شبکه آمریکایی «سیانان» (CNN) در گزارشی به بررسی گسترش اعتراضات نسل زد در کشورهای اروپایی پرداخته است. به نوشته این رسانه، افزایش هزینههای مسکن، کمبود بودجه آموزشی، ناامنی شغلی و نارضایتی از عملکرد دولتها، موجی از اعتراضات جوانان را در اروپا رقم زده است؛ اعتراضاتی که با وجود تفاوت مطالبات در کشورهای مختلف، از سرخوردگی نسلی حکایت دارد که نسبت به برخورداری از آیندهای بهتر از والدین خود تردید دارد.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، شبکه آمریکایی «سیانان» (CNN) در گزارشی به بررسی موج اعتراضات نسل زد در کشورهای اروپایی پرداخته است. این رسانه با اشاره به بحران مسکن، کمبود بودجه آموزشی، ناامنی شغلی و افزایش هزینههای زندگی، این اعتراضات را نشانه سرخوردگی جوانان از عملکرد دولتها و نگرانی نسبت به آینده دانسته و مینویسد:
حالوروز جوانان خوب نیست. در سراسر اروپا، نسل جوان در واکنش به طیفی از مسائل، از کمبود بودجه آموزشی گرفته تا افزایش هزینههای مسکن، به خیابانها آمدهاند. این اعتراضات، دولتهایی را که خود نیز هماکنون با فشارهای گوناگون روبهرو هستند، با چالشهای جدی مواجه کرده و نشانهای روشن از سرخوردگی میاننسلی در میان «نسل زد» (Gen Z) به شمار میرود.
ماهیت این نارضایتیها در کشورهای مختلف متفاوت است. در اسپانیا، اخراج «ماریکارمن آباسکال» ۸۷ ساله از خانهاش، جرقه آغاز این موج اعتراضی بود. در فرانسه، دانشجویان در حمایت از معلمان اعتصابی دست به تظاهرات زدند. در آلبانی نیز ماههاست اعتراضات دانشجویی بهصورت متناوب ادامه دارد؛ اعتراضاتی که در ابتدا با طرح ساخت یک مجموعه لوکس، با حمایت جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آغاز شد.
با این حال، فارغ از تفاوت در عوامل آغازکننده، همه این جنبشها بهنوعی همچون یک «سیاهچاله» عمل کردهاند؛ به این معنا که انواع نارضایتیها را به درون خود میکشند و سپس آنها را به شکل فورانی از خشم و سرخوردگی فراگیر بروز میدهند. این خشم، متعلق به نسلی از جوانان است که بیم آن دارند هرگز فرصتهایی مشابه والدین خود در اختیار نداشته باشند.
این جنبشها تا حدی از یکدیگر نیز الهام گرفتهاند. برای مثال، معترضان در ایتالیا و یونان در شعارهای خود به همتایان فرانسویشان اشاره کردهاند. اعتراضات مرتبط با بحران مسکن در اسپانیا نیز به پرتغال کشیده شده است. آلیس دو بریتو، نایبرئیس اتحادیه اصلی دانشجویی فرانسه (UNEF)، به سیانان گفت که اتحادیههای دانشجویی در سراسر اروپا، تجربیات و توصیههای خود را با یکدیگر به اشتراک میگذارند.
او میگوید: «من شباهتهای بسیار بیشتری نسبت به تفاوتها میبینم. همه ما از ضرورت سرمایهگذاری در آموزش، دانشگاهها و بهطور کلی در نسل جوان سخن میگوییم. اما در عین حال، بحث هزینههای زندگی و مسکن نیز مطرح است.»
ناکامی سیاست در برآورده کردن نیازهای نسل آینده
این سخنان بازتابدهنده مطالبات سابرینا بریزولا، از رهبران اتحادیههای دانشجویی ایتالیاست که آخر هفته گذشته در یک گردهمایی گفت: «بیایید... صدایمان را به گوش همه برسانیم؛ برای مدارسی که بر سرمان آوار نشوند، برای کار ایمن و شرافتمندانه، برای نظام سلامت عمومی و برای عدالت اجتماعی.»
به گفته جولیوس فینتلمن، همبنیانگذار و سردبیر خبرنامه روزانه «یوروپین کورسپاندنت» (European Correspondent)، این اعتراضات «بازتابدهنده نوعی سرخوردگی است؛ این احساس که سیاست در اروپا در برآورده کردن نیازهای نسل آینده ناکام مانده است.»
