۹۰ مایل تا فلوریدا؛ آیا پهپادهای کوبا واشنگتن را می ترسانند؟

به گزارش جماران، هر زمان که روابط واشنگتن با هاوانا متشنج می شود، خاطره جنگ سرد به ذهنن تداعی می شود: جزیره ای در 90 مایلی فلوریدای آمریکا، یک دولت متخاصم و حضور روسیه یا ایران که زنگ خطر قدیمی آمریکا را به صدا در می آورد.

با این حال، نسخه جدید این نگرانی نه از موشک های هسته ای مانند بحران سال 1962 صحبت می کند و نه از پیاده کردن ناموفق نیرو مانند خلیج خوک ها، بلکه از پهپادهای نظامی صحبت می کند که به گفته گزارش های منابع آمریکایی، کوبا از روسیه و ایران به دست آورده است و در مورد استفاده از آنها در صورت وقوع یک درگیری آشکار با ایالات متحده بحث کرده است.

بر اساس یک گزارش اختصاصی که توسط وب سایت اکسیوس منتشر شده و مجله نیوزویک به آن پرداخته است، یک ارزیابی اطلاعاتی آمریکا نشان داد که کوبا از سال 2023 بیش از 300 پهپاد نظامی «با قابلیت های متفاوت» به دست آورده و در مکان های مختلف داخل جزیره ذخیره کرده است.

اطلاعاتی که این وب سایت منتشر کرده است، نشان می دهد که مقامات کوبایی، در چارچوب برنامه های اضطراری و نه حمله قریب الوقوع، سناریوهایی را برای هدف قرار دادن پایگاه گوانتانامو یا کشتی های دریایی آمریکایی یا شاید کی وست در ایالت فلوریدا مورد بحث قرار داده اند.

اما همین ارزیابی، به نقل از نیوزویک از مقامات آمریکایی، نمی گوید که کوبا تهدید قریب الوقوعی است یا اینکه واقعاً قصد حمله به منافع آمریکا را دارد، بلکه یکی از مقامات گفت که قابلیت های عملیاتی هاوانا هنوز ثابت نشده است و افزود که «هیچ کس نگران جنگنده های کوبایی نیست» و مشخص نیست که آیا اصلاً جنگنده ای دارد که قادر به پرواز باشد یا خیر.

بین توانایی و بهانه

نیوزویک می گوید که جوهر ارزیابی اطلاعاتی بر تمایز بین توانایی و نیت استوار است، نگرانی های آمریکا مربوط به ورود پهپادهای روسی و ایرانی به کوبا، حضور مشاوران نظامی ایرانی که به بهره برداری و آموزش کمک می کنند و تجربه احتمالی است که کوبایی ها در کنار روسیه در اوکراین به دست آورده اند، اما بحث های کوبا در مورد حمله به اهداف آمریکایی - همانطور که در این گزارش آمده است - در چارچوب برنامه های دفاعی و بازدارندگی در صورت وقوع درگیری بوده است، نه در قالب یک طرح تهاجمی در شرف اجرا.

حساسیت این ارزیابی افزایش می یابد، زیرا به نقل از اکسیوس از یک مقام ارشد آمریکایی آمده است که این اطلاعات «ممکن است بهانه ای برای اقدام نظامی آمریکا شود»، به ویژه با وجود مشاوران ایرانی در کوبا برای کمک به عملیات پهپادی و آموزش.

این نکته دری را به روی تشبیهات سیاسی به جنگ عراق باز کرد، نه به این دلیل که این دو مورد یکسان هستند، بلکه به این دلیل که منتقدان در نحوه درز داده های اطلاعاتی خطری آشنا دیدند: نه به عنوان تهدیدی قریب الوقوع که در لحظه تشدید تنش به افکار عمومی ارائه می شود ولی ممکن است بعداً به توجیهی برای جنگ تبدیل شود.

به گزارش نیوزویک، مفسران مترقی و مقامات سابق تجربه سلاح های کشتار جمعی در عراق را یادآوری کردند و معتقد بودند که انتشار داده های اطلاعاتی در مورد یک تهدید که قریب الوقوع نیست، ممکن است شبیه «تولید رضایت» قبل از جنگ سال 2003 باشد.

این روزنامه به نقل از مفسرانی مانند حسن بیکر، دان فایفر و رون فیلیپکوفسکی هشدار داد که این پرونده ممکن است به عنوان مقدمه ای برای تشدید تنش جدید مورد استفاده قرار گیرد.

