گزارش تحلیلی امواجمدیا تأکید میکند که توافق فقط یک متن ساده نیست، بلکه از دو ضمیمه مهم تشکیل شده است؛ یکی مربوط به مسائل مالی و داراییهای بلوکهشده ایران و دیگری درباره ترتیبات امنیتی و نظامی.
به گزارش سرویس بین الملل جماران، گزارش تحلیلی امواجمدیا با عنوان «پشتپرده توافق ایران و آمریکا؛ توافق در حال شکلگیری است اما سختترین اختلافات هنوز باقی ماندهاند» میگوید یک چارچوب اولیه برای توافق جامع میان ایران و آمریکا در حال شکلگیری است؛ توافقی که در صورت نهایی شدن، میتواند مهمترین تحول دیپلماتیک از زمان آتشبس میانجیگریشده توسط پاکستان باشد.
این آتشبس پس از حدود شش هفته جنگ مستقیم میان ایران، اسرائیل و آمریکا برقرار شد؛ جنگی که به نوشته گزارش، با حمله مشترک اسرائیل و آمریکا در ۲۸ فوریه و ترور آیتالله علی خامنهای و شماری از مقامهای ارشد ایرانی آغاز شد.
گزارش توضیح میدهد که این جنگ، کل منطقه را دگرگون کرد. حزبالله لبنان ظرف چند روز وارد جنگ مستقیم شد، تنگه هرمز بسته شد و حدود یکپنجم صادرات دریایی نفت جهان متوقف گردید. همچنین مذاکرات مستقیمی میان ایران و آمریکا در اسلامآباد برگزار شد که ابتدا شکست خورد، اما بعداً به شکلگیری مسیر جدیدی برای مذاکره منجر شد.
اکنون، با وجود آنکه آتشبس هنوز رسمی نشده، همه طرفها تلاش میکنند آن را به توافقی پایدارتر تبدیل کنند.
بر اساس اطلاعاتی که منابع عربی و ایرانی در اختیار این رسانه قرار دادهاند، چارچوب اولیه توافق شامل چند محور اصلی است:
- پایان درگیریها در همه جبههها، از جمله لبنان
- آزادسازی چندین میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران
- لغو محاصره دریایی آمریکا علیه ایران
- عقبنشینی نیروهای آمریکایی از اطراف ایران
- آغاز مذاکرات ۳۰ روزه درباره برنامه هستهای ایران، با امکان تمدید
گزارش تأکید میکند که توافق فقط یک متن ساده نیست، بلکه از دو ضمیمه مهم تشکیل شده است؛ یکی مربوط به مسائل مالی و داراییهای بلوکهشده ایران و دیگری درباره ترتیبات امنیتی و نظامی.
به گفته منابع منطقهای، حدود ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران در قطر، عراق و ترکیه نگهداری میشود و قطر نقش «محوری» در پیشبرد مذاکرات مربوط به این منابع داشته است. ایران حتی یک تفاهمنامه جداگانه با قطر درباره این پولها امضا کرده است.
تنگه هرمز؛ مرکز ثقل جنگ
یکی از مهمترین محورهای گزارش، تنگه هرمز است؛ جایی که نویسنده آن را «مرکز ثقل جنگ» توصیف میکند.
طبق گزارش، ایران در مذاکرات جدید تأکید دارد که مدیریت بلندمدت تنگه هرمز صرفاً موضوعی میان ایران و عمان است و مذاکراتی در مسقط در جریان است. با این حال، هنوز مشخص نیست آمریکا این مسئله را بپذیرد یا نه.
اختلافات سختی که کنار گذاشته شدهاند
گزارش سپس به موضوعات حساسی میپردازد که عمداً از توافق فعلی کنار گذاشته شدهاند:
- سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، بهویژه ذخایر ۶۰ درصدی
- مدت زمان توقف غنیسازی
- برنامه موشکهای بالستیک ایران
- روابط منطقهای ایران با حزبالله، انصارالله یمن و دیگر گروههای متحد
به نوشته گزارش، حذف این مسائل برای اسرائیل بسیار نگرانکننده است؛ زیرا یکی از اهداف اصلی جنگ، نابودی «محور مقاومت» بود. بنابراین توافقی که فشار اقتصادی و نظامی را از ایران بردارد، بدون آنکه به نفوذ منطقهای تهران آسیبی بزند، در عمل فاصله زیادی با اهداف اولیه جنگ خواهد داشت.
گره لبنان و بیاعتمادی حزبالله
در بخش لبنان، گزارش وضعیت را بسیار پیچیده توصیف میکند. حزبالله مذاکرات را «امتیازدهی رایگان» خوانده و معتقد است آتشبس بدون تضمین اجرایی بیمعناست.
نویسنده یادآوری میکند که پس از آتشبس ۲۰۲۴ نیز اسرائیل هزاران بار آن را نقض کرد، از لبنان خارج نشد و ترورهایی در بیروت انجام داد. به همین دلیل، ایران و حزبالله نسبت به هر توافق بدون سازوکار اجرایی بیاعتماد هستند.
اهداف متضاد بازیگران
در نهایت، گزارش نتیجه میگیرد که توافق در حال شکلگیری، تلاشی بسیار دشوار برای جمع کردن اهداف متضاد همه بازیگران است:
- ایران رفع تحریمها، دسترسی به پولهای بلوکهشده و پایان حملات را میخواهد.
- آمریکا به دنبال بازگشایی هرمز، کنترل برنامه هستهای و کاهش تنش منطقهای است.
- اسرائیل خواهان تضعیف حزبالله و حفظ برتری منطقهای خود است.
- لبنان به دنبال خروج اسرائیل و حل مسئله حزبالله در داخل کشور است.
گزارش هشدار میدهد که این توافق شاید تنها یک توقف موقت باشد، نه یک صلح پایدار؛ و هنوز معلوم نیست مذاکرات ۳۰ روزه هستهای بتواند به توافقی واقعی و بلندمدت منجر شود یا فقط «وقفهای با ظاهری بهتر» ایجاد کند.
