تحلیل مؤسسه جیمزتاون نشان میدهد پیروزی دوباره نیکول پاشینیان در انتخابات پارلمانی ارمنستان، تهران را با معادلهای دوگانه در قفقاز جنوبی روبهرو کرده است؛ از یک سو، خروج تدریجی ایروان از مدار روسیه میتواند فرصتهایی برای ایران در حوزه انرژی، حملونقل و زیرساخت ایجاد کند، اما از سوی دیگر، پیشبرد پروژههای ترانزیتی نزدیک به مرز ایران، تقویت روابط ارمنستان با غرب و احتمال حضور بلندمدت شرکتهای آمریکایی، چالشهای راهبردی تازهای برای امنیت و نفوذ منطقهای تهران رقم خواهد زد.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، تحلیل مؤسسه جیمزتاون پیروزی نیکول پاشینیان در انتخابات پارلمانی ارمنستان را نقطه عطفی در تداوم رویکرد غربگرای ایروان میداند و معتقد است این تحول، همزمان فرصتها و چالشهای متناقضی را برای ایران ایجاد خواهد کرد. از یک سو، پیشرفت روند صلح با جمهوری آذربایجان و عادیسازی روابط با ترکیه میتواند به بازگشایی مسیرهای ترانزیتی، احیای خطآهن جلفا–نخجوان و تقویت سازوکار منطقهای «۳+۳» منجر شود؛ روندی که با سیاست دیرینه تهران مبنی بر کاهش نقش بازیگران فرامنطقهای در قفقاز جنوبی همخوانی دارد.
با این حال، گزارش تأکید میکند که تثبیت موقعیت سیاسی پاشینیان، اجرای پروژه «صلح و رونق بینالمللی ترامپ» (TRIPP) را نیز تسهیل خواهد کرد؛ طرحی که از نگاه تهران تفاوت بنیادینی با کریدور زنگزور ندارد و میتواند پیامدهای ژئوپلیتیکی، ترانزیتی و امنیتی مشابهی برای ایران به همراه داشته باشد. اگرچه مقامات ارمنستان بارها تأکید کردهاند این پروژه تهدیدی برای مرز ایران و ارمنستان نخواهد بود، اما سیاستگذاران ایرانی معتقدند حضور بلندمدت شرکتهای آمریکایی در قالب امتیازهای ۴۹ تا ۹۹ ساله، میتواند به گسترش نفوذ اقتصادی و راهبردی واشنگتن در مجاورت مرزهای شمالی ایران منجر شود.
این تحلیل همچنین جنگهای اخیر را عاملی در افزایش حساسیت تهران نسبت به تحولات قفقاز جنوبی میداند و هشدار میدهد که خروج تدریجی ارمنستان از مدار نفوذ روسیه، از جمله فاصله گرفتن از سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO)، کاهش حضور نظامی مسکو و گسترش همکاریهای دفاعی و اطلاعاتی با آمریکا و ناتو، میتواند چالشهای امنیتی تازهای در امتداد مرزهای شمالغربی ایران ایجاد کند. همزمان، تعمیق روابط ارمنستان با اتحادیه اروپا و احتمال کاهش وابستگی آن به اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز میتواند بر مناسبات تجاری و ترانزیتی ایران با این بلوک اثرگذار باشد.
در جمعبندی، مؤسسه جیمزتاون معتقد است انتخاب مجدد پاشینیان، اگرچه فرصتهایی برای گسترش همکاریهای دوجانبه ایران و ارمنستان در حوزههای انرژی، حملونقل و زیرساخت ایجاد میکند، اما در سطح کلان، وزن چالشهای ژئوپلیتیکی و امنیتی ناشی از تعمیق پیوندهای ایروان با غرب و اجرای پروژههای جدید ترانزیتی، مهمترین دغدغه راهبردی تهران در قفقاز جنوبی خواهد بود.