او علاوه بر مسائل مربوط به آموزش و مسکن، به بازار کاری اشاره میکند که روزبهروز نامطمئنتر میشود؛ بازاری که در آن هوش مصنوعی تأثیری نامتناسب بر مشاغل ردههای پایین میگذارد. او همچنین بحران اقلیمی را از جمله عواملی میداند که زمینه را برای فوران خشم نسل زد فراهم کردهاند. فینتلمن به سیانان گفت: «به گمانم آنچه در اصل شاهد آن هستیم، فروپاشی آن وعده بنیادین دموکراسی لیبرال است؛ وعدهای که میگفت نسل آینده زندگی بهتری نسبت به نسل کنونی خواهد داشت. این وعده دیگر اعتبار خود را از دست داده است.»
کشورهای عضو اتحادیه اروپا که بیشترین تأثیر را از این اعتراضات پذیرفتهاند، از جمله یونان، ایتالیا، فرانسه، بلژیک، اسپانیا و پرتغال، همگی با شرایط اقتصادی نامساعد و بدهیهای ملی سنگین روبهرو هستند؛ وضعیتی که افزایش مخارج عمومی را دشوار میسازد. برای نمونه، روز چهارشنبه نرخ بازده اوراق قرضه در فرانسه به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۰۲ رسید که فشار بیشتری بر بودجههای دولتی وارد میکند.
خسته از انتظار برای دریافت پاسخ
به گفته دو بریتو، طی نه سال گذشته، همزمان با آغاز سال تحصیلی در ماههای سپتامبر و اکتبر، اعتراضات دانشجویی و دانشآموزی مشابهی در فرانسه رخ داده است؛ زیرا جوانان هنگام بازگشت به محیطهای آموزشی، با کمبود معلم و فقدان تجهیزات مناسب مواجه میشوند.
اما امسال، دامنه این اعتراضات بهشدت گسترش یافته است. معترضان خواستار کاهش تعداد دانشآموزان در هر کلاس، افزایش بودجه معلمان، سرمایهگذاری در زیرساختها برای مقابله با بحران اقلیمی و پایان دادن به خشونت پلیس علیه جوانان شدهاند. دو بریتو گفت: «مردم دیگر از انتظار برای دریافت پاسخ خسته شدهاند.»
موضوع آموزش، مسئلهای فراتر از مرزهای ملی در اروپاست. به گزارش خبرگزاری رویترز، هزاران دانشآموز و معلم در سراسر یونان دست به راهپیمایی زدند؛ از جمله گروهی که در برابر ساختمان پارلمان در آتن گرد آمدند و شعار میدادند: «از یونان تا فرانسه، ما خواهان آموزش عمومی و رایگان هستیم.»
همچنین زمانی که دانشآموزان در تاریخ ۷ اکتبر برای نخستین بار یک دبیرستان را در رم به تصرف خود درآوردند، در نخستین سطر از بیانیهای که در دفاع از اقدام خود منتشر کردند، نوشتند: «همانند فرانسه».
دولت ایتالیا تلاش کرده است هرگونه شباهت میان اعتراضات این کشور و جنبش اعتراضی فرانسه را کماهمیت جلوه دهد. جوزپه والدیتارا، وزیر آموزشوپرورش ایتالیا، اوایل این ماه گفت: «وضعیت در ایتالیا با فرانسه بسیار متفاوت است.» او ادعای جریان راست افراطی را تکرار کرد که اعتراضات فرانسه را ناشی از دشواری ادغام مهاجران نسل دوم در نظام آموزشی میداند؛ مسئلهای که به گفته او، در ایتالیا وجود ندارد.
معضل مسکن
با این حال، مسکن مسئله دیگری است که از مرزهای ملی فراتر میرود. معترضان ایتالیایی میگویند اعتراضات مربوط به مسکن در اسپانیا را، که از ماه سپتامبر بهطور جدی آغاز شد و در نهایت دولت این کشور را وادار به اعلام انتخابات زودهنگام کرد، از نزدیک دنبال کردهاند.
دانشجویان حاضر در یک اردوگاه اعتراضی در رم به سیانان گفتند که مسکن مقرونبهصرفه از آموزش باکیفیت جداییناپذیر است. یکی از آنها، الیزا پاستوره، گفت که او و برادرش «بهسختی» میتوانند اجاره اتاق مشترک خود را در رم، جایی که در دانشگاه تحصیل میکنند، بپردازند. او توضیح داد که برای نیمه نخست دوره تحصیلیاش، تا زمانی که برادرش نیز وارد دانشگاه شد، مجبور بود برای صرفهجویی در هزینهها روزانه ۱۲۰ کیلومتر، معادل ۷۵ مایل، از خارج از رم رفتوآمد کند.
