در تاریخ جام جهانی آمارها و رکوردهای برجسته ای به ثبت رسیده است و ممکن است برخی از آن ها در تورنمنت پیش رو شکسته شوند.
ورزشی جماران، داستان جام جهانی درون زمین بازی مانند هر ورزش دیگر بسیار غنی و مهیج است و این تورنمنت صحنه نمایش بازیکنانی همچون پله، ژوست فونتن، گرد مولر، دیگو مارادونا و لیونل مسی بوده است که جاودانه شدند.
به نوشته اتلتیک، جام جهانی بدون شک بزرگترین و مشهورترین تورنمنت ورزشی در کره زمین است و با دلیل یا بدون آن عملکردها و دستاوردها در این تورنمنت روی دوران ورزشی بازیکنان تاثیر می گذارند.
در این گزارش تاریخ این بازی ها بر اساس آمار بررسی می شود؛ کاوش و آنالیز چگونگی پیشرفت جام جهانی از شروعش در سال ۱۹۳۰ و همچنین مرور برخی از رکوردهای برجسته و کمتر شناخته شده.
در اینجا تعداد تیم های شرکت کننده در تمام دوره های قبلی جام جهانی آورده شده است که در این تابستان در بازی های آمریکای شمالی تعداد تیم ها از ۳۲ به ۴۸ افزایش یافته است. در جام های ۱۹۳۰، ۱۹۳۸ و ۱۹۵۰ قرار بود تعداد تیم ها ۱۶ باشد اما در لحظه آخر برخی از شرکت کننده ها کنار رفتند و بازی ها با تیم های کمتری برگزار شدند.
تعداد تیم های هر دوره جام جهانی
در ادامه تعداد بازی های برگزار شده در هر جام جهانی را می بینید. در جام جهانی ۲۰۲۶ تعداد بازی ها ۱۰۴ خواهد بود، بیشتر از مجموع بازی های پنج دوره نخست.
تعداد بازی های هر دوره
در مجموع ۹۶۴ بازی برگزار شده است که برزیل، رکورددار قهرمانی (پنج جام) و تنها تیم حاضر در تمام دوره ها بیشتر از همه تیم ها در جام جهانی به میدان رفته است (۱۱۴ بازی)، تنها دو بازی بیشتر از آلمان/آلمان غربی.
در آن سمت جدول هند شرقی هلند (اندونزی کنونی) دیده می شود که در دور نخست مرحله حذفی جام جهانی ۱۹۳۸ مغلوب مجارستان شد و تنها سابقه انجام یک بازی در این رقابت ها را دارد.
فرمت بازی ها در دوره های نخست خیلی تغییر یافت و با وجود اینکه تعداد تیم های شرکت کننده یکی بودند اما تعداد بازی ها فرق داشتند.
غیرمتعارف ترین ساختار را جام جهانی ۱۹۵۰ داشت که حذف لحظه آخری موجب شد اروگوئه و بولیوی در یک گروه دو تیمی قرار بگیرند و تنها یک بازی انجام دهند. یازده تیم دیگر در دو گروه چهار تیمی و یک گروه سه تیمی قرار گرفتند. در مرحله نهایی برنده چهار گروه هر کدام با یکدیگر بازی کردند تا قهرمان جام مشخص شود.
اروگوئه میزبان بازی ها و شانس نخست، برزیل را در یک بازی تعیین کننده شکست داد تا با دو بازی کمتر برای دومین بار قهرمان جهان شود. آن تنها دوره جام جهانی بود که فینالی نداشت.
دیگر دوره غیر متعارف در سال ۱۹۵۴ برگزار شد، زمانی که دور نخست از چهار گروه چهار تیمی تشکیل شده بود اما هر تیم تنها با دو حریف از سه حریف خود روبرو می شد. دو تیمی که در جایگاه دوم امتیازشان برابر می شد (دو تیم نخست گروه به مرحله حذفی صعود می کردند) یک بازی پلی اف بینشان برگزار می شد.
