عملیات عاشورا در اولین ساعات بامداد بیست و ششم مهرماه با هدف آزادسازی ارتفاعات شمالی و دامنه های غربی میمک اجرا شد.
به گزارش خبرنگار جماران، در نخستین ساعات بیست و ششم مهر ماه سال 63 عملیاتی با هدف آزادسازی ارتفاعات شمالی و دامنه های غربی میمک در استان ایلام اجرا شد که عملیات عاشورا نام گرفت. این عملیات تا سی ام مهر ماه ادامه پیدا کرد.
سال 62 جنگ در جبهه های جنوبی گره خورده بود تاکید امام اما بر گرم نگه داشتن تنور جنگ بود و همین موضوع فرماندهان جنگ را بر آن داشته بود تا برای برون رفت از این اوضاع و بر هم زدن تمرکز دشمن در این جبهه عملیاتی را در جبهه میانی صورت دهند. در این میان میمک به دلیل اهمیت جغرافیایی، سیاسی و ژئوپلیتیکی و نمادین آن در قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر، بیشتر مورد توجه فرماندهان نظامی ایران قرار گرفت.
بدین شکل بود که عملیاتی با عنوان عاشورا در منطقه میمک آغاز شد و به مدت پنج روز ادامه پیدا کرد. در این عملیات پنجاه کیلومتر مربع از سرزمین های جمهوری اسلامی ایران آزاد شد.
در این عملیات بخش مهمی از ارتفاعات منطقه از جمله ارتفاعات ۳۸۲ فیصل، ۲۹۵ و ۳۴۸ گرگنی، ۳۲۵ کوه گچی و ۳۸۴ کاسه کاف، پاسگاه سنگی، پاسگاه مرزی گرگنی، مناطق مرزی تنگه‌های بیجار و بینا، آزاد و پاسگاه‌های اینزان و کاسه کاف عراق نیز تصرف شد و جاده مرزی خودی آزاد شد.
از دستاوردهای دیگر این عملیات می توان به موارد زیر اشاره کرد:
جاده سومار به صالح‌آباد از زیر دید خارج شد و پاسگاه‌های بانی تلخاب، کاسه کاف، حلاله و انجیره عراق زیر دید قرار گرفتند.
فرماندهان عراقی برای صبح روز اول، طرح‌های تلافی جویانه‌ای تدارک دیده بودند و با توجه به آگاهی از عملیات و پیش‌بینی ادامه عملیات از سوی رزمندگان ایرانی برای تصرف قطعی ارتفاعات مهم منطقه، امیدوار بودند به‌محض روشن شدن هوا، با به کار گیری قدرت زرهی و حملات هوایی خود، مناطق ازدست‌داده را پس بگیرند.
ازاین‌رو به نظر می‌رسید دشمن با عقب‌نشینی تاکتیکی در شب، تصمیم داشت به‌جای درگیر شدن و تلفات دادن، تلاش اساسی خود را در صبح عملیات به کار گیرد، اما با تغییرات جوی به نفع رزمندگان، اوضاع مطابق این پیش‌بینی دشمن جلو نرفت. محمد باقر قالیباف در این‌باره چنین گفته است:
از وقتی که نیروهای خودی درگیر شدند و دیگر احتیاج به نور نداشتند، هوا ابری شد و ساعت حدود ۵ صبح، پس از رعدوبرق، طوفان و باران شدیدی گرفت و دشمن دیدش کم شد.
اولین استفاده‌ای که [این آب و هوا] داشت، این بود که دیگر یک هواپیمای دشمن در منطقه نمی‌توانست بیاید و باران هم که آمد، تمام شیارها آب افتاده بود و در دشت حلاله تانک ها مانده بودند و نمی توانستند بیایند.
دشمن در روز اول اگر می‌توانست با یک گردان به ما پاتک کند، همه هدف های ما را پس می گرفت ولی این باران شدید و طوفان به ما فرصت داد؛ خاکریز زدیم و دشمن نتوانست کاری کند.
هادی نخعی در بخشی از کتاب «تجدید روابط آمریکا و عراق» که از سوی مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس منتشر شده است، درباره‌ی فضای منطقه یادشده در روز‌ها و ساعات منتهی به آغاز عملیات عاشورا می نویسد:
«تردد خودرو‌های نظامی در ایلام و تحرکاتی که از نخستین روز‌های مهر ماه آغاز شده بود، به وضوح نشان می داد که عملیاتی در پیش است، آنقدر واضح که «مردم شهر تا حدود متوجه قریب‌الوقوع بودن عملیات در این منطقه شدند، اما کسی زمان و محل دقیق آن را نمی‌دانست. جالب این که به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی از ایلام، از نخستین ساعات بامداد امروز (۲۵ مهر) غبار غلیظی که منطقه عملیاتی را پوشاند، امکان هرگونه عملیات هوایی هواپیما‌های مهاجم عراقی را از دشمن سلب کرد و این نصرت و امداد الهی محسوب می‌شد که قبل از شروع عملیات، رزمندگان اسلام را یاری می‌کرد.»
محسن رشید نیز در کتاب «اطلس جنگ ایران و عراق» منطقه جغرافیایی این عملیات را این گونه تشریح می کند:
«منطقه عملیاتی عاشورا، محور ایلام ـ صالح‌آباد مشخص شد. این منطقه از شمال به سومار (محل انجام عملیات مسلم بن عقیل در ۹ مهر ۱۳۶۱)، از جنوب به ارتفاعات شینو، شورشیرین و کانی‌سخت در مهران (محل انجام عملیات والفجر ۳ در ۷ مرداد ۱۳۶۲) و از شرق به جاده ایلام ـ صالح‌آباد و از غرب به دشت هلاله منتهی می شد.
فرماندهی این عملیات را عباس محتاج برعهده داشت و کل نیروهای مسلح در اجرایی ساختن آن دخیل بودند.
