هادی سروش در سخنرانی خود به مناسبت ایام فاطمیه که مصادف با هیجدهمین سالگرد رحلت آیت الله سروش محلاتی بود در هیئت انصارالمهدی تهران گفت: حضرت فاطمه (س) در خطبه خود به هدایت‌های پیامبر متوجه بود و آن را معرفی کرد و روش هدایت‌گری رسول الله (ص) را تبیین نمود و به باور ما عالم دینی باید بر همان الگو باشد تا بتواند مدعی بالواقع مُبلغ و هادی جامعه باشد.
خطبه حضرت زهرا و بحث هدایت پیامبر
سروش گفت : حضرت زهرا فرمود: «قام الی الناس بالهدایه»، پیامبر برای هدایت مردم «قیام» کرد؛ یعنی همه زندگی‌اش را فدای هدایت کرد و «قیام» یعنی انسان همه چیز را کنار بگذارد و خودش برای آن هدف، بلند شود. پیامبر رحمت در هدایت جامعه به خوبی‌ها و ارزش‌ها و معنویت و اخلاق چنین بود.
عالم دینی در مسیر پیامبردررابطه با هدایت‌گری
استاد حوزه در ادامه گفت ؛ عالم دینی هم باید در مسیر پیامبر باشد و منافع و راحتیِ زندگی‌اش را فدای آشنا شدن مردم با دین و عمل به آن کند. عالم دینی موفق کسی است که راحتی و مقام خود را کنار بگذارد تا مشکل مردم را حل کند. معنای قیام؛ برخاستن و پشت پا زدن به شهرت، مقام، راحتی و ریاست است. هر عالم دینی به هر مقدار که با پیامبر هماهنگ باشد، درست در مسیر است.
مراحل هدایت پیامبر: تشریعی، توفیقی، همراهی تا مقصد
در هدایت‌گری پیامبر رحمت(ص) چند مرحله دیده می‌شود؛ مرحله اول: هدایت تشریعی است که پیامبر راه سعتدت و نیکی و اخلاق و معنویت را به مردم نشان می‌دهد. مرحله دوم: هدایت توفیقی است که در این مرحله پیامبر اسلام (ص) علاوه بر نشان دادن راه، برای هر فرد راه را باز میکرد و کنار او می‌ایستادتا موانع را از سرراه دوستداران کمال بردارد. و در مرحله سوم: هادیان واقعی خدا، بندگان خدا را قدم به قدم همراهی می‌کنند تا آنان را به مقصد برسانند ک این که پیامبر با شخص همراه می‌شد تا او را به مقصد برساند؛ سخت‌ترین مرحله است.
منشأ نیرو و انرژی پیامبر در هدایت
هادی سروش گفت؛ پیامبر این نیرو را از خدا گرفت؛ چون خدا قدم به قدم با او بود. در قرآن آیه ۶۲ سوره شعرا سخن از این دارد که خدا قدم به قدم با پیامبر (ص) همراهی می‌کند تا او به هدایت و هدایت‌گری موفق شود ؛ «ان مع ربی سیهدین» این آیه نشان می‌دهد خدا دست پیامبر را گرفت و او را به مقصد رساند. از این روی؛ پیامبر هم موظف است دست جویندگان حقیقت را بگیرد و همراهی کند. خدا این سنخ هدایت را برای مؤمنان تضمین نموده؛ در سوره یونس آیه ۹ فرمود: «ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات یهدیهم ربهم بایمانهم» در نتیجه؛ هر کسی که خواهان معنویت و اخلاق باشد، اگر زمینه نشان دهد، خدا دستش را می‌گیرد. وی گفت : حضرت زهرا (س) در ادامه بحث هدایت‌گری های پیامبر فرمود؛ پیامبر ، خطرهای فردی و اجتماعی و دینی شما مردم را با صدای بلند اعلام کرد ؛ « فبلّغ صارعابالنذارة».
پرهیز پیامبر از روش‌های مشرکین
نقطه مهم خطبه اینجاست که حضرت فاطمه میفرماید : پیامبر در هدایت جامعه ورشد و توسعه ایمانی مردم ، از روش‌های مشرکین استفاده نکرد و رفتار او با مردم حتی یک ذره از روش‌های مشرکین دیدا نمی‌شود. قبل از اینکه به روش‌های مشرکین اشاره کنم ، همین جا عرض کنم ؛ اگر پیامبر و آنان که در مسیرهدایت‌گری هستند مانند عالم دینی از روش‌های مشرکین استفاده کند، نتیجه‌ای نمی‌گیرد و گمراهی ببار می‌آورند.