در نتیجه در گروه ۲ (تا قبل از جام جهانی ۱۹۸۶ گروه ها با عدد مشخص می شدند) آلمان غربی و ترکیه دو بار با هم روبرو شدند اما آلمان غربی با کره جنوبی بازی نکرد و ترکیه هم به مصاف مجارستان نرفت. در گروه ۴، سوییس و ایتالیا دو بار با هم بازی کردند اما سوییس با بلژیک بازی نکرد و ایتالیا با انگلیس. علاوه بر این در این جام که به میزبانی سوییس برگزار شد بازی هایی که در مرحله گروهی مساوی می شدند به وقت اضافه می رفتند.
دوره ۱۹۵۴ بیشترین میانگین گل در هر بازی را در تاریخ جام جهانی به خود اختصاص داده است. ۱۴۰ گل در ۲۶ بازی به ثمر رسید یعنی میانگین بالای ۵.۳۸ گل در هر بازی.
میانگین گل در هر بازی هر دوره از جام جهانی
تمام شش دوره نخست جام جهانی میانگین ۳.۶ گل در هر بازی یا بالاتر را داشتند اما پس از آن در جام هایی که ۱۶ تیم شرکت کردند این میانگین به زیر سه گل در هر بازی رسید. جام ۱۹۹۰ که به کمترین میزان خود یعنی ۲.۲ رسید نقش مهمی در تغییر قانون پاس رو به عقب به دروازهبان داشت.
در اتفاقی عجیب میانگین گل های دوره های ۱۹۶۲ و ۱۹۶۶ برابر بود. آن گل جف هرست در دقیقه ۱۲۰ فینال برای انگلیس در تورنمنت دوم به معنای برابر شدن تعداد ۸۹ گل در ۳۲ بازی هر دو جام بود.
اکنون در اینجا به تعداد گل های به ثمر رسیده در هر دوره اشاره می شود که باید این نکته را برجسته کرد در جام ۱۹۵۴، ۲۵ گل بیشتر از ۱۹۹۰ به ثمر رسید با وجود اینکه تعداد بازی ها نصف کمتر بود. آلمان غربی در هر دو دوره قهرمان شد.
تعداد گل ها در هر دوره جام جهانی
هیچ یک از ۱۴۷ گلی که در جام جهانی ۲۰۰۶ به ثمر رسید برابر سوییس نبود، تیمی که پس از بسته نگه داشتن دروازه اش در سه بازی مرحله گروهی، در یک هشتم نهایی مقابل اوکراین پس از تساوی بدون گل در ضربات پنالتی شکست خورد. آن تنها مورد تاریخ جام جهانی است که یک تیم هیچ گلی در تورنمنت دریافت نکرد.
مجارستان ۲۷ گل از ۱۴۰ گل جام ۱۹۵۴ را به ثمر رساند (۱۹.۳ درصد) که بیشترین تعداد گل به ثمر رسیده توسط یک تیم در یک تورنمنت به حساب می آید، دو گل بیشتر از اسکاتلندی که در ۲۳ بازی در هشت دوره در تاریخ جام جهانی به ثمر رساند.
بیشترین تعداد گل زده یک تیم در یک تورنمنت
آلمان غربی در ۱۹۵۴، برزیل در ۱۹۷۰ و دوباره در ۲۰۰۲ و آلمان در ۲۰۱۴ تنها تیم های جدول بالا هستند که در سال مورد نظر توانستند قهرمان شوند.
برزیل در سال ۱۹۵۰ توانست ۲۲ گل به ثمر برساند که بهترین رکورد گلزنی یک تیم میزبان در تاریخ جام جهانی به حساب می آید.
۹ گل مجارستان در ۱۹۵۴ در دیدار برابر کره جنوبی در مرحله گروهی به ثمر رسید که سه گل توسط شاندور کوچیش زده شد قبل از اینکه سه روز بعد چهار بار برابر آلمانی غربی گلزنی کند. او نخستین بازیکن لقب گرفت که دو بازی پیاپی در جام جهانی هت تریک می کند. مولر (برای آلمان غربی در ۱۹۷۰) هم تنها بازیکنی است که به این دستاورد رسیده است.
