از زمان رسیدن ترامپ به دور دوم در ژانویه ۲۰۲۵، توی تمایلش برای تغییر نظام در کوبا را پنهان نکرده است. اما اکنون، با توجه به میزان منابع نظامی، هزینه اقتصادی و توجه عمومی آمریکا به جنگ علیه ایران، به نظر میرسد او تصمیم گرفته است رسیدگی به پرونده کوبا را به تعویق بیندازد.
به گزارش جماران، الجزیره در گزارشی نوشت: از زمانی که جنگ تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد، کوبا از تیترهای اصلی رسانههای آمریکایی غایب بوده است؛ با وجود اینکه دولت دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در استراتژی امنیت ملی که کاخ سفید در دسامبر سال گذشته منتشر کرد، به نیمکره غربی اولویت داده بود.
از زمان رسیدن ترامپ به دور دوم در ژانویه ۲۰۲۵، توی تمایلش برای تغییر نظام در کوبا را پنهان نکرده است. اما اکنون، با توجه به میزان منابع نظامی، هزینه اقتصادی و توجه عمومی آمریکا به جنگ علیه ایران، به نظر میرسد او تصمیم گرفته است رسیدگی به پرونده کوبا را به تعویق بیندازد.
در عین حال، به نظر میرسد دولت ترامپ تمایلی ندارد در قبال کشوری که در نزدیکی آن قرار دارد، فاجعهای انسانی به بار آورد؛ فاجعهای که میتواند منجر به مهاجرت میلیونها کوبایی به سواحل ایالت فلوریدای نزدیک شود.
فضای بیثباتی
«باتی فوآنتیه» ــ وکیل آمریکاییِ اهل کوبا که در حومه واشنگتن دیسی زندگی میکند ــ در گفتوگو با شبکه الجزیرهنت، گفت که وضعیت نسبت به کوبا در حال حاضر «معلق در زمان» است. او سپس افزود: «اقوام من که داخل کوبا هستند، بیشتر نگران این هستند که بعد از توقف جنگ با ایران چه اتفاقی خواهد افتاد. آنها در حال حاضر از کاهش توجهات نسبت به کوبا خوشحالاند، اما نگرانی واقعی درباره این است که بعداً چه چیزی رخ میدهد.»
گزارشها همچنین حاکی از آن است که نشانههایی وجود دارد مبنی بر اینکه دولت آمریکا با دولت کوبا درباره تغییرات ساختاری در اقتصاد کوبا مذاکره میکند؛ موضوعی که پیشتر در سخنرانیهای اخیر رئیسجمهور کوبا، «میگل دیاز کانل»، بازتاب یافته و او خواستار اصلاح و بهبود اقتصاد کشورش شده است.
پیش از آغاز جنگ علیه ایران در ۲۸ فوریه / ۸ اسفند سال جاری، ترامپ درباره کوبا گفته بود میخواهد «بهصورت دوستانه» این جزیره را تصاحب کند، بدون اینکه جزئیاتی ارائه دهد. سپس شوخی کرد و گفت شاید مسئولیت اداره کوبا به وزیر خارجهاش، «مارکو روبیو»، واگذار شود و تأکید کرد که کوبا «تهدیدی غیرعادی و فوقالعاده» برای کشورش به شمار میرود. بعد ادامه داد و گفت نفوذ لازم برای «تصاحب» کوبا را دارد و معتقد است میتواند این جزیره را آزاد کند یا آن را به دست آورد تا هر کاری که میخواهد با آن انجام دهد.
سپس مدیریت ترامپ تحریم نفتی را بر کوبا اعمال کرد؛ کشور جزیرهای که از زمان پیروزی انقلابش در سال ۱۹۵۹، تحت سلطه یک نظام کمونیستی قرار داشته است.
و آخرین تحریم نفتی کوبا درست چند روز پس از آن اعمال شد که واشنگتن در یک عملیات نظامی سریع، همپیمان و تأمینکننده نفت این کشور—رئیسجمهور ونزوئلا، نیکولاس مادورو—را بازداشت کرد؛ عملیاتی که در جریان آن ۳۲ نظامی کوبایی از تیم حفاظت از مادورو کشته شدند.
این تحریم همچنین بحران اقتصادی بیسابقهای را تشدید کرد؛ بحرانی که پیش از این پس از یک شوک اقتصادی بزرگ در پی فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۰ به وقوع پیوسته بود.
تلاش برای تخلیه فشار
با این حال، وزارت خزانهداری آمریکا اواخر ماه گذشته اعلام کرد که اجازه میدهد نفت ونزوئلا دوباره برای بخش خصوصی در کوبا فروخته شود. این تصمیم به نظر میرسد بازتاب یک اقدام کوچک برای کاهش کمبود شدید سوخت در این جزیره باشد؛ جزیرهای که در پی کمبودها مدتها در تاریکی فرو رفته و شرایط زندگی مردمش را بهشدت بدتر کرده است. کوبا کمتر از ۹۰ مایل با خاک آمریکا فاصله دارد و حدود ۱۱ میلیون نفر در آن زندگی میکنند.
