جامعه ای که تشنه حرف زدن و دیده شدن است و گاه از فرط ناچاری عصیانگر میشود، با مرهم گفتگو است که می تواند در برابر تهییجات روانی و صحنه آرایی دشمنان بیرونی تاب تحمل بیابد.
در پیامد تکانهها و تلاطمهای بروز یافته طی چند سال اخیر که در چند برهه، منجر به انشقاق زایی و اصطکاک افزای میان لایههای مختلف و متکثر اجتماعی شده و جامعه را به سمت دو قطبی گرایی تخاصمی سوق داده و هر بار بر دامنه آن افزوده است، مصلحان و خیر اندیشان و دغدغه مندان در فواصل مختلف پیشنهاداتی در مسیر صلح و صلاح و آشتی و تسهیل مسیرهمپذیری مطرح کردهاند که البته کارگر نیافتاده و بهتر است بگوییم به لزوم و ضرورت آن آنگونه که بایسته و شایسته بوده، توجه نشده است.
نشان به آن نشانی که در حوادث خونین دی ماه 1404، شاهد سطح گسترده و عجیب و غریبی از خشونت و افتراق گرایی حادّ و تلاطم های بی سابقه بودیم.
خشونت عریان و افسارگسیخته ای که نشان داد، جامعه و سپهر سیاسی و اجتماعی آن بیش و پیش از هر زمان دیگری زخم خورده و از رنجی عمیق و وثیق ملتهب شده و خشونت گرا شده است.
در چنین وضعیتی آنکه دل در گروی این مرز و بوم و خاک و مام میهن دارد، فراتر از علقه و علاقه های سیاسی و طیفی و جناحی و یا هر مولفه خرد و کلان دیگری، نمی تواند بیمناک از آینده جامعه و کشور، کنج عافیت بجویید و در تغییر این مسیر دهشتناک و قهقرایی به حد وسع و توان خود نکوشد.
اپوزیسیون سرنگونی طلب حارج نشین، ثبات و امنیت و آینده مردمان این سرزمین برایش پشیزی ارزش ندارد و فضا و بستر ایدهآل مد نظر آنان دامن گستران انشقاق و تشنج آفرینی و دمیدن بر تنوره نفرت پزاکنی است، در فصلی اینچنینی است که آنان فرصت عرض اندام مییابند و خود را به عنوان آلترناتیو وضع موجود مطرح میکنند و میتوانند فاند و بودجه و امکانات از دول غربی جور کنند.
نشان به آن نشانی که این روزها بی پرواتر از هر زمان دیگری مشغول تهییج و ترویج دخالت خارجی و جنگ افروزی علیه مام میهن هستند و به قیمت نابودی کشور و راه افتادن دریای خون، می خواهند تخت و تاج قدرت را از آن خود کنند و شاهد بودیم که در جنگ ١٢ روزه نیز از جان و دل برای موفقیت دشمن سفاک خارجی مایه گذاشتند و بدیهی است که هر چه فضا مشوش تر و جامعه در تلاطم تر، عرصه برای عرض اندام آنان ایدهآل تر.
البته در داخل هم طیف هایی هستند که حیات و ممات سیاسی آنان در گرو تشنج زایی و انشقاق افزایی است چرا که در وجه ایجابی و در شرایط آرامش و تبعات، حرفی برای گفتن و جذابیتی برای ارائه ندارند.
در این میان، سوال این است که برای عبور از این شرایط ناخوشایند و عصبیت زده و اصطکاکی که از داخل و خارج هم به هر طریق ممکن بر آتش آن می دمند و بر روی نقاط حساس و امنیت روانی جامعه رژه میروند و نمیخواهند فضا از مسیر دو قطبی و گسل سازی های موجود اندکی فاصله بگیرد، راهکار و راه حل چیست؟
پاسخ البته شاید آسان تر از چیزی باشد که انتظارش را داریم و در برهه های قبلی نیز مصلحان و خیرخواهان به انحاء مختلف و طرق گوناگون آن را مطرح کردهاند.
به نظر می رسد، بیش و پیش از هر گزاره و گزینهای اعم از اقدامات میان مدت و بلند مدت، اصلاحات ساختاری و بازنگری در راهبردهای سیاسی و اقتصادی و اجتماعی و تغییر در شرایط حکمرانی، آنچیزی که میتواند در کوتاه مدت، فضا را سمت و سوی خیر و صلاح دهد، حرکت در مسیر «گفت و گوی ملی» است.
جامعه ما در طول سالیان متمادی در سطوح و لایههای مختلف و متکثر خرد و کلان خود، از فقدان گفتگو، همپذیری و تعاملات رو در رو ضربه و آسیب خورده است، جامعهای که گوش شنوا ندارد، با انباشت هیجان و عصیان و فوران خشم روبرو شده و منطق و استدلال و تفکر در این وضعیت به حاشیه رانده میشود.
گفتوگویی که از آن سخن میگوییم تنها ناظر به سطوح نخبگانی با چهره های همیشگی و کلیشهای یا حتی فقط ناظر به کنشگران سیاسی درون ساختاری با اضلاع حاکمیتی یا میان قرائت های مختلف سیاسی نیست.
ما نیاز به یک خیزش و جنبش در مسیر تعامل و گفتگو در سطوح مختلف جامعه از نسل های متفاوت با علایق و سلایق مختلف و حتی متضاد داریم، فراتر از جایگاه و منزلت اجتماعی، یا برچسب های سنی و جنسیتی و فکری و اغتقادی ما برای خالی شدن هیجانات جامعه، تلطیف فضا، خنتی سازی تحرکات ایذایی دشمنان بیرونی، لازم است پای سحنان یکدیگر بنشینیم، در سطوح مختلف از خانواده و محله و روستا و شهر و بعد در سطوح کلان و ملی، به هموطنان تریبون بدهیم و صدای یکدیگر را بشنویم، دغدغه های مشترک و دل نگرانی های تلنبار شده را مرهمی بیابیم.
جامعه ای که تشنه حرف زدن و دیده شدن است و گاه از فرط ناچاری عصیانگر میشود، با مرهم گفتگو است که می تواند در برابر تهییجات روانی و صحنه آرایی دشمنان بیرونی تاب تحمل بیابد.
در این میان حاکمیت و رسانه های رسمی آن می توانند با بستر سازی زمینههای گفتگو و تعاطی اندیشه و آرا با سهل ترین وضعیت و کمترین هزینه، مسیری مطلوب برای برون رفت از شرایط ناخوشایند موجود را فراهم کنند
و نقشه دشمنان در بسط و نعمیم نفرت پراکنی و انشقاق افزایی را نقش بر آب کنند.