این پیروزی برابر کره جنوبی، در کنار پر گل ترین بردها با ۹ گل و سه هشت گل قرار می گیرد.
پرگل ترین پیروزی های جام جهانی
در میان تیم های پیروز این فهرست تنها اروگوئه توانست در جام مورد نظر قهرمان شود. مجارستان در فینال ۱۹۵۴ مقابل آلمان غربی شکست خورد، با وجود پیروزی ۸ بر ۳ برابرشان در مرحله گروهی. این باخت در کنار شکستشان برابر ایتالیا در فینال ۱۹۳۸ قرار می گیرد و آن ها در کنار سه تیمی قرار می گیرند که بیش از یک بار فینال را تجربه کردند اما موفق نشدند قهرمان شوند.
تیم هایی که بیش از یک بار به فینال رسیدند و قهرمان نشدند
سوئد در سال ۱۹۵۸ و کرواسی در ۲۰۱۸ دو تیم دیگری هستند که فینال جام جهانی را تجربه کردند اما هرگز قهرمان این رقابت ها نشدند. کرواسی که اکنون جمعیت کشورش زیر چهار میلیون است پس از جدایی اش از یوگسلاوی در شش جام جهانی شرکت کرده است و نیمی از آن را بین سه تیم برتر جام تمام کرده است.
در رابطه با پرگل ترین بازی های تاریخ جام جهانی، پنج دیدار تعداد گل هایشان دو رقمی شدند.
پرگل ترین بازی های جام جهانی
دیدار اتریش ۷ بر ۵ سوییس و برزیل ۶ بر ۵ لهستان در جدول بالا تنها بازی های جام جهانی هستند که بازیکنان هر دو تیم توانستند هت تریک کنند؛ تئودور واگنر برای اتریش و جوزف حاجی برای سوییس در بازی سال ۱۹۵۴ و لئونیداس برای برزیل و ارنست ویلیموفسکی (چهار گل) برای لهستان در سال ۱۹۳۸.
آن ها تنها گل هایی بودند که واگنر و ویلیموفسکی در جام جهانی توانستند به ثمر برساندند. ویلیموفسکی نخستین بازیکنی لقب گرفت که در یک بازی جام جهانی چهار گل به ثمر می رساند (اولگ سالنکو با زدن پنج گل برای روسیه مقابل کامرون در سال ۱۹۹۴ بیشترین گل را در یک بازی به ثمر رسانده است).
پیروزی ۷ بر ۳ فرانسه برابر پاراگوئه در روز نخست جام جهانی ۱۹۵۸ سوئد هم شامل یک هت تریک می شود که توسط ژوست فونتن ۲۴ ساله به ثبت رسید.
بازیکن فرانسوی ۱۰ گل دیگر در آن جام به ثمر رساند و با رکورد برجسته ۱۳ گل تنها در شش بازی کار خود را تمام کرد (فرانسه سوم شد). آن بیشترین تعداد گل یک بازیکن در یک جام است. فونتن توانست رکورد کوچیش با یازده گل در جام قبلی را بشکند.
بیشترین گل زده توسط یک بازیکن در یک جام
جای تعجب است که در میان بازیکنان بالا تنها رونالدو برزیلی توانست قهرمانی را تجربه کند.
چهار بازی که گیرمو استابیله در نخستین دوره جام جهانی انجام داد تنها بازی هایش برای تیم ملی آرژانتین بودند، یعنی او با میانگین دو گل در هر دیدار، بازی های ملی اش را به پایان رساند. استابیله به عنوان سرمربی به جام جهانی برگشت و هدایت تیم ملی آرژانتین را در جام ۱۹۵۸ بر عهده داشت.