اما سفارت کوبا این اتهامات را رد کرد و صحبت از «تهدید پهپادی» را بهانه ای برای توجیه خصومت آمریکا خواند و تاکید کرد که هرگونه آمادگی دفاعی در مواجهه با تجاوز احتمالی در چارچوب حق دفاع از خود بر اساس قوانین بین المللی و منشور سازمان ملل متحد قرار می گیرد.

کارزار فشار

پرونده پهپادها بی دلیل مطرح نشده است، طبق گزارش آکسیوس و نیوزویک، جان راتکلیف، مدیر سازمان اطلاعات مرکزی، مخفیانه به هاوانا سفر کرد و هشدار مستقیمی به مقامات کوبایی در مورد مشارکت در اقدامات خصمانه داد و گفت که نیمکره غربی نمی‌تواند «زمین بازی» برای دشمنان واشنگتن باشد.

همچنین گزارش‌هایی حاکی از آن است که وزارت دادگستری در صدد افشای اتهامی علیه رائول کاسترو به دلیل سرنگونی دو هواپیمای متعلق به سازمان «برادران نجات» در سال 1996 است، علاوه بر احتمال اعلام تحریم‌های بیشتر علیه این جزیره.

ماری آناستازیا اوگرادی در مقاله‌ای در وال استریت ژورنال، از تشدید تحریم‌ها علیه کنسرسیوم نظامی «گایسا» دفاع کرد و آن را مرکز کنترل اقتصادی نظام کوبا توصیف کرد.

وزارت امور خارجه آمریکا می‌گوید که این کنسرسیوم حدود 40 درصد از اقتصاد کوبا را کنترل می‌کند، در حالی که محققان مخالف کوبایی این میزان را حدود 70 درصد تخمین می‌زنند و به گفته این مقاله، کنترل آن شامل بخش‌های سوخت، هتل‌ها، بازارها، ارتباطات و بیشتر معاملات با ارزهای خارجی است.

در این زمینه، سوال محدود به این نیست که آیا کوبا دارای پهپاد است یا خیر، بلکه به چگونگی استفاده واشنگتن از این اطلاعات از نظر سیاسی نیز مربوط می‌شود. هنگامی که درز داده های اطلاعاتی با تحریم‌ها، سفر مدیر سازمان اطلاعات مرکزی و اتهامات احتمالی به کاسترو همزمان می‌شود، پرونده پهپادها بخشی از یک کمپین فشار گسترده‌تر بر هاوانا می‌شود، حتی اگر خطر نظامی خود طبق ارزیابی‌های آمریکا قریب الوقوع نباشد.

ترس واقعی یا خاطره قدیمی؟

نیوزویک اشاره می‌کند که کوبا پس از مداخله دولت ترامپ در ونزوئلا و سقوط نیکلاس مادورو، که یک منبع اصلی نفت یارانه‌ای را قطع کرد، در بحران انرژی و انسانی شدیدی به سر می‌برد.

همچنین گزارش‌های آمریکایی تخمین زده‌اند که هزاران کوبایی در کنار روسیه در اوکراین جنگیده‌اند و شاید برخی از آنها تجربیاتی در مورد اثربخشی پهپادها در جنگ مدرن را به هاوانا منتقل کرده‌اند.

اما این داده‌ها تفاوت بین بازدارندگی و حمله را از بین نمی‌برد، حتی آکسیوس که این ارزیابی را منتشر کرده است، در بخش «تحقق واقعیت» ذکر می‌کند که مقامات آمریکایی معتقد نیستند که کوبا تهدیدی قریب الوقوع است یا در واقع قصد حمله به منافع آمریکا را دارد.

بنابراین عبارت «خلیج خوک‌ها در نسخه پهپادها» به نظر می‌رسد توصیفی از فضای سیاسی باشد، گزارش‌ها نگرانی‌هایی را نشان می‌دهد که شایسته پیگیری هستند: پهپادهای احتمالی روسی و ایرانی در نزدیکی سواحل آمریکا، تجربیات نظامی کوبایی که از اوکراین بازگشته‌اند و حضور ایرانی در آموزش و بهره‌برداری، اما همچنین محدودیت‌های این نگرانی را نیز نشان می‌دهد: طبق گفته مقامات آمریکایی هیچ تهدید قریب الوقوعی وجود ندارد و هیچ مدرک علنی مبنی بر طرح حمله واقعی وجود ندارد.