دونالد ترامپ هفته گذشته در پاسخ به خبرنگاران گفت: «ما مشکلی نداریم که یکی مقدار زیادی نفت بگیرد، چون نیاز دارد؛ باید دوام بیاورد. اگر یک کشور بخواهد همین حالا مقداری نفت به کوبا بفرستد، برای من فرقی نمیکند روسیه باشد یا نباشد.»
اما «فوانته»، وکیل پرونده، این تصمیم را نشانه عقبنشینی کامل دولت از ایده تغییر نظام در کوبا ندانست و گفت: «اینکه اجازه دادهاند یک شکاف کوچک در محاصره ایجاد شود، لزوماً به این معنا نیست که مدیریت بهطور کامل از فکر تغییر نظام در کوبا دست کشیده است.»
در همین زمینه، چند روز قبل او در گفتوگو با شبکه خبری فاکس اظهاراتی از «لینْدسی گراهام» سناتور جمهوریخواه نزدیک به ترامپ نقل کرد: او گفت «کوبا بعدی است. این دیکتاتوری کمونیستی در کوبا، روزهایش معدود است.»
با این وجود، با نبودِ یک حضور یا تجمع نظامی بزرگ مشابه آنچه آمریکا در نزدیکی سواحل ونزوئلا انجام داد، مداخله نظامی آمریکا برای تغییر نظام در هاوانا بهطور گسترده بعید تلقی میشود.
فوانتیه به آنچه از گامهای آینده دولت ترامپ انتظار میرود اشاره کرد. او گفت (فوانتیه که خانوادهاش پس از آغاز انقلاب کوبا به اوایل دهه ۱۹۶۰ به فلوریدا مهاجرت کردند): «بله هنوز در کوبا نظام کمونیستی وجود دارد. رئیسجمهور ترامپ میخواهد کوبا را به کنترل خود درآورد؛ همانطور که ونزوئلا را به شکلی “مسالمتآمیز” و بدون کشتار یا تهاجم زمینی زیر نفوذ خود برد.»
او افزود: «آنچه ترامپ گفته که “نیمکره غربی” باید دوباره تحت دکترین مونرو قرار گیرد، برای تضعیف ارتباطات چین با کشورهای واقع در “حیاط خلوت” ایالات متحده، همان چیزی است که ترامپ را به این سمت سوق میدهد.»
وی همچنین بعید ندانست که «سختتر کردن فشار ترامپ بر نظام کوبایی و وخامت شرایط زندگی—که البته همین حالا نیز در حدی نامطلوبتر از گذشته است و در دهههای اخیر روندی رو به زوال داشته—به فروریزی نظام حاکم کوبا بینجامد؛ چیزی که در نهایت دولت کوبا را وادار میکند همه خواستههای ترامپ را بپذیرد.»
روبیو و تغییر نظام
تخمینها حاکی از آن است که آسان شدنِ موفقیتِ عملیات تغییر رأس حکومت در ونزوئلا، اشتهای ترامپ را برای جنگ علیه ایران بیشتر کرده و شاید بعدتر او را به تصرف کوبا تشویق کند، هرچند مسئولانی از هر دو کشور از فوریه/اواخر بهمن در مذاکرات درگیر بودهاند. ترامپ گفته است که رهبران کوبا میخواهند به یک معامله برسند و این موضوع «خیلی خیلی آسان» خواهد بود.
مجموعهای از نظرات کارشناسان آمریکایی بر این باور است که دولت ترامپ، با فشار شخصی وزیر امور خارجه مارکو روبیو — با توجه به پیشینه کوبایی او — اقداماتی علیه کوبا انجام خواهد داد و این پرسش مطرح است که زمانِ آن چه زمانی خواهد بود؟
روبیو، پسرِ مهاجران کوبایی، حمایت خود را از تغییر نظام در کوبا ابراز کرد؛ بهویژه با توجه به اینکه بهصورت شخصی تحت فشار فزایندهای از سوی یک پایگاه انتخاباتی مهمِ مخالفِ نظام کوبایی قرار گرفته است که در جنوب ایالت فلوریدا متمرکز شده. او به برنامه «شون هانییتی» در شبکه فاکس نیوز در روز سهشنبهِ هفته گذشته گفت که هم نظام اقتصادی و هم نظام سیاسی کوبا نیازمند تغییر است و افزود: «اخبار بیشتری در این زمینه بهزودی اعلام خواهد شد.»
روبیو همچنین اذعان کرد که با وجود تمرکز کامل بر ایران، فشار بر کوبا در حال حاضر کاهش یافته است؛ موضوعی که به دولت آن کشور زمان میدهد تا موضع مذاکرهای خود را توسعه دهد و در عین حال یک فرصت کوتاه برای استراحت از تنگنای اقتصادی فراهم میکند.
در حالی که روئیبو از ضرورت تغییر نظام در کوبا سخن میگوید، رئیسجمهور کوبا، دیاز کانل، در سخنرانی ماه گذشته خود هشدار داد که «هر اقدام خصمانه آمریکا با مقاومتی نفوذناپذیر از سوی مردم و ارتش کوبا روبهرو خواهد شد».