گروههای دیگری نیز در حال اعتراض هستند. در ایتالیا، انسداد جادهها از سوی کامیونداران، که از افزایش قیمت سوخت پس از جنگ ایران خشمگین بودند، تولید پنیر موزارلای بوفالو و برخی انواع پاستا را متوقف کرده است. در عین حال، مسائلی مانند بحران مسکن از شکافهای نسلی فراتر رفته و نسلهای مسنتر را نیز به این اعتراضات کشانده است.
در پرتغال، هزاران نفر هر شب در طول این هفته در میدان روسیو، یکی از شلوغترین میدانهای لیسبون، گرد هم آمدهاند. برخی حتی چادر برپا کردهاند و در ساعات اولیه بامداد سهشنبه، ۵۵ نفر بازداشت شدند؛ اقدامی که خود به برگزاری تظاهرات بیشتری انجامید. معترضان با در دست داشتن پرچمهایی با شعارهایی همچون «خانههایی برای زندگی»، خواستار محدودسازی افزایش اجارهبها و لغو قانون تازهای شدهاند که روند اخراج مستأجران را تسهیل میکند.
مبارزه با فساد در آلبانی و صربستان
در دیگر نقاط اروپا، اعتراضات طولانیمدت در آلبانی و صربستان بیش از هر چیز بر مبارزه با فساد متمرکز بوده و به جنبشهایی تبدیل شدهاند که خواستار سرنگونی دولتهای این دو کشور هستند.
پس از آنکه اعتراضات در آلبانی هفته گذشته به خشونت کشیده شد، ادی راما، نخستوزیر این کشور، در برابر درخواستها برای کنارهگیری مقاومت کرد و در عوض، معترضان را به تهدید برنامههایش برای پیوستن آلبانی به اتحادیه اروپا متهم ساخت و مخالفان سیاسی خود را مسئول ناآرامیها دانست. یکی از معترضان در آلبانی به خبرگزاری رویترز گفت: «ما خواهان تغییر هستیم، به همین دلیل اینجا حضور داریم. ما انقلاب میخواهیم، خواهان دولتی جدید هستیم؛ به دنبال هیچگونه مذاکرهای نیستیم و هرچه سریعتر به دولتی جدید نیاز داریم.»
در همین حال، در صربستان، اعتراضاتی که با هدایت دانشجویان شکل گرفته و طی دو سال گذشته بر فضای سیاسی این کشور تأثیرگذار بوده است، اکنون در آستانه انتخابات پارلمانی روز یکشنبه، به جدیترین نیروی مخالف در برابر الکساندر ووچیچ، رهبر باسابقه این کشور، تبدیل شده است.
احتمالاً اعتراضات بیشتری در راه است. دو اتحادیه بزرگ کارگری فرانسه خواستار برگزاری تجمعات بیشتر در روز شنبه در پاریس شدهاند؛ هرچند امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، اقداماتی را برای ممنوعیت اعتراضات «غیرقانونی» در پیش گرفته است؛ به این معنا که مقامات تنها به تجمعاتی مجوز میدهند که با اتحادیههای کارگری مرتبط باشند. با این حال، انتظار میرود تظاهرات گستردهای در شهر اورلئان برگزار شود؛ جایی که مارین لو پن، چهره شاخص جریان راست افراطی، در آخر هفته جاری کارزار انتخاباتی ریاستجمهوری خود را آغاز میکند.
اتحادیههای بزرگ کارگری در فرانسه و اسپانیا نیز بهترتیب برای روزهای ۵ و ۱۱ نوامبر فراخوان اعتصاب سراسری دادهاند. در آلمان، گروهی با عنوان «Gen Z regelt» به معنای «نسل زد اوضاع را در دست میگیرد»، برای ۳۱ اکتبر خواستار برگزاری اعتراضات سراسری شده است. همچنین اتحادیههای دانشجویی در بریتانیا و ایتالیا در حال برنامهریزی برای برگزاری یک روز اقدام اعتراضی در ۲۰ نوامبر هستند تا نسبت به افزایش هزینههای تحصیل اعتراض کنند.