مدیرکل دفتر امور کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور درباره تفاوت نگهداری کودکانِ بهزیستی در خانواده و مراکز در شرایط جنگی توضیح داد.
به گزارش جماران، حمیدرضا الوند ضمن تشریح آماری از کودکان تحت پوشش سازمان بهزیستی، اظهار میکند: در حال حاضر حدود ۱۰ هزار کودک در مراکز شبانهروزی تحت مراقبت هستند و نزدیک به ۱۸ هزار کودک نیز در درون خانواده ساماندهی شدهاند. این کودکان در گروههای سنی مختلف از ۰ تا ۳ سال، ۳ تا ۶ سال، ۶ تا ۱۲ سال و همچنین ۱۲ تا ۱۸ سال ساماندهی میشوند.
ایسنا نوشت، وی ادامه داد: با آغاز جنگ، سازمان بهزیستی اعلام کرد که تمامی کودکان، با رعایت کامل ضوابط قانونی، تخصصی، اداری و فرآیندهای طراحیشده برای ورود موفقیتآمیز به خانواده، میتوانند در قالب مدلهای مختلف وارد محیط خانواده شوند. مدل نخست فرزندخواندگی، مدل دوم خانواده امین، مدل سوم اجرای گسترده طرح میزبان در سراسر کشور، مدل چهارم بازپیوند کودکان به خانوادههای زیستی، مدل پنجم بازپیوند به خانوادههای غیرزیستی شامل اقوام و بستگان سببی و نسبی کودکان، مدل ششم «مربی میزبان» بود که پس از جنگ ۱۲ روزه تجربه شد و مدل هفتم نیز اعزام کوتاهمدت کودکان به خانواده اقوام و بستگانشان با تأیید کارگروههای استانی بود تا کودکان تا پایان شرایط بحرانی در محیط خانواده حضور داشته باشند و سپس به مراکز بازگردند.
وی تأکید میکند: با اجرای این هفت مدل و با حمایت همهجانبه مردم، دستگاه قضایی، شرکای اجتماعی و همکاران ما در بیش از ۶۸۰ مرکز شبهخانواده در کشور، تنها طی دو هفته نخست جنگ، حدود ۴۵۰۰ کودک از مجموع نزدیک به ۱۰ هزار کودک حاضر در مراکز، وارد محیط خانواده شدند. به عبارتی تقریباً حدود ۵۰ درصد کودکان حاضر در مراکز، در مدت کوتاهی وارد محیط خانواده شدند؛ اقدامی که از نظر روانی شرایط امنتری را برای کودکان فراهم کرده است.
به گفته الوند، زمانی که کودکان در مراکز شبانهروزی و در جمعیت بالا زندگی میکنند، طبیعی است که فضای جنگ، صداهای ناشی از حملات و نگرانیهای ناشی از بحران، آرامش روانی آنها را تحت تأثیر قرار دهد، اما حضور در محیط خانواده باعث میشود کودک در فضای آرامتر، با رسیدگی عاطفی بیشتر و توجه دقیقتر به احساسات و نیازهایش زندگی کند.
مدیرکل دفتر امور کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور با تاکید بر اینکه در تمامی این هفت مدل، نظارت مستمر بر وضعیت کودکان انجام شد و همکاران ما از طریق سامانههای مجازی، تماسهای تلفنی، گزارشهای مستمر و همچنین حضور میدانی کارشناسان، وضعیت کودکان و خانوادهها را بهصورت دائمی رصد و پایش کردند.
تفاوتهای فرزندخواندگی با خانواده امین و طرح میزبان
الوند با اشاره به تفاوتهای فرزندخواندگی، خانواده امین و طرح میزبان میگوید: در فرزندخواندگی دائم، زوجین متقاضی باید حداقل پنج سال از زندگی مشترکشان گذشته باشد، در این مدت صاحب فرزند نشده باشند و پزشکی قانونی نیز ناباروری آنها را تأیید کند. همچنین بخشی از اموال خود را نیز باید به نام کودک منتقل کنند. در خانواده امین نیز تقریباً تمامی این فرآیندها طی میشود، با این تفاوت که الزام انتقال بخشی از اموال وجود ندارد، اما در طرح میزبان، شرایط سادهتر و تسهیلشدهتری پیشبینی شده است.
مدیرکل دفتر امور کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور ادامه میدهد: بسیاری از خانوادهها به ما مراجعه میکردند و میگفتند فرزند دارند، سنشان نیز از حداقل تعیینشده ۳۰ سال عبور کرده و تمایل دارند در نگهداری از کودکان مشارکت کنند، اما شرایط فرزندخواندگی را ندارند؛ بر همین اساس، طرح میزبان از سال ۱۴۰۲ طراحی و اجرایی شد.
الوند تأکید میکند: در دوران جنگ ۱۲ روزه و همچنین در بحران اخیر، معرفی و توسعه این طرح با جدیت بیشتری دنبال و اعلام شد هر خانوادهای که حداقل مدرک دیپلم داشته باشد، صلاحیتهای اخلاقی، قانونی، فرهنگی و اجتماعیاش تأیید شود و دورههای آموزشی عمومی و تخصصی را با موفقیت طی کند، میتواند بهعنوان خانواده میزبان پذیرش شود. خانوادههای متقاضی پس از گذراندن دورههای تخصصی، گواهینامه و تأییدیه دریافت میکنند و در صورت احراز شرایط، کودک بهعنوان «میهمان» وارد خانواده میشود.
بنابر اعلام مدیرکل دفتر امور کودکان و نوجوانان سازمان بهزیستی کشور، مدت اولیه میزبانی از سه تا ۶ ماه است و در صورت رضایت کودک، خانواده و تأیید کارگروه تخصصی استان، این زمان میتواند دو دوره دیگر نیز تمدید شود و پس از آن به دورههای یکساله برسد. این فرآیند حتی میتواند تا ۱۸ سالگی کودک ادامه پیدا کند؛ به این معنا که کودک یا نوجوان تا رسیدن به سن قانونی، با رعایت تمامی ضوابط قانونی و تخصصی، در محیط خانواده و در قالب طرح میزبان زندگی کند. البته شرط اصلی استمرار این طرح، تأمین امنیت روانی و جسمانی کودک و خانواده، شکلگیری ارتباط معنادار و سالم میان آنها و تأیید مستمر شرایط از سوی تیمهای تخصصی سازمان بهزیستی است.
الوند در تشریح تفاوت طرح «میزبان» با سایر مدلهای خانوادهمحور اظهار میکند: مهمترین تفاوت این طرح با مدلهایی مانند فرزندخواندگی دائم و خانواده امین، این است که در طرح میزبان نیازی به حکم قضایی وجود ندارد و فرایند واگذاری با نظارت تخصصی سازمان بهزیستی انجام میشود. همچنین در طرح میزبان، برخلاف فرزندخواندگی دائم، نیازی به تملیک بخشی از اموال خانواده به کودک وجود ندارد و سومین تفاوت نیز این است که کودک یا نوجوان، با حفظ هویت خانوادگی خود و بدون تغییر هویت، برای مدت مشخصی و با تأیید کارگروه تخصصی بهزیستی استانها، به خانواده میزبان سپرده میشود. البته انتخاب خانواده میزبان با حساسیت بیشتری انجام میشود و ما در بررسی صلاحیت این خانوادهها، سختگیریهای تخصصی بیشتری داریم.
