شراکت بدون تعهد دفاعی؛ مسکو در جنگ ایران چه می‌دهد و چه چیزی را دریغ می‌کند؟

انتشار  این «گزارش تحلیلی – تلفیقی » در جماران، صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی، توسعه شناخت و فراهم آوردن زمینه‌ای برای آگاهی و تأمل نخبگان، دانشگاهیان، پژوهشگران و مسئولان عالی‌رتبه کشور درباره دیدگاه‌ها، تحلیل‌ها و ارزیابی‌هایی صورت می‌گیرد که در محافل فکری و اتاق‌های اندیشه‌ورزی برجسته جهان و نیز رسانه‌های معتبر و تأثیرگذار بین‌المللی مطرح و منتشر می‌شوند. بدیهی است انعکاس این دیدگاه‌ها، به‌هیچ‌وجه به معنای تأیید، پذیرش یا هم‌سویی نویسنده و جماران با مفروضات، رویکردها، داوری‌ها و نتایج مندرج در آن‌ها نیست؛ بلکه مقصود، آشنایی مستقیم و بی‌واسطه مخاطبان با نحوه صورت‌بندی مسائل، منظومه تحلیلی و جهت‌گیری‌های فکری و سیاستی بازیگران و محافل اثرگذار در عرصه بین‌المللی و فراهم آوردن امکانی برای شناخت انتقادی، سنجش تطبیقی و ارزیابی آگاهانه این دیدگاه‌هاست.

روسیه در معادلات امنیتی ایران، پس از جنگ با آمریکا و اسرائیل، جایگاهی متفاوت یافته است. شریکی که پیش‌تر در تهران گاه ضروری اما غیرقابل‌اتکا ارزیابی می‌شد، اکنون برای بخشی از تصمیم‌گیران و نخبگان امنیتی اهمیت بیشتری دارد. بااین‌حال، پرسش اصلی در برابر این تحول پابرجاست: آیا افزایش ارزش راهبردی مسکو برای تهران به معنای تضمین امنیتی است یا روسیه در محدوده‌ای همکاری می‌کند که منافعش را تأمین کند، بی‌آنکه مسئولیت دفاع از ایران را بپذیرد؟

این پرسش بیش از میزان دوستی دو کشور، به ماهیت رابطه‌ای بازمی‌گردد که منافع مشترک و ضرورت‌های امنیتی را با ملاحظات مستقل طرفین پیوند می‌دهد. جنگ می‌تواند همکاری نظامی و اطلاعاتی را شتاب دهد، اعتماد سیاسی را افزایش دهد و مسیرهای همکاری صنعتی و دفاعی بگشاید؛ اما این تحولات به‌خودی‌خود اتحاد نظامی نمی‌سازند. مناسبات تهران و مسکو را باید در فاصله میان «همکاری راهبردی» و «تعهد دفاعی متقابل» سنجید.

در این رابطه، ضرورت‌های امنیتی می‌توانند همکاری را گسترش دهند، بی‌آنکه ملاحظات مستقل هر طرف از میان برود. بنابراین، مسئله فقط حجم کمک‌ها نیست؛ حدود مسئولیتی است که هر طرف در قبال امنیت دیگری می‌پذیرد. افزایش اعتماد در یک حوزه نیز به‌تنهایی پاسخ این پرسش را نمی‌دهد که در شرایط بحرانی، حمایت تا کجا ادامه خواهد یافت.

سه ارزیابی از مؤسسه خاورمیانه، مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی و چتم‌هاوس، مبنای بررسی سه وجه این معادله‌اند: دامنه پشتیبانی روسیه، سازوکار و محدودیت‌های همکاری اطلاعاتی و فناورانه و تغییر محاسبات راهبردی تهران پس از جنگ.

از تصاویر ماهواره ای تا فناوری پهپادی؛ آنچه مسکو در اختیار تهران می‌گذارد

مقاله «Russia’s Wartime Support for Iran»، نوشته یولیا سابینا جوجا  (Iulia-Sabina Joja)، منتشرشده در ۳ ژوئن ۲۰۲۶ در مؤسسه خاورمیانه (Middle East Institute) ـ MEI، گزارش‌هایی درباره انتقال اطلاعات ماهواره‌ای، داده‌های هدف‌گیری و پشتیبانی فناورانه روسیه از ایران را بررسی می‌کند. اهمیت این گزارش‌ها، عبور همکاری از حمایت دیپلماتیک به حوزه دسترسی به اطلاعات دقیق و به‌هنگام از موقعیت و تحرکات نیروهای طرف مقابل است؛ حوزه‌ای که در جنگ‌های معاصر گاه به اندازه تجهیزات رزمی تعیین‌کننده می‌شود.

