وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در بیانیه شماره ۴ خود، با اعلام خسارت دیدن ۱۱۴ بنای فرهنگی و تاریخی کشور در پی حملات اخیر، این اقدامات را «نقض آشکار حقوق بینالملل» و «تهدیدی مستقیم علیه حافظه تاریخی بشریت» خواند و از نهادهای بینالمللی، بهویژه یونسکو، خواست نقشی فعالتر و بازدارندهتر در صیانت از میراثفرهنگی ایفا کنند.
وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی جمهوری اسلامی ایران در بیانیه شماره ۴ خود، ضمن تبریک فرارسیدن نوروز—این میراث کهن و جهانیِ ثبتشده در یونسکو—و تقارن آن با عید سعید فطر، این همزمانی را واجد دلالتهای عمیق تمدنی و معنوی دانست و آن را فرصتی برای تامل در مشترکات ریشهدار فرهنگی و دینی ملتها توصیف کرد.
به گزارش جماران، این بیانیه در ادامه، با اشاره به تداوم حملات نظامی رژیمهای آمریکایی–صهیونیستی علیه ملت ایران، اعلام میکند: بر اساس آخرین ارزیابیهای میدانی و گزارشهای کارشناسی تا تاریخ ۲ فروردینماه ۱۴۰۵، تاکنون ۱۱۴ بنای فرهنگی و تاریخی—شامل بناهای ثبتجهانی، آثار ثبت ملی و محوطهها و بناهای واجد ارزش—دچار خسارت شدهاند.
بر پایه این گزارش، در میان آثار آسیبدیده، ۴۸ موزه و ۶ بافت تاریخی شهری تهران، اصفهان، سنندج، کرمانشاه، قم و خوانسار قرار دارند. همچنین گستره جغرافیایی خسارات، بخشهای وسیعی از کشور را دربرگرفته است؛ بهگونهای که تهران با ۶۰ مورد، اصفهان با ۲۰ مورد، کردستان با ۱۲ مورد و استانهای لرستان، کرمانشاه، بوشهر، قم، البرز، آذربایجان شرقی و غربی، مازندران، سیستان و بلوچستان، گیلان، ایلام، خوزستان و فارس نیز هر یک با مواردی از خسارات در این فهرست قرار دارند.
در ادامه بیانیه تأکید شده است: برآورد دقیق خسارات مالی همچنان در دست بررسیهای تخصصی قرار دارد و نتایج نهایی پس از تکمیل ارزیابیهای میدانی اعلام خواهد شد.
وزارت میراثفرهنگی در بخش دیگری از این بیانیه، با استناد به اصول مسلم حقوق بینالملل، بهویژه کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه، تصریح میکند: هرگونه اقدام نظامی که منجر به تخریب یا آسیب به میراثفرهنگی شود، نقض آشکار تعهدات بینالمللی و تهدیدی مستقیم علیه حافظه تاریخی بشریت است؛ حافظهای که میراث مشترک تمامی انسانها در طول تاریخ بهشمار میرود.
این بیانیه همچنین با قدردانی از ایرانیان سراسر جهان، آنان را «اجزای یک پیکره تمدنی واحد» توصیف کرده و نقشآفرینی مسئولانه آنان در تبیین حقیقت وضعیت میراثفرهنگی ایران در سطح افکار عمومی جهانی را ستوده و بر تداوم این مسیر تأکید کرده است.
در همین راستا، وزارت میراثفرهنگی از نهادهای بینالمللی، بهویژه یونسکو، خواسته است با عبور از مواضع حداقلی، نقشی فعالتر، مؤثرتر و بازدارندهتر در صیانت از میراثفرهنگی در معرض تهدید ایفا کنند.
این وزارتخانه همچنین اعلام کرده است: از طریق مجاری رسمی دیپلماتیک، ۹ نامه رسمی به نهادهای بینالمللی از جمله یونسکو، آچا(اتحادیه میراثفرهنگی آسیا)، شورای جهانی موزهها (ICOM)، ایکوموس، مجمع جهانی تمدنهای کهن و سازمان جهانی گردشگری ارسال کرده و مجموعهای از رایزنیها و مکاتبات گسترده را در دستور کار قرار داده است. در همین چهارچوب، پیام اخیر وزیر میراثفرهنگی به ۱۲ کشور حوزه تمدنی نوروز و کشورهای اسلامی، بر مسئولیت مشترک دولتها در حفاظت از میراث بشری تأکید داشته است.
در ادامه، به اعلام آمادگی یونسکو برای اعزام هیأت کارشناسی جهت بررسی وضعیت برخی آثار ثبتجهانی آسیبدیده اشاره شده و تأکید شده است که مقدمات این اقدام در حال انجام است.
بخش دیگری از این بیانیه به نقش رسانهها اختصاص یافته و ضمن قدردانی از رسانههای داخلی و بینالمللی که علیرغم مخاطرات جدی، در مناطق آسیبدیده حضور یافته و روایت دقیق و حرفهای این رخدادها را به افکار عمومی جهانی منتقل کردهاند، بر نقش بیبدیل رسانهها در صیانت از حقیقت و مقابله با تحریف تاکید شده است.
در جمعبندی این بیانیه آمده است: آنچه امروز در معرض تهدید قرار گرفته، هویت، تاریخ و روایت تمدنی بشریت است که با خطر فرسایش و نابودی مواجه شده است.
وزارت میراثفرهنگی در ادامه، وجدان بیدار جهانیان را مخاطب قرار داده و این پرسش را مطرح کرده است که آیا جامعه جهانی در برابر تداوم این اقدامات—که علاوه بر مردم غیرنظامی و مراکز حیاتی، میراثفرهنگی بشریت را نیز هدف قرار داده—واکنشی درخور، مؤثر و مسئولانه نشان خواهد داد؟
در پایان این بیانیه تأکید شده است: نحوه مواجهه امروز جهان با این رخدادها، معیاری تعیینکننده برای سنجش میزان پایبندی واقعی به اصول حقوق بینالملل و مسئولیت مشترک در قبال میراثبشری خواهد بود.
این وزارتخانه با تأکید بر مسئولیت تاریخی خود در پاسداری از میراثفرهنگی، تصریح کرده است: میراثفرهنگی ایران امانتی است در دست ما از گذشته و برای آینده و صیانت از آن، تعهدی ملی و انسانی بهشمار میرود.
در بخش پایانی بیانیه نیز با تأکید بر اراده ملی، آمده است: در پرتو مقاومت ملت ایران، بیتردید پیروزی رقم خواهد خورد و آنچه امروز خسارت دیده، با عزمی تمدنی بازساخته خواهد شد؛ ایران بار دیگر روایت ایستادگی و تداوم تمدنی خود را به جهانیان عرضه خواهد کرد.
