برگزاری نشست صمیمی رؤسای ادوار مرکز مطالعات راهبردی و آموزش وزارت کشور به ابتکار و میزبانی دکتر اکبر ولیزاده، مشاور وزیر و رئیس این مرکز، بهانهای شد تا در گفتوگویی تفصیلی با علیرضا براتی به بررسی ابعاد ساختاری تأسیس این مرکز و نقش شهاب مرادی در بنیانگذاری آن بپردازیم.
این نشست فرصتی برای مرور تاریخچه و حافظه مدیریتی این مجموعه فراهم آورد؛ نشستی که در آن جمعی از رؤسای پیشین مرکز از جمله دکتر جلال درخشه، دکتر محمد وحدتی، حجتالاسلام دکتر شهاب مرادی، دکتر جواد اطاعت و دکتر نصرالله حجازی حضور داشتند.
به همین مناسبت، در گفتوگو با علیرضا براتی، معاون آموزش مرکز مطالعات راهبردی، ابعاد ساختاری تأسیس این مرکز و نقش شهاب مرادی در بنیانگذاری و مدیریت نخستین دوره آن مورد بررسی قرار گرفته است. دکتر علیرضا براتی، دانشآموخته دکتری مدیریت راهبردی فضای سایبر است و ۲۴ سال سابقه خدمت در بخشهای مختلف وزارت کشور را در کارنامه خود دارد.
امور آموزشی و پژوهشی وزارت کشور پیش از تأسیس مرکز مطالعات چه وضعیتی داشتند؟
علیرضا براتی: پیش از شکلگیری مرکز، ساختار آموزشی و پژوهشی وزارت کشور متعدد و پراکنده بود و هر بخش بر اساس مأموریتهای خود، بهصورت مجزا اقدام به فعالیتهای مطالعاتی یا برگزاری دورهها میکرد.
در آن مقطع و از سال ۱۳۸۶، حجتالاسلام شهاب مرادی ریاست مرکز آموزش سیاسی وزارت کشور را بر عهده داشت و از سال ۱۳۸۴ نیز مشاور وزیر و عضو شورای پژوهشی وزارتخانه بود. قرار گرفتن همزمان در این دو موقعیت، شناختی جامع از آسیبهای ناشی از موازیکاری، نیازهای واقعی بدنه اداری و ظرفیتهای مغفول ساختار مطالعاتی وزارت کشور برای او فراهم کرد.
روند قانونی و اجرایی شکلگیری مرکز از چه زمانی آغاز شد؟
علیرضا براتی: این فرایند در دولت نهم و در دوره وزارت حجت الاسلام مصطفی پورمحمدی کلید خورد و در سال ۱۳۸۷ در آخرین روزهای وزارت ایشان رسماً به بار نشست.
بر اساس تکالیف برنامه چهارم توسعه، دستگاههای اجرایی ملزم به تجمیع وظایف همگن و کوچکسازی ساختارهای موازی شده بودند. طرح پیشنهادی شهاب مرادی دقیقاً در چارچوب این تکلیف قانونی و با هدف یکپارچهسازی ظرفیتهای مطالعاتی، پژوهشی و آموزشی، برنامهریزی و به وزیر ارائه شد.
نقش شهاب مرادی در تأسیس مرکز چه بود و چه بخشهایی در ساختار جدید ادغام شدند؟
علیرضا براتی: پیشنهاد ادغام مجموعههای پراکنده و ایجاد یک مرکز یکپارچه، نخستینبار از سوی شهاب مرادی مطرح شد و او فرایند تدوین چارت و اخذ مجوزهای اداری آن را تا مرحله تصویب نهایی پیگیری کرد. پس از ابلاغ ساختار جدید نیز، وی بهعنوان نخستین رئیس «مرکز مطالعات، تحقیقات و آموزش وزارت کشور» منصوب شد. از این رو، نقش او همزمان بهعنوان پیشنهاددهنده، مؤسس و نخستین مدیر این مرکز ثبت شده است.
در این فرایند، ادارات کل مستقل و وابسته همچون «مرکز آموزش سیاسی»، «دفتر تحقیقات و مطالعات سیاسی» و «دفتر تحقیقات و مطالعات امنیتی» در ساختار جدید تجمیع شدند. همچنین با انحلال ادارهکل مطالعات شوراها، وظایف پژوهشی و آموزشی آن به مرکز جدید منتقل شد و ماموریتهای مطالعاتی ادارهکل امور مرزی و ادارهکل تقسیمات کشوری نیز ذیل این ساختار تمرکز یافت.
مرکز جدید چرا معاونت نشد؟ و با چه اهداف و چه رویکرد مدیریتی فعالیت خود را آغاز کرد؟
علیرضا براتی: شهاب مرادی با بزرگشدن ساختار مخالف بود؛ بهویژه آنکه قانون مدیریت خدمات کشوری، مصوب سال ۱۳۸۶، حداکثر پنج معاون را برای ساختار هر وزارتخانه پیشبینی کرده بود، در حالی که وزارت کشور در آن مقطع بیش از پنج معاونت داشت. اما هدف محوری مرکز، کاربردیسازی پژوهشها و پیوند مستقیم آموزش با تصمیمگیریهای مدیریتی بود. رویکرد شهاب مرادی بر این اصل استوار بود که پژوهش نباید صرفاً جنبه بایگانی یا تئوریک داشته باشد، بلکه باید بهعنوان ابزاری پشتیبان در اختیار وزیر، معاونان، استانداران، فرمانداران و سایر مدیران صف و ستاد قرار گیرد.
از نظر مدیریتی، وی تأکید ویژهای داشت که مرکز مطالعات نباید به بستر فعالیتهای سیاسی، جناحی، حزبی یا رفتارهای تشریفاتی بدل شود. در جذب همکاران و پژوهشگران، ملاکهای اصلی توانمندی علمی، قدرت تحلیل تخصصی، سلامت اداری و قابلیت تبدیل ایده به برنامه اجرایی بود تا خروجی مرکز در عملکرد وزارتخانه ملموس باشد.
گروه مشاوران جوان چه ارتباطی با مرکز مطالعات داشت و تجربه کاری شما در آن دوره چگونه شکل گرفت؟
علیرضا براتی: شهاب مرادی قبل از تصدی ریاست مرکز و همزمان با مسئولیت مرکز مطالعات، عهدهدار سمت مشاور وزیر و رئیس گروه مشاوران جوان وزارت کشور نیز بود.