به‌نوشته جوجا، گزارش‌هایی درباره استفاده ایران از تصاویر ماهواره‌ای روسیه برای شناسایی پایگاه‌های آمریکا و برخی زیرساخت‌ها منتشر شده است؛ از جمله دیه‌گو گارسیا، اینجرلیک و العدید. مقاله همچنین به ادعاهایی درباره ارائه اطلاعات اهداف زیرساختی اسرائیل اشاره می‌کند. بااین‌حال، وجود گزارش با اثبات مستقل جزئیات عملیاتی یکسان نیست. گزارش انتقال تصاویر، به‌تنهایی دقت اطلاعات، شیوه استفاده یا تأثیر مستقیم آن بر نتیجه حملات را روشن نمی‌کند. این داده‌ها ظرفیت بالقوه همکاری را نشان می‌دهند، نه قطعیت همه ابعاد آن را.

چنین همکاری‌ای، در صورت تحقق و استمرار، فراتر از انتقال چند تصویر یا مختصات است. داده‌های شناسایی می‌توانند آگاهی موقعیتی ایران را ارتقا دهند؛ یعنی تصویری دقیق‌تر از نیروها، تحرکات و زیرساخت‌های مورد توجه فراهم کنند. ارزش این پشتیبانی به اجرای عملیات محدود نمی‌شود و می‌تواند ارزیابی تهدید، برنامه‌ریزی دفاعی و شناخت محیط پیرامونی را نیز در بر گیرد.

از منظر نظامی، تفاوت مهمی میان افزایش توان شناخت محیط عملیاتی و پذیرش مسئولیت دفاع وجود دارد. پشتیبانی اطلاعاتی می‌تواند کیفیت تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی را تغییر دهد، اما همین اثرگذاری نیز به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که کشور ارائه‌کننده اطلاعات، در صورت گسترش درگیری، چه تعهد سیاسی یا نظامی خواهد پذیرفت.

وجه دیگر، فناوری پهپادی است. ایران پیش از جنگ اوکراین ظرفیت‌هایی در این حوزه داشت و در جریان جنگ، پهپادهای شاهد را در اختیار روسیه گذاشت. بنا بر ارزیابی‌های منتشرشده، استفاده گسترده از آنها در اوکراین زمینه اصلاح برخی قابلیت‌های فنی را فراهم کرد. رابطه یک‌طرفه نبود: تجربه عملیاتی و دانش حاصل از به‌کارگیری پهپادها می‌توانست به ایران بازگردد. به این ترتیب، آثار تبادل فناورانه ممکن است از جغرافیای جنگ اوکراین فراتر برود.

جوجا همچنین به سابقه همکاری تسلیحاتی و گزارش‌های انتقال فناوری و قطعات پهپادهای پیشرفته‌تر اشاره می‌کند. مسیر دریای خزر، ناوگان سایه و کریدور شمال ـ جنوب نیز برای تسهیل مبادلات و کاهش محدودیت‌های تحریمی اهمیت دارند. همکاری هسته‌ای و نقش روس‌اتم در توسعه نیروگاه بوشهر، وجه دیگر این شبکه فناورانه، اقتصادی و صنعتی است؛ شبکه‌ای گسترده‌تر از همکاری صرفاً نظامی، اما نه لزوماً متضمن تعهد دفاعی.

همکاری اطلاعاتی، الزاماً اتحاد نظامی نیست

مقاله «Time to Confront Escalating Russia-Iran Intelligence Cooperation»، نوشته جاستین شرمن  (Justin Sherman)، منتشرشده در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ در مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (Center for Strategic and International Studies)ـ CSIS، بر تمایزی بنیادین تأکید دارد: همکاری اطلاعاتی و فناورانه را نباید بی‌درنگ اتحاد راهبردی فراگیر دانست.

