جهان برای جبران نفت از دست رفته خاورمیانه از آینده قرض گرفته بود ، زیرا کسری تخمینی 1.2 میلیارد بشکه نفت خام تولید نشده یا صادر نشده در طول جنگ انباشته شده است و اگر راهاندازی مجدد میادین، پالایشگاهها و مسیرهای کشتیرانی به کندی پیش برود، این رقم ممکن است تا پایان سال به حدود دو میلیارد بشکه برسد.
به گزارش جماران به نقل از الجزیره، قیمت نفت بلافاصله پس از اعلام چارچوبی برای پایان دادن به جنگ ایران کاهش یافت، اما کاهش سریع در صفحات معاملاتی به معنای بازگشت بازار به وضعیت قبل از جنگ نیست. تخمینهای شرکتهای نفتی، تجار و تحلیلگران نشان میدهد که بازیابی جریانها و برقراری مجدد تعادل در ذخایر، حمل و نقل، بیمه و تولید ممکن است ماهها و شاید تا یک سال یا بیشتر طول بکشد، اگر آتشبس پابرجا بماند.
همانطور که فایننشال تایمز گزارش داد، قراردادهای آتی نفت برنت برای ماه اوت ، امروز چهارشنبه، به کمتر از 80 دلار در هر بشکه کاهش یافت، پس از آن که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد جنگ 106 روزه به پایان رسیده است و خواستار از سرگیری جریان نفت شد. با این حال، شرکتهای انرژی و کشتیرانی این رویداد سیاسی را به تنهایی برای از سرگیری حرکت عادی از طریق خلیج فارس کافی ندانستند.
طبق گفته های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تنگه هرمز حدود یک چهارم تجارت نفت دریایی و حدود یک پنجم مصرف جهانی نفت، فرآوردههای نفتی و گاز طبیعی را تشکیل میدهد.
وائل صوان، مدیر عامل شرکت شل، معتقد است که بازار ممکن است «حدود یک سال یا بیشتر» طول بکشد تا تعادل خود را بازیابد، زیرا این سیستم نه تنها دچار وقفه در حمل و نقل شده، بلکه دچار تنگناهای ذخیرهسازی، تولید، ناوگان و ذخایر استراتژیک نیز شده است که عناصری نیستند که تنها با کاهش قیمت لحظهای نفت خام بهبود یابند.
تنگنا
بازگشت واقعی، همانطور که فایننشال تایمز از تحلیلگران نقل میکند، با ورود تانکرهای خالی به خلیج قبل از خروج تانکرهای بارگیری شده آغاز میشود، زیرا مخازن صادراتی در منطقه طی هفتههای جنگ پر شده بودند و نمیتوان پمپاژ نفت را در مقیاس وسیع از سر گرفت تا زمانی که فضای ذخیرهسازی ایجاد شود که امکان جریان روان نفت خام از چاهها به بنادر را فراهم کند.
طبق گزارش روزنامه بریتانیایی اما ورود کشتیها به خلیج، ابتدا مستلزم اطمینان از پاکسازی مسیرهای اصلی در تنگه هرمز از مینها و تغییر مسیر تانکرهایی است که در طول جنگ به مناطق دیگر رفته بودند. امین ناصر، مدیر عامل شرکت آرامکو عربستان سعودی، این وضعیت را مشکل در موقعیتیابی ناوگان جهانی دانست، نه تنها در دسترس بودن نفت.
شرکتهای کشتیرانی محتاطتر از سیاستمداران به نظر میرسند. گوتارو تامورا، رئیس شرکت «میتسویی او اس کی لاینز»، گفت که خطوط کشتیرانی نیاز دارند که توافق را در واقعیت تنگه هرمز ببینند، در حالی که الکساندر ساویرس، رئیس شرکت «سی ام پی تک»، تاکید کرد که شرکت او تنها زمانی از تنگه عبور خواهد کرد که کاملاً از ایمنی آن مطمئن شود.