روش‌های مشرکین؛ روش اول: پیروی متعصبانه از نیاکان وبزرگان
مشرکان می‌گفتند ما بر روش نیاکان و بزرگان خود هستیم. پیامبر این روش را کنار گذاشت. که در این به سوره زخرف آیه ۲۲ مراجعه شود. اگر عالم دینی بگوید «فلانی حوزه این‌طور گفته» یا «بزرگان ما این‌طور گفتند» و تعصب بر آن بورزد و از حرف حق فاصله بگیرد، همان روش مشرکین است که به روز شده!
روش دوم مشرکان: پرستش‌ها و خصوصا فردپرستی
سروش گفت؛ در قرآن سوره یونس آیه ۱۸ تصریح میفرماید؛ مشرکان به جای خدا، (اشیاء و یا اشخاص و یا جایگاه‌هایی و خلاصه ) چیزی را می‌پرستیدند که نفع و ضرر واقعی نداشتند. استاد مطهری می‌گوید بت‌پرستی دیروز به «گوشت‌پرستی» تبدیل شده و مقصود ایشان به «فردپرستی» است. پیامبر هیچ‌گاه اجازه نداد مردم نسبت به ایشان روحیه پرستش پیدا کنند و لذا می‌فرمود من هم بنده‌ای مثل شما هستم. و طبق روایت کسی که خواست پای ایستاد را ببوسد ، با او برخورد کرد و او را از این رفتاری که در برابر ملوک و پادشاهان انجام می‌شود اظهار تنفر کرد.
روش سوم مشرکان: آلودگی عبادت به خرافات
استاد سروش ادامه داد ؛روش دیگر در عبادت کنار کعبه، آن را آلوده به سوت و کف زدن می‌کردند و آیه ۳۵ سوره انفال این انحراف را بیان می‌کند. روش هدایت‌گری پیامبر این بود که جازه نداد عبادت و معنویت مردم آلوده به خرافات شود. وی گفت: متاسفانه برخی امروز عبادت و مجالس دینی و عزاداری‌ها را با خرافات آلوده می‌کنند. برای من باعث تعجب است که می‌آیند و مسائل دنیوی که براساس علم و تجربه و اگاهی باید مدیریت شود را به امور ماورایی غیرقابل اثبات می‌دهند! نسبت دادن برخی حوادث مانند آدرس حضور یک فرد و زمینه کشتن آن شخص و یا اشخاص به جن و نیروهای ماورایی، از دروغ‌های بزرگ است که نه تنها در روایات تایید نشده بلکه در فلسفه اسلامی ثابت شده هیچ نیروی ماورایی نمی‌تواند در نظم طبیعی و اراده خدا و نظم عالَم هستی و زندگی عادی انسان‌ها تاثیر فراگیر و جدی در حد آدم کشی داشته باشد و اختلال ایجاد کند. بهتر است این حرف‌های غیر قابل اثبات و توهم‌زا به علم و اگاهی و دقت در پُر کردنِ حفره‌های امنیتی تبدیل شود.
عالم دینی و پرهیز از روش‌های شرکی
خلاصه کلام؛ عالم دینی از روش‌های مشرکین استفاده نمی‌کند؛ خود را در معرض پرستش و پابوسی مردم قرار نمی‌دهد و اجازه نمی‌دهد خرافات وارد متن دین شود. در بخش سوم خطبه حضرت زهرا اشاره به روش خاصی از پیامبر(ص) است که کمتر عالَمی توانسته در این روش مسیر پیامبر را ادامه دهد و آن این است که فرمود: «پیامبر مستقیم در متن منحرفان و میانه ظالمان میرفت و آن‌ها را زمین گیر میکرد؛ ضاربا لثبَجِهم.» این سطح از هدایت از هر عالمی انتظار نمی‌رود و در عصر اخیر تنها «امام راحل» چنین کاری کرد. امام فرمود: «شاه باید برود ولو عبیدالله جای او بیاید.» این سخن نشانه گرفتن ستون فقرات ظلم بود و می‌دانست با تغییر شاه، ساختار فساد تا سال‌ها به هم خواهد ریخت و خراب می‌شود.
شاگردان امام و مرحوم آقای سروش
امام راحل شاگردان ارزنده‌ای تربیت کرد که مشعل هدایتِ واقعی در حوزه و در خارج از حوزه در متن جامعه بودند و که یکی از آن‌ها مرحوم آقای سروش محلاتی بود که در حد توان و امکانات خود در این مسجد و محله کوچک به هدایت مردم پرداخت و آوازه هدایت و ارادت مردم به ایشان تا حوزه و مراجع قم رسیده بود و آنان مسجد کوچک او را به «مسجد آقای سروش» نام می‌بردند و بنده از مراجع متعدد این نکته را شنیده‌ام. این یک امر کلی است که وقتی روش هدایت درست باشد و آلوده به روش‌های شرک‌آلود سه‌گانه نباشد، از سطح مرجعیت تا سطوح پایین‌تری که عالمانِ دینی هستند؛ اثرگذار خواهد بود.