شرمن گزارش‌های انتقال اطلاعات ماهواره‌ای و داده‌های موقعیت نیروهای آمریکایی را در چارچوب گسترش همکاری اطلاعاتی بررسی می‌کند. او به تبادل فناوری پهپادی و احتمال همکاری سایبری نیز می‌پردازد، اما شواهد علنی را برای اثبات عملیات سایبری هماهنگ و مشترک دو دولت کافی نمی‌داند. هم‌زمانی اقدامات یا همکاری فناورانه، بدون شواهد مستقل، اثبات‌کننده هماهنگی عملیاتی در همه حوزه‌ها نیست.

نویسنده این مناسبات را با منطق «مشارکت معامله‌محور» (Transactional Partnership) و «همکاری حوزه‌بندی‌شده» (Compartmentalized Cooperation) توضیح می‌دهد. در اولی، طرفین بر پایه منافعی مشخص همکاری می‌کنند، بی‌آنکه در همه موضوعات سیاست خارجی و امنیتی هم‌نظر باشند. در دومی، نزدیکی در زمینه‌ای مانند پهپاد یا اطلاعات نظامی، به معنای هماهنگی کامل در حوزه‌های دیگر نیست. منافع مشترک در یک پرونده، تصمیم‌گیری مستقل در پرونده‌ای دیگر را منتفی نمی‌کند.

این تمایز برای فهم رفتار مسکو ضروری است. انتقال فناوری یا اطلاعات به ایران ممکن است در راستای منافع روسیه باشد، اما ورود خودکار آن به رویارویی مستقیم با آمریکا و اسرائیل را در صورت گسترش جنگ تضمین نمی‌کند. همکاری اطلاعاتی و تجهیزاتی، ظرفیت طرف مقابل را افزایش می‌دهد؛ تعهد دفاعی متقابل، مسئولیتی سیاسی و نظامی ایجاد می‌کند که آزادی انتخاب‌های آینده را محدودتر می‌سازد.

در همکاری حوزه‌بندی‌شده، هر طرف می‌تواند دامنه مشارکت را با منافع و هزینه‌های خود تنظیم کند. تعهد دفاعی، در مقابل، سطح دیگری از مسئولیت را به همراه دارد. از همین رو، انتقال تجهیزات، تبادل دانش و حتی نزدیکی اطلاعاتی را باید بر اساس ماهیت خود سنجید، نه بر پایه انتظاری که از یک اتحاد نظامی وجود دارد.

ازاین‌رو، تعبیر «محور» یا «اتحاد»، بدون توجه به ساختار مناسبات، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. معیار ارزیابی فقط شمار توافق‌ها و دیدارها نیست؛ سطح هماهنگی عملیاتی، وابستگی متقابل، تصمیم‌گیری مشترک و وجود تعهد روشن حمایت نظامی در بحران اهمیت دارد. سه منبع مورد بررسی، افزایش همکاری را نشان می‌دهند، اما مبنای کافی برای احراز اتحاد دفاعی متقابل ارائه نمی‌کنند.

حافظه بی اعتمادی، سایه گذشته بر مناسبات تهران و مسکو

مقاله «The war is pushing Iran closer to Russia»، نوشته دکتر انیسه بصیری تبریزی

 (Dr Aniseh Bassiri Tabrizi)  ، منتشرشده در ۲ نوامبر ۲۰۲۶ در چتم‌هاوس، مؤسسه سلطنتی امور بین‌الملل  (Chatham House)، سابقه تردیدها و نارضایتی‌های ایران را بررسی می‌کند. به روایت نویسنده، پیش از جنگ اخیر، بخشی از نخبگان سیاسی و امنیتی، روسیه را شریکی می‌دانستند که از همکاری با تهران بهره می‌برد، اما در بزنگاه‌ها حمایت متناسبی ارائه نمی‌کند.

همکاری پهپادی در جنگ اوکراین یکی از زمینه‌های این بدبینی بود. ایران هزاران پهپاد شاهد-۱۳۱ و شاهد-۱۳۶ در اختیار روسیه گذاشت و در ایجاد ظرفیت تولید آنها نقش داشت. بر اساس اسناد قراردادی مورد اشاره چتم‌هاوس، توافق خرید دو هزار شاهد-۱۳۶ با ارزش تقریبی ۲۹۰ هزار دلار برای هر فروند مطرح بوده است؛ هرچند میزان پرداخت واقعی روشن نیست. توسعه و تولید نسخه اصلاح‌شده این پهپادها نیز تجربه‌ای در اختیار روسیه گذاشت که می‌توانست به ارتقای قابلیت‌های ایران کمک کند. این وابستگی فناورانه، به‌تنهایی میزان آمادگی طرفین برای تحمل هزینه حمایت در شرایط تهدید مستقیم را روشن نمی‌کند.

