واینت در گزارشی از تبدیل تنگه هرمز به مهمترین برگ چانهزنی ایران در برابر آمریکا مینویسد؛ اهرمی که تهران پس از جنگ دریافت میتواند با آن، نهفقط مسیر کشتیرانی خلیجفارس، بلکه اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهد. به روایت این گزارش، بدبینی ایران نسبت به نیت واشنگتن، نگرانی از فرسایش این اهرم و تلاش برخی کشتیها برای عبور از مسیرهای جایگزین در آبهای عمان، هرمز را به نقطه مرکزی تنش در مرحله پساتفاهم تبدیل کرده است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، گزارش واینت به بررسی یکی از مهمترین ابعاد پساجنگ ایران و آمریکا میپردازد: «تبدیل تنگه هرمز به اصلیترین اهرم چانهزنی تهران در مذاکرات و سناریوی بازگشت جنگ».
این گزارش میگوید که ایران توانایی تازه خود برای اختلال در ترافیک تنگه هرمز و اثرگذاری مستقیم بر اقتصاد جهانی را بهعنوان یک برگ راهبردی حیاتی میبیند؛ برگی که تهران نه در مذاکرات و نه در صورت ازسرگیری درگیریها، توان از دست دادن آن را ندارد.
به روایت واینت، تهران اکنون کنترل بر مسیرهای کشتیرانی در هرمز را بهترین ابزار خود برای گرفتن امتیاز از آمریکا میداند. در حالی که ایران مسیرهایی را برای عبور کشتیها تعیین کرده، بسیاری از شناورها از مسیر دیگری در بخش جنوبی تنگه و نزدیک خط ساحلی عمان استفاده میکنند؛ مسیری که با همکاری عمان و سازمان بینالمللی دریانوردی ایجاد شده و کاملاً در آبهای سرزمینی سلطاننشین عمان قرار دارد. همین مسئله، واکنش تهران را برانگیخته و هرمز را بار دیگر به نقطه مرکزی تنش تبدیل کرده است.
این گزارش ابعاد این وضعیت را در سه محور کالبدشکافی میکند:
یک: هرمز بهمثابه «بمب اتمی اقتصادی» ایران
واینت به نقل از نیویورکتایمز مینویسد، کارشناسان معتقدند توانایی ایران برای مختل کردن ترافیک تنگه هرمز و تکان دادن اقتصاد جهانی، به یک برگ چانهزنی حیاتی تبدیل شده است. علی واعظ، کارشناس مسائل ایران، به تایمز گفته است: «چه سناریوی بهترین حالت محقق شود و چه بدترین حالت، آنها به این اهرم نیاز دارند.»
به گفته او، ایرانیان کنترل بر تنگه را بهترین ابزار خود برای گرفتن امتیاز از آمریکاییها میدانند. برای سالها، احتمال دستیابی ایران به سلاح هستهای بهعنوان بازدارندگی اصلی تهران مطرح بود، اما در جریان جنگ اخیر، ایران دریافت که نوع دیگری از «بمب اتمی» در اختیار دارد؛ توانایی لرزاندن اقتصاد جهانی از طریق حملات محدود در تنگه و کارزاری از تهدیدهای هدفمند.
دو: بدبینی تهران به نیت واشینگتن و ترس از خرید زمان
بر اساس این گزارش، هرمز در شرایطی به مرکز محاسبات تهران تبدیل شده که برخی مقامهای ارشد ایرانی نسبت به نیت واقعی دولت ترامپ بدبین هستند. آنان مظنوناند واشنگتن یادداشت تفاهم را نه برای رسیدن به توافق پایدار، بلکه برای خرید زمان، آرام کردن اقتصاد پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر و سپس بازگشت احتمالی به جنگ امضاء کرده است. از نگاه این گروه، منطقی نیست ایران اجازه دهد اهرم هرمز پیش از دستیابی به توافق نهایی فرسایش یابد.
واعظ نیز تأکید کرده است که تهران نگران بود دقیقاً همین هدف، یعنی تضعیف تدریجی اهرم هرمز، پشت تلاشهای اخیر واشنگتن قرار داشته باشد.
سه: مسیر عمان، حملات دریایی و خطر فروپاشی تفاهم
واینت مینویسد، پاسخ سریع ایران به مسیر کشتیرانی جدید از طریق آبهای عمان، نشاندهنده حساسیت تهران نسبت به هر تلاشی برای دور زدن کنترل آن بر هرمز است. به گفته کارشناسانی که با نیویورکتایمز گفتوگو کردهاند، همین موضوع میتواند توضیح دهد که چرا واکنش ایران به مسیر جدید، به سرعت به حملات علیه کشتیها کشیده شد؛ حملاتی که چهار روز تبادل آتش را در پی داشت. یک کارشناس ایران به تایمز گفته است نخبگان سیاسی اطراف آیتالله سیدمجتبی خامنهای با تمایل به ریسکپذیری شناخته میشوند؛ به این معنا که حکومت از یکسو آماده تشدید جسورانه، از جمله حملات در تنگه، است و از سوی دیگر میتواند مسیر صلح با آمریکا را از طریق مذاکرات مستقیم و سطح بالا باز نگه دارد.
جمعبندی گزارش واینت این است که تنگه هرمز اکنون به مهمترین دارایی راهبردی ایران در برابر آمریکا تبدیل شده است. تهران تلاش میکند این اهرم را تا رسیدن به توافق نهایی حفظ کند، در حالی که دولت ترامپ نیز، بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای، علاقهای به بازگشت فوری به جنگ ندارد.
به گفته علی واعظ، هزینههای اقتصادی و نظامی ازسرگیری جنگ، برای هر دو طرف انگیزههایی ایجاد میکند تا یادداشت تفاهم را زنده نگه دارند؛ اما تا زمانی که هرمز در مرکز محاسبات امنیتی و اقتصادی باقی بماند، خطر بازگشت تنش نیز از میان نخواهد رفت.