هزینه بیمه نیز به کندی بازگشت میافزاید، زیرا شرکتها منتظر واکنش بیمهگذاران در لندن و لویدز هستند، در حالی که حق بیمه خطرات جنگ در سطوح بالایی باقی مانده است و برای برخی از تانکرهای بینالمللی به حدود 7.5 درصد از ارزش کشتی میرسد، هزینهای که به معنای میلیونها دلار در هفته برای یک تانکر نفت است.
موسسه پلاتس تخمین میزند که اعلام «تنگه هرمز تجاری باز» به 30 تا 45 روز آرامش، بازگشت گسترده شرکتهای بیمه و از سرگیری حداقل 50 درصد از ترافیک قبل از جنگ نیاز دارد، نه صرفاً خروج تعداد محدودی از تانکرها از منطقه.
حتى در صورتی که موانع کشتیرانی و بیمه برطرف شوند، بازگشت تولید تدریجی خواهد بود. تخمینهای ریستاد انرژی نشان میدهد که حدود 10 هزار حلقه چاه از 36 هزار حلقه چاه نفتی فعال در منطقه قبل از جنگ، از مدار خارج شدهاند و برخی از آنها به دلیل از دست دادن فشار، خوردگی یا خرابیهای مکانیکی نیاز به ترمیم فنی دارند.
مورگان استنلی پیشبینی میکند که تنها 50 درصد از تولید نفت و گاز در خلیج فارس تا سپتامبر/شهریور و 80 درصد تا دسامبر/آذر بازگردد، به این معنی که بازار ممکن است ماهها پس از پایان درگیریها، حتی با ادامه کاهش قیمتها از اوج جنگ، در مرحله کمبود جزئی عرضه باقی بماند.
خسارات مادی در تأسیسات انرژی، دوره بهبودی را طولانیتر میکند، با وجود اینکه اکثر مجتمع گاز طبیعی مایع رأس لفان قطر میتواند به سرعت نسبی از سر گرفته شود، بخشهای آسیبدیده ممکن است به 3 تا 5 سال برای ترمیم کامل نیاز داشته باشند، به گفته این روزنامه، در حالی که امارات اعلام کرده است که ترمیم بزرگترین تأسیسات فرآوری گاز آن تا سال آینده طول خواهد کشید.
ذخیره شکننده
وائل صوان گفت که جهان برای جبران نفت از دست رفته خاورمیانه از آینده قرض گرفته بود ، زیرا کسری تخمینی 1.2 میلیارد بشکه نفت خام تولید نشده یا صادر نشده در طول جنگ انباشته شده است و اگر راهاندازی مجدد میادین، پالایشگاهها و مسیرهای کشتیرانی به کندی پیش برود، این رقم ممکن است تا پایان سال به حدود دو میلیارد بشکه برسد.
به گفته این روزنامه بریتانیایی و اداره اطلاعات انرژی آمریکا، این شوک از طریق کاهش سرعت عملیات پالایشگاههای آسیا، اتکای چین به ذخایر خود به جای افزایش واردات، و آزاد کردن مقادیر زیادی از ذخایر استراتژیک در ایالات متحده و اروپا،تا حدی مهار شد اما این جذب، سیستم را برای مقابله با اختلال جدید در یک پالایشگاه بزرگ یا یک مسیر کشتیرانی یا یک منطقه تولید، کمتر توانا کرده است.
با وجود اینکه نفت برنت در طول جنگ به 118 دلار در هر بشکه رسید، اما کمتر از اوج 147 دلار در ژوئیه 2008 باقی ماند، اما این نشاندهنده نابودی بخشی از تقاضا، استفاده از ذخایر و مداخله دولتها برای کاهش شوک بر مصرفکنندگان و شرکتها است.
تورم باقی میماند
از سوی دیگر، به گزارش بلومبرگ بانکهای مرکزی در اروپا به پایان جنگ به عنوان کاهش فشاری بیپایان نگاه میکنند، زیرا مقامات بانک مرکزی اروپا گفتند که هزینههای بالای انرژی برای مدت طولانیتری از آنچه امید میرفت باقی خواهد ماند و خسارات در خاورمیانه نمیتواند یک شبه معکوس شود.