تجربه جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ نیز بر این تردیدها افزود. به روایت بصیری تبریزی، روسیه حمایت تعیین‌کننده‌ای ارائه نکرد و جنگنده‌های سوخو-۳۵ خریداری‌شده نیز تحویل داده نشدند. در برخی محافل ایرانی نگرانی وجود داشت که مسکو منافع تهران را در محاسبات گسترده‌تر با واشنگتن، به‌ویژه درباره اوکراین، موضوع معامله قرار دهد. نزدیکی سیاسی، این حافظه بی‌اعتمادی و محاسبه سود و زیان را از میان نبرده بود.

بااین‌حال، گذشته فقط مانع توسعه روابط نیست؛ می‌تواند به بازتعریف انتظارات نیز بینجامد. تهران ممکن است همکاری با روسیه را برای بازسازی دفاعی مهم‌تر بداند و هم‌زمان از اتکای امنیتی یک‌جانبه بپرهیزد. افزایش نیاز، لزوماً حساسیت به رفتار مستقل کرملین را کاهش نمی‌دهد.

چنین رویکردی می‌تواند هم نیاز به همکاری را به رسمیت بشناسد و هم محدودیت‌های آن را حفظ کند. تجربه‌های پیشین، در این معنا، فقط منشأ بدبینی نیستند؛ مبنایی برای تنظیم واقع‌بینانه‌تر مناسبات‌اند. تهران ممکن است به ظرفیت روسیه بیشتر نیاز داشته باشد، اما همچنان نسبت به محاسبات مستقل آن و هزینه‌های اتکای یک‌جانبه حساس بماند.

جنگ، محاسبات تهران را تغییر داده است

چتم‌هاوس علاوه بر آنچه مسکو ارائه می‌کند، تغییر نگرش تهران را در مرکز تحلیل می‌گذارد. بر اساس این ارزیابی، جنگ اخیر ارزش روسیه را برای بخشی از نخبگان ایرانی افزایش داده است. مسکو که برای گروهی شریکی غیرقابل‌اتکا با منافع مستقل بود، اکنون برای برخی دیگر، در بازسازی توان نظامی، تقویت بازدارندگی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر فشار خارجی اهمیتی ضروری یافته است.

دیدارهای اکتبر ۲۰۲۶ نشانه این تحرک دیپلماتیک بود. به‌نوشته بصیری تبریزی، مسعود پزشکیان و ولادیمیر پوتین در ۸ اکتبر، در حاشیه نشستی منطقه‌ای در ترکمنستان دیدار کردند. سرگئی لاوروف در ۱۹ اکتبر به تهران آمد و با مقام‌های ایرانی، از جمله رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه، ملاقات کرد. پزشکیان نیز ۲۷ اکتبر در مسکو، در حاشیه مجمع کشورهای صادرکننده گاز، با پوتین گفت‌وگو کرد. این رفت‌وآمدها در چارچوب پیگیری توافق مشارکت جامع راهبردی ژانویه ۲۰۲۵ و توسعه همکاری انرژی، حمل‌ونقل و اقتصاد ارزیابی شده‌اند.

افزایش اهمیت رابطه، البته اثبات تحقق همه ظرفیت‌های توافق‌شده نیست. توافق راهبردی هنگامی به قدرت واقعی بدل می‌شود که سازوکار اجرایی، همکاری پایدار و نتیجه ملموس داشته باشد. افزایش تجارت یا گفت‌وگو درباره پروژه‌های اقتصادی، هرچند نشانه پویایی روابط است، جای ارزیابی ظرفیت واقعی همکاری دفاعی را نمی‌گیرد.

از این منظر، رفت‌وآمدهای سیاسی را باید در کنار نتایج اجرایی آنها خواند. تعداد دیدارها یا گستردگی موضوعات گفت‌وگو، به‌تنهایی میزان آمادگی برای پشتیبانی نظامی در بحران را مشخص نمی‌کند. اهمیت دیپلماسی در پیشبرد رابطه محفوظ است، اما سنجش همکاری دفاعی به بررسی ظرفیت‌ها و سازوکارهایی نیاز دارد که از سطح اعلام توافق فراتر می‌روند.

