در حالی که دولت ترامپ میگوید تنگه هرمز باز است و روزانه میلیونها بشکه نفت آزادانه از این آبراه عبور میکند، دادههای شرکتهای مستقل ردیابی نفتکشها تصویر متفاوتی ارائه میدهد. گزارش پولیتیکو نشان میدهد تردد کشتیها و صادرات نفت از هرمز همچنان بهطور محسوسی پایینتر از سطح پیش از جنگ است و همین شکاف، تردیدها درباره ادعای واشنگتن مبنی بر «کنترل کامل» این گذرگاه راهبردی را افزایش داده است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، «پولیتیکو» در گزارشی به ادعاهای دولت ترامپ درباره وضعیت تنگه هرمز پرداخت و با مقایسه اظهارات مقامهای آمریکایی با دادههای شرکتهای مستقل ردیابی نفتکشها نوشت: دولت ترامپ میگوید تنگه هرمز باز است، نفت آزادانه جریان دارد و آمریکا کنترل کامل این آبراه را در اختیار گرفته است. بااینحال، اطلاعات شرکتهای مستقل ردیابی نفتکشها تصویری متفاوت ارائه میدهد و نشان میدهد میزان تردد کشتیها و انتقال نفت همچنان بسیار پایینتر از دوران پیش از جنگ است.
اختلاف بر سر حجم صادرات نفت
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، مدعی است روزانه حدود ۹ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکند. اما مؤسسات مستقل ردیابی نفتکشها این رقم را حداکثر هفت میلیون بشکه و به احتمال بیشتر نزدیک به پنج میلیون بشکه در روز برآورد میکنند.
دونالد ترامپ نیز روز دوشنبه گفت آمریکا «کنترل کامل» تنگه را در اختیار دارد و میلیونها بشکه نفت در هفته از منطقه خارج میشود. او اعلام کرد هرمز باز است و قیمت نفت کاهش خواهد یافت، مگر آنکه دولتش تصمیم به انجام اقدامی شدیدتر بگیرد.
مت اسمیت، مدیر تحقیقات کالایی شرکت کپلر، گفت هیچ دادهای برای تأیید رقم اعلامشده از سوی دولت وجود ندارد و به نظر میرسد وزیر انرژی این عدد را بدون پشتوانه مطرح کرده است. به گفته او، واقعیت این است که ایران همچنان اهرم و کنترل اصلی را در اختیار دارد و نفتکشهایی که عبور میکنند، عمدتاً از مسیر واقع در آبهای ایران میگذرند.
روری جانستون، بنیانگذار مؤسسه تحلیل بازار نفت کامودیتی کانتکست، اوج انتقال اخیر را حداکثر هفت میلیون بشکه در روز برآورد کرد. او همچنین ادعای دولت درباره خروج ۲۰ میلیون بشکه نفت از کل منطقه را زیر سؤال برد و گفت دولت ترامپ در برآوردهای بازار نفت اعتبار لازم برای برخورداری از اعتماد اولیه را به دست نیاورده است.
ادعای دولت درباره عبور مخفیانه کشتیها
کریس رایت در گفتوگو با فاکسنیوز گفت شرکتهای خصوصی میزان واقعی انتقال نفت را کمتر از واقع برآورد میکنند و دولت به اطلاعات دقیقی دسترسی دارد که دیگران در اختیار ندارند.
وزارت انرژی نیز اعلام کرد بسیاری از شرکتهای خصوصی نمیتوانند کشتیهایی را که بهصورت مخفیانه از هرمز عبور میکنند شناسایی کنند. به گفته دولت، خاموشکردن سامانههای شناسایی و حرکت پنهانی نفتکشها موجب شده است مؤسسات ردیابی تعداد واقعی عبورها را کمتر گزارش کنند.
کاهش شدید تردد نسبت به پیش از جنگ
پیش از جنگ، روزانه بهطور متوسط نزدیک به ۱۴۰ کشتی از تنگه هرمز عبور میکردند. این کشتیها علاوه بر کود شیمیایی، آلومینیوم، هلیوم و گاز طبیعی مایع، حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام در روز حمل میکردند.
براساس دادههای کپلر:
- روز یکشنبه فقط سه کشتی از تنگه عبور کردند؛
- در سراسر هفته گذشته مجموعاً ۹۵ کشتی از هرمز گذشتند؛
- این رقم بسیار پایینتر از حدود ۹۸۰ عبور هفتگی پیش از جنگ است.
دادههای بازار همچنین نشان میدهد سرمایهگذاران نسبت به وعدههای مکرر دولت درباره بازگشت قریبالوقوع شرایط عادی بدبینتر شدهاند. قیمت جهانی نفت که طی پنج ماه گذشته بارها پس از اظهارات خوشبینانه ترامپ و مقامهای دولت کاهش یافته بود، این بار پس از ادعای رایت درباره حرکت مخفیانه کشتیها افزایش یافت.
روز دوشنبه قیمت جهانی نفت خام به حدود ۹۰ دلار در هر بشکه نزدیک شد. متوسط قیمت بنزین در آمریکا نیز به ۴ دلار و ۶.۷ سنت در هر گالن رسید که براساس اطلاعات انجمن اتومبیل آمریکا، بالاترین قیمت ثبتشده در این مقطع از فصل است.
دشواری ردیابی «عبورهای تاریک»
مقاله تأکید میکند که اندازهگیری دقیق میزان تردد در هرمز دشوار شده است:
- برخی کشتیها برای جلوگیری از شناسایی فرستندههای خود را خاموش میکنند؛
- پوشش تصویربرداری ماهوارهای در بعضی مناطق مختل شده است؛
- ارتش آمریکا برخی نفتکشها را در شرایط محرمانه جابهجا میکند؛
و شمار عبورهایی که بدون ارسال اطلاعات شناسایی انجام میشوند افزایش یافته است.
بااینحال، مت اسمیت میگوید شرکتهایی مانند کپلر طی ماههای گذشته روشهای خود را با شرایط جدید سازگار کردهاند و برآوردهایشان صرفاً بر اطلاعات فرستندههای کشتیها متکی نیست.
میشل بوکمن، تحلیلگر مؤسسه اطلاعات دریایی ویندوارد، نیز رقم ۹ میلیون بشکه را دور از واقعیت میداند، اما تأیید میکند که انتقال نفت در ماههای اخیر افزایش یافته است. براساس دادههای مورد اشاره او، حجم عبور نفت به حدود پنج میلیون بشکه در روز رسیده، درحالیکه در مقاطع پیشین حدود چهار میلیون و ۱.۶ میلیون بشکه بوده است. بااینحال، افزایش «عبورهای تاریک» تعیین رقم دقیق را دشوارتر کرده است.
میسون همیلتون، معاون اقتصادی و پژوهشی مؤسسه نفت آمریکا، این وضعیت مبهم را «تنگه شرودینگر» نامیده است؛ تعبیری برای شرایطی که در آن هرمز از نظر دولت باز و تحت کنترل آمریکاست، اما دادههای تردد کشتیها همچنان از محدودیت شدید و کنترل عملی ایران بر مسیر عبور حکایت دارد.
