهگیری، ریسک بیشتری از محصول بستهبندیشده و قابل پیگیری دارد.
روغن زیتون تقلبی چگونه تولید میشود؟
یکی از شیوههای تقلب غذایی، مخلوط کردن روغن زیتون با روغنهای گیاهی ارزانتر، مانند آفتابگردان یا سویا، بدون اعلام آن روی برچسب است.
عرضه روغن تصفیهشده به نام فرابکر یا اعلام نادرست منشأ محصول نیز تقلب محسوب میشود. رنگ و اسانس ممکن است ظاهر و بو را تقلید کنند.
خطر اصلی همیشه مسمومیت فوری نیست؛ مصرفکننده ممکن است پول محصولی با خواص و ترکیب متفاوت را بپردازد یا با روغن نامناسب و فاقد کنترل ایمنی روبهرو شود.
تفاوت روغن زیتون فرابکر، بکر و بیبو
روغن فرابکر با استخراج مکانیکی از زیتون تولید میشود و باید معیارهای شیمیایی و آزمون حسی این رده را رعایت کند. روغن بکر نیز مکانیکی است، اما حدود کیفی متفاوتی دارد.
روغن زیتون تصفیهشده در فرایند پالایش عطر و طعم ملایمتری پیدا میکند؛ بنابراین «بیبو» بودن بهخودیخود به معنای تقلبی بودن نیست. عبارت «پرس سرد» نیز بهتنهایی گواه فرابکر بودن یا تأیید خلوص نیست.
آزمایش تشخیص اصالت روغن زیتون
برای سنجش کیفیت، آزمایشگاه اسیدیته آزاد، عدد پراکسید، جذب فرابنفش و ویژگیهای حسی را بررسی میکند.
اسیدیته با مقدار اسیدهای چرب آزاد مرتبط است و مزه ترش روغن را نشان نمیدهد؛ عدد پراکسید نیز یکی از شاخصهای اکسیداسیون اولیه است.
مطابق معیارهای شورای بینالمللی زیتون(IOC)، اسیدیته فرابکر حداکثر ۰٫۸ درصد و عدد پراکسید آن حداکثر ۲۰ است.
اما برای شناسایی ناخالصی، آزمونهایی مانند پروفایل اسیدهای چرب، ترکیب استرولها و نشانگرهای روغن تصفیهشده لازم میشود. به همین دلیل دو عدد اسیدیته و پراکسید، گواه قطعی خلوص نیستند.
نتیجه آزمایش روغن زیتون OAB
انتشار شفاف نتایج آزمایشگاهی، معیار مهمی برای انتخاب روغن زیتون اصل است. برای نمونه، طبق وبسایت برند معتبر OAB، شاخصهای کیفی محصولات این برند در محدوده استاندارد و فراتر از استاندار ملی قرار دارند:
- روغن زیتون فرابکر: اسیدیته ۰٫۶ و عدد پراکسید ۱۲ (پایینتر از سقف مجاز این رده).
- روغن تصفیهشده: اسیدیته ۰٫۲ و عدد پراکسید ۲.
همچنین، استفاده OAB از زیتونهای برداشت مهر و آبان برای تولید روغن فرابکر، شاخص شفاف و مثبتی برای ارزیابی فرآیند تولید محسوب میشود.
برگه آزمایش روغن زیتون فرابکر OAB

برگه آزمایش روغن زیتون تصفیه شده OAB
خرید مطمئن و نگهداری روغن زیتون
پس از خرید، بطری را در جای خنک و تاریک، دور از اجاق گاز و نور خورشید نگهداری کنید و در آن را محکم ببندید. اگر روغن بوی ماندگی یا طعم نامطبوع پیدا کرده، مصرف آن را ادامه ندهید.
در صورت تردید به تقلب نیز شماره سری ساخت، فاکتور و بستهبندی را نگه دارید و از فروشنده و مراجع نظارتی پیگیری کنید.
خرید یک روغن زیتون باکیفیت برای تغذیه روزانه، نیازمند اعتماد به برندی است که اصالت و شفافیت را در تمام محصولات سلامتمحور خود رعایت کند.
به عنوان مثال، برند OAB علاوه بر ارائه برگههای آزمایشگاهی برای روغن زیتون، در تولید سایر محصولات خود نیز همین حساسیت را دارد؛ به طوری که هنگام خرید جو دو سر از این برند، از منشأ دقیق آن که حاصل همکاری انحصاری با شرکت معتبر فورتین آلمان است، کاملاً مطمئن هستید.
این سطح از شفافیت و تضمین کیفیت در سبد محصولات، نشاندهنده اعتبار کلی برند در حفظ سلامت مصرفکننده است.
*** این مطلب در سرویس گزارش آگهی منتشر شده و تبلیغاتی می باشد؛ لذا جماران هیچ توصیه در رابطه با انجام فعالیت فوق ندارد.