چتم‌هاوس همچنین به وعده روس‌اتم برای افزایش کارکنان ساخت‌وساز نیروگاه بوشهر به ۲۰۰ نفر اشاره می‌کند؛ کارکنانی که پس از آغاز جنگ تخلیه شده بودند. این موضوع اهمیت همکاری فنی و صنعتی روسیه و گستردگی رابطه را نشان می‌دهد، اما همکاری هسته‌ای صلح‌آمیز، همکاری صنعتی و تعهد دفاعی، منطق و الزامات یکسانی ندارند.

مسکو چه چیزی را دریغ می کند؟

پاسخ در فاصله منافع مشترک با تعهدات پرهزینه قرار دارد. روسیه می‌تواند از تقویت توان اطلاعاتی و فناورانه ایران منتفع شود، بی‌آنکه در هر بحران وارد رویارویی مستقیم با آمریکا و اسرائیل شود. انتقال اطلاعات، فناوری پهپادی و قطعات، ضمن کمک به ظرفیت دفاعی ایران، هزینه‌ای متفاوت از ورود به جنگ دارد و امکان تنظیم دامنه پشتیبانی را برای کرملین حفظ می‌کند.

محدودیت منابع نیز تعیین‌کننده است. جنگ اوکراین بر ظرفیت نظامی و صنایع دفاعی روسیه فشار آورده و پاسخ‌گویی هم‌زمان به نیازهای شرکا را محدود کرده است. حتی با وجود تمایل سیاسی به گسترش همکاری، میزان و سرعت کمک تابع ظرفیت تولید، نیازهای جبهه اوکراین و اولویت‌های امنیتی مسکو خواهد بود. اراده سیاسی را نباید با امکان عملی یکسان گرفت.

روسیه پیامدهای رابطه با دیگر بازیگران را نیز می‌سنجد. مناسبات با واشنگتن، جایگاه بین‌المللی و اولویت‌های جنگ اوکراین بر انتخاب‌های کرملین اثر دارند. این الزاماً به معنای کنارگذاشتن ایران در برابر هر منفعت دیگر نیست؛ اما تهران نیز نمی‌تواند همسانی منافع دو کشور را در همه شرایط مفروض بگیرد.

این ملاحظات نشان می‌دهد که نزدیکی سیاسی، اختیار تصمیم‌گیری مستقل را از کرملین نمی‌گیرد. مسکو می‌تواند در یک زمینه پشتیبانی کند و در زمینه‌ای دیگر، هزینه‌ها و اولویت‌های متفاوتی را در نظر بگیرد. برای تهران، شناخت این تفاوت به همان اندازه اهمیت دارد که شناخت ظرفیت‌های اطلاعاتی و صنعتی شریک روسی.

«حمایت» می‌تواند موردی، مرحله‌ای و متناسب با منافع حمایت‌کننده باشد؛ «ضمانت امنیتی» انتظاری پایدارتر و الزام‌آورتر ایجاد می‌کند. سه منبع، افزایش پشتیبانی‌های حوزه‌ای را توصیف می‌کنند، نه سازوکاری که مسئولیت دفاع از ایران در برابر حمله را به روسیه بسپارد. نبود شواهد کافی برای چنین تعهدی، به معنای حمایت‌نکردن مسکو در هر شرایطی نیست؛ فقط نباید دامنه تعهد را فراتر از مستندات برد.

از همکاری جنگی تا معماری امنیتی آینده

با وجود محدودیت‌ها، اهمیت رابطه ممکن است در سال‌های آینده افزایش یابد. جنگ، نیاز ایران به بازسازی دفاعی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر حملات احتمالی را برجسته کرده و همکاری با قدرتی دارای ظرفیت فناورانه، صنعتی و نظامی را جذاب‌تر ساخته است. چتم‌هاوس پدافند هوایی، پهپاد، فناوری موشکی و همکاری صنعتی را از زمینه‌های توسعه مناسبات میان‌مدت و بلندمدت می‌داند.