۱۳ گلی که فونتن در ۱۹۵۸ به ثمر رساند او را به بهترین گلزن تاریخ این رقابت ها تبدیل کرده بود تا اینکه در سال ۱۹۷۴ مولر با گلزنی در فینال برابر هلند نه تنها با آلمان غربی قهرمان جهان شد بلکه با ۱۴ گل به رتبه نخست جدول برترین گلزنان صعود کرد (۱۰ گل در ۱۹۷۰ و چهار گل در ۱۹۷۴).
پس از آن رونالدو برزیلی (۱۵ گل) و میروسلاو کلوزه آلمانی (۱۵ گل) از رکورد مولر عبور کردند. لیونل مسی آرژانتینی که تاکنون در این رقابت ها ۱۳ گل به ثمر رسانده است آماده است تا در جام جهانی ۲۰۲۶ به میدان برود. این شرایط برای کیلیان امباپه فرانسوی حکمفرما است که تاکنون ۱۲ گل در جام جهانی به ثمر رسانده است.
به این شکل رکورد گلزنی در جام جهانی پیش رفته است که از پایان دوره نخست در سال ۱۹۳۰ شروع شده و در جام ذکر شده متوقف شده است.
برترین گلزنان تاریخ جام جهانی
هر ۱۶ گل کلوزه در محوطه جریمه به ثمر رسیده که شش گل در محوطه شش قدم بوده است.
کلوزه در مجموع ۲۴ بار در جام جهانی بازی کرده است که به همراه مسی (۲۶) و لوتر ماتئوس (۲۵) برای آلمان غربی/آلمان بیشترین تعداد بازی را در تاریخ این رقابت ها به نام خود ثبت کردند. کریستیانو رونالدو (۲۲ بازی)، مانوئل نویر، هم تیمی کلوزه در تیم قهرمان جهان (۱۹ بازی) و لوکا مودریچ (۱۹) و ایوان پریسیچ (۱۷) کروات در هفته های پیش رو فرصت دارند تعداد بازی های خود را به بیش از ۲۵ برسانند.
مسی، رونالدو و مودریچ در جام جهانی ۲۰۰۶ بازی کردند که در آن تورنمنت علی بومنیجل، دروازهبان تونس با ۴۰ سال، مسن ترین بازیکن بود. او در آوریل ۱۹۶۶ متولد شده بود، قبل از قهرمانی انگلیس در جام جهانی. این سه نفر (مسی، رونالدو و مودریچ) این تورنمنت را با گیلبرتو مورا مکزیکی که متولد اکتبر ۲۰۰۸ است به اشتراک خواهند گذاشت.
بازیکنی که زودتر از همه بازیکنان فهرست جام جهانی متولد شده بود ژان دِ بی بلژیکی در بازی های ۱۹۳۰ بود. این دروازهبان که متولد ۱۸۹۲ بود در ۳۸ سالگی با قایق به اروگوئه سفر کرد. دِ بی مسن تر از هشت نفر از ۱۴ سرمربی جام بود.
به آن باید آلبرتو سوپیسی اروگوئه ای را اضافه کرد که در سال ۱۹۳۰ تنها ۳۱ سال داشت و لقب جوانترین سرمربی که قهرمان شد را به خود اختصاص داد. سوپیسی ۹ بازیکن تیم ناسیونال مونته ویدئو را به تیم خود برای آن رقابت ها دعوت کرد که بیشترین تعداد بازیکنی است که یک باشگاه در یک تیم قهرمان جام جهانی داشته است.
بیشترین تعداد بازیکن یک باشگاه در تیم قهرمان جهان
سویا و اتلتیکو دو تیم اسپانیایی، بیشترین تعداد بازیکن را در تیم قهرمان آرژانتین در سال ۲۰۲۲ داشتند که تنها مورد در رابطه با باشگاه خارجی است که بیشترین مردان را برای یک تیم قهرمان جهان تامین کرده است.