بانک مرکزی اروپا نگران است که شوک انرژی به افزایش گستردهتری در قیمتها و دستمزدها در منطقه یورو تبدیل شود، به طوری که تورم بسیار بالاتر از هدف 2 درصد باقی بماند، بنابراین تحلیلگران و معاملهگران بازار که بلومبرگ از آنها نقل قول کرده است، افزایش اضافی نرخ بهره در سال جاری را با وجود کاهش قیمت نفت، رد نمیکنند.
فیلیپ لین، اقتصاددان ارشد بانک مرکزی اروپا گفت که 4 ماه افزایش قیمت انرژی به معنای فشارهای تورمی است که در مواد غذایی، کالاها و خدمات در سال جاری و سال آینده ظاهر خواهد شد، حتی اگر قیمت نفت پس از توافق به کاهش ادامه دهد.
بلومبرگ اکونومیکس معتقد است که اگر توافق امضا و اجرا شود، قیمت نفت برنت ممکن است به محدوده 70 تا 75 دلار کاهش یابد، اما این سناریو اثر ماههای قبلی افزایش انرژی را از بین نمیبرد و عدم اطمینان در مورد جزئیات هر توافق هستهای یا امنیتی با ایران را از بین نمیبرد.
نقشه راه عرضه در حال تغییر است
به گزارش بلومبرگ شرکتهای بزرگ انرژی، بهبود کوتاهمدت را با بازآرایی طولانیتر در نقشههای عرضه مرتبط میدانند، زیرا کشورهای حاشیه خلیج فارس به دنبال مسیرهای خط لوله جایگزین تنگه هرمز هستند، در حالی که کشورهای واردکننده انرژی در آسیا و اروپا به دنبال تنوع بخشیدن به تامینکنندگان خود هستند، پس از آنکه جنگ هزینه اتکا به یک گذرگاه باریک را نشان داد.
قراردادهای جدید گاز این روند را منعکس میکند، زیرا ژاپن یک توافق ۲۰ ساله برای واردات گاز طبیعی مایع از مالزی امضا کرد، در حالی که لورنزو سیمونلی، مدیرعامل شرکت بیکر هیوز، گفت که انتظار گسترش پروژههای جهانی گاز مایع با هدف کاهش وابستگی به خلیج فارس را دارد.
تحلیلگران معتقدند که ادامه کنترل عملی ایران بر تردد در تنگه ممکن است مانع بازگشت ۱۰۰ درصدی به ظرفیت قبلی شود، به ویژه اگر عوارض عبور یا مسائل امنیتی پدیدار شود که شرکتهای غربی از نقض تحریمهای آمریکا از طریق آنها بیم دارند.
به گزارش فایننشال تایمز شرکتهای کشتیرانی، تجربه دریای سرخ را به یاد میآورند، جایی که حرکت کشتیها با وجود توافقنامههای کاهش تنش، حدود ۵۰ درصد کمتر از سطوح قبل از سال ۲۰۲۳ باقی ماند، که تنگه هرمز را نامزد مسیری مشابه میکند، از جمله کاهش سریع قیمتها در ابتدا، سپس بازگشت آهسته و محتاطانه تجارت، و سپس بازاری نوسانتر از بازار قبل از جنگ.
متیو رایت، کارشناس کشتیرانی در کپلر، این معضل را در گفت و گو با فایننشال تایمز این گونه خلاصه میکند که مشکل دیگر فقط در مقدار نفت موجود نیست، بلکه در اعتماد به ایمنی مسیر و توانایی نهادهای کنترلکننده تنگه برای مدیریت آن به عنوان یک گذرگاه تجاری منظم است، اعتمادی که ممکن است ۱۲ تا ۱۸ ماه طول بکشد تا به سطوح قابل قبول برای شرکتها و واردکنندگان بازگردد.