اهمیت راهبردی این مسیر به تحویل تجهیزات محدود نیست. اگر معاملات موردی به سازوکارهای پایدار برنامه‌ریزی، آموزش، تولید مشترک و همکاری صنعتی ارتقا یابند، وابستگی متقابل عمیق‌تر خواهد شد. ریشه‌گرفتن همکاری در ساختارهای سازمانی و صنعتی می‌تواند مانع گسست سریع رابطه با تغییر دولت‌ها یا اشخاص شود. این مسیر، البته هنوز امکان و روندی قابل بررسی است، نه واقعیتی با تحقق قطعی.

برای روسیه نیز نزدیکی با ایران منافع ژئوپلیتیکی و اقتصادی دارد: تقویت نفوذ در خاورمیانه، گسترش مسیرهای تجاری و ترانزیتی و بهره‌برداری از تحولات بازار انرژی. جوجا به منافع افزایش قیمت انرژی و ظرفیت مسیرهای تجاری برای کاهش اثر تحریم‌ها اشاره می‌کند. این ارزیابی، هرچند از منظر سیاست‌گذاری آمریکا و نگرانی‌های امنیتی واشنگتن صورت‌بندی شده، نشان می‌دهد همکاری با تهران برای کرملین صرفاً همبستگی سیاسی نیست؛ بخشی از محاسبه منافع ملی است.

در نتیجه، عمق بیشتر همکاری و محدودماندن تعهد دفاعی می‌توانند هم‌زمان رخ دهند. پیوندهای صنعتی و فناورانه ممکن است رابطه را پایدارتر کنند، بی‌آنکه همه اختلاف محاسبات را از میان ببرند. مسئله، نه انکار اهمیت این پیوندها، بلکه پرهیز از یکسان‌گرفتن پایداری همکاری با تضمین حمایت نظامی در هر بحران است.

با درنظرگرفتن فشار جنگ اوکراین و محدودیت منابع، محتمل‌ترین مسیر نه اتحاد نظامی ناگهانی، بلکه تعمیق تدریجی همکاری در حوزه‌های دارای منفعت مشترک است؛ همکاری‌ای که می‌تواند نزدیک و مؤثر باشد، اما همچنان با تعهد دفاعی متقابل فاصله داشته باشد.

شریک مهم تر، اما نه ضامن امنیتی

جنگ اخیر، جایگاه روسیه را در محاسبات امنیتی ایران ارتقا داده است. ظرفیت اطلاعاتی، فناورانه و صنعتی مسکو می‌تواند به حفظ و بازسازی بخشی از توان دفاعی تهران کمک کند. در مقابل، ایران نیز فرصت‌هایی برای نفوذ منطقه‌ای، همکاری اقتصادی و پیوندهای نظامی روسیه فراهم می‌کند. ازاین‌رو، بازگشت آسان مناسبات به سطح پیشین بعید است.

این تحول، بااین‌حال، تولد اتحاد دفاعی نیست. تجربه گذشته، محدودیت‌های جنگ اوکراین و ماهیت معامله‌محور همکاری نشان می‌دهد کرملین منافع مستقل خود را محور تصمیم‌گیری نگه می‌دارد. تهران نیز دلایل تاریخی و راهبردی کافی برای احتیاط در برابر اتکای کامل دارد. سود متقابل، الزاماً آمادگی پرداخت هزینه امنیتی طرف دیگر در هر شرایطی را ایجاد نمی‌کند.

شاید دقیق‌ترین توصیف، «شراکت امنیتی در حال تعمیق، بدون تضمین دفاعی متقابل» باشد. مسکو می‌تواند اطلاعات، فناوری، قطعات و فرصت همکاری ارائه کند و هم‌زمان از تعهدی که آزادی عمل راهبردی‌اش را محدود می‌کند، بپرهیزد.

برای ایران، مسئله اصلی تعریف دقیق حدود اتکا به روسیه است. همکاری می‌تواند بخشی از ظرفیت دفاعی و قدرت مانور دیپلماتیک تهران را تقویت کند، اما جای تنوع‌بخشی به ابزارهای امنیت ملی و ارزیابی مستقل منافع دیگران را نمی‌گیرد. روسیه ممکن است در جنگ شریکی نزدیک‌تر و در بازسازی بازیگری مؤثرتر باشد؛ اما تا زمانی که همکاری به تعهدی روشن و الزام‌آور تبدیل نشده، نمی‌توان انتظار داشت امنیت ایران را همچون امنیت خود تضمین کند.