نخستین بازیکن که در یک تیم خارجی پا به توپ بود و قهرمان جهان شد گونتر نتسر (آلمان غربی) در سال ۱۹۷۴ بود. این هافبک تابستان سال قبل از جام جهانی از مونشن گلادباخ به رئال مادرید اسپانیا پیوست. نتسر تنها در یک بازی جام ۱۹۷۴ حضور داشت که برابر آلمان شرقی در مرحله نخست گروهی شکست یک بر صفر را تجربه کرد. آن تنها دیدار دو تیم آلمان برابر هم بود.
این در حالی است که مارادونا نخستین کاپیتان فاتح جام جهانی بود که خارج از مرزها بازی می کرد. زمانی که آرژانتین در سال ۱۹۸۶ قهرمان شد او برای ناپولی بازی می کرد. پس از آن، کاپیتان تیم قهرمان که در یک باشگاه خارجی پا به توپ بود در شش از ۹ جام جهانی روی سکو رفت. ماتئوس، بازیکن تیم آلمان شرقی نخستین کسی بود که به مارادونا پیوست. او که برای اینتر بازی می کرد جام قهرمانی را در سال ۱۹۹۰ بالای سر برد.
ماتئوس نخستین بازیکنی بود که در پنج دوره مختلف جام جهانی حضور داشت که آخرینش در سال ۱۹۹۸ بود. قبل از او تنها آنتونیو کارباخال، دروازهبان مکزیکی در چهار دوره بازی کرده بود. در مجموع (قبل از ۲۰۲۶)، شش بازیکن در پنج جام جهانی حضور داشتند که سه نفر مکزیکی هستند. قبل از جام ۲۰۱۸، تنها دو بازیکن بودند که در پنج دوره بازی کرده بودند.
بازیکنانی که در پنج دوره جام جهانی بازی کردند
مسی و رونالدو به زودی می توانند نخستین بازیکنانی لقب بگیرند که در شش جام جهانی حضور دارند. این در حالی است که مودریچ، نویر و یوتو ناگاتومو ژاپنی که سابقه بازی در چهار تورنمنت را دارند به فهرست بالا می پیوندند اگر به زمین بروند.
مودریچ پیش از این در جام های جهانی ۲۰۰۶، ۲۰۱۴، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ بازی کرد (کرواسی در سال ۲۰۱۰ به جام جهانی صعود نکرد)، بنابرین هافبک ۴۰ ساله می تواند نخستین بازیکن با پنج حضور در جام های جهانی باشد که دوره ها پشت سر هم نبوده است.
کارباخال در پنج دوره تنها یازده بار به میدان رفت، سه بازی کمتر از امباپه فرانسوی که تنها در دو جام جهانی حضور داشته است؛ هفت بازی در هر یک از جام های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲.
امباپه در هر دو فینال این دو جام گلزنی کرده است و پنجمین بازیکنی لقب گرفت که در بیشتر از یک فینال گل به ثمر رسانده پس از واوا (۱۹۵۸ و ۱۹۶۲) و پله برزیلی (۱۹۵۸ و ۱۹۷۰)، پل براینتر اهل آلمان غربی (۱۹۷۴ و ۱۹۸۲) و زین الدین زیدان فرانسوی (۱۹۹۸ و ۲۰۰۶). تنها واو و پله در هر دو فینالی که گل زدند قهرمان شدند.
پله تنها بازیکنی است که بیشتر از دو بار قهرمان جهان شده است، علاوه بر جام های ۱۹۵۸ و ۱۹۷۰، برزیل توانست فاتح جام جهانی ۱۹۶۲ هم شود. پله در مرحله گروهی بازی ها در شیلی آسیب دید اما باز هم توانست گلزنی کند و در نخستین بازی بین مکزیک و برزیل، از کارباخال دروازهبان عبور کند.
پیروزی برزیل در سال ۱۹۶۲ آخرین باری است که یک تیم از عنوان قهرمانی اش دفاع کرد. به جز آن تنها ایتالیا دو قهرمانی پیاپی را در سال های ۱۹۳۴ و ۱۹۳۸ تجربه کرد.
نوبت تو است، لیونل.
