تشدید درگیریها در خاورمیانه و افزایش بهای انرژی پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، بازارهای مالی جهان را تحت تأثیر قرار داده است؛ بهگونهای که سقوط گسترده در بازار اوراق قرضه و افزایش بازده آنها، امید سرمایهگذاران به کاهش نرخ بهره در اقتصادهای بزرگ را بهطور قابل توجهی کاهش داده است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، فایننشال تایمز نوشت: بازارهای اوراق قرضه جهانی در یکی از شدیدترین افتهای سالهای اخیر قرار گرفتهاند؛ زیرا نگرانیهای تورمی ناشی از درگیری در خاورمیانه باعث شده معاملهگران شرطبندیهای خود بر سر کاهش نرخ بهره در اقتصادهای بزرگ را کنار بگذارند.
اوراق قرضه دولتی بریتانیا در مسیر ثبت بدترین هفته خود از زمان بحران صندوقهای بازنشستگی در سال ۲۰۲۲ قرار دارند. بازده اوراق ۱۰ ساله این کشور با افزایش ۰.۴۳ واحد درصدی به ۴.۶۶ درصد رسیده است. در آمریکا نیز بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله با ۰.۱۹ واحد درصد افزایش به ۴.۱۵ درصد رسیده که بزرگترین رشد آن از زمان فروش گسترده بازار در جریان جنگ تجاری در آوریل سال گذشته محسوب میشود.
بیشترین فشار بر اوراق کوتاهمدت وارد شده است. بازده اوراق دو ساله آلمان ۰.۳۴ واحد درصد افزایش یافته و به ۲.۳۵ درصد رسیده و در مسیر ثبت بزرگترین جهش هفتگی خود از سال ۲۰۲۳ قرار دارد. (بازده اوراق زمانی افزایش مییابد که قیمت آنها کاهش پیدا کند.)
این جهش شدید در نرخها پس از افزایش چشمگیر قیمت انرژی رخ داده است؛ افزایشی که پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و به تشدید یک درگیری منطقهای انجامید که عملاً جریان نفت و گاز از خاورمیانه را تقریباً متوقف کرده است. این وضعیت نگرانیها درباره تورم را افزایش داده و امیدها برای کاهش نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی را کاهش داده است.
اکنون قراردادهای سوآپ نشان میدهد بازارها انتظار افزایش یکچهارم واحد درصدی نرخ بهره توسط بانک مرکزی اروپا در سال جاری را دارند؛ در حالی که پیش از این احتمال کاهش بیشتر نرخ بهره مطرح بود.
«مایک ریدل» مدیر صندوق در شرکت فیدلیتی اینترنشنال در این باره گفت:
«این هنوز یک وحشت در بازار نیست، بلکه عقبنشینی از موقعیتهای بیش از حد خوشبینانهای است که سرمایهگذاران جهانی اوراق قرضه درباره مسیر کوتاهمدت نرخ بهره اتخاذ کرده بودند.»
شاخص جهانی اوراق قرضه بلومبرگ گلوبال اَگریگیت که معیار گستردهای برای بدهیهای دولتی و شرکتی محسوب میشود، در مسیر ثبت بدترین عملکرد هفتگی خود از دسامبر ۲۰۲۴ قرار گرفته است.
افزایش بازده اوراق در حالی رخ داده که سرمایهگذاران مسیر بالاتری برای تورم پیشبینی میکنند. قیمت نفت برنت از حدود ۷۲ دلار در هر بشکه پیش از آغاز درگیریها به حدود ۹۰ دلار رسیده و قیمت گاز در اروپا نیز جهش چشمگیری داشته است.
پیش از آغاز درگیریها، قراردادهای سوآپ نشان میدادند بازارها انتظار دو کاهش یکچهارم واحدی نرخ بهره توسط بانک انگلستان در سال جاری را دارند. اما اکنون بازارها تنها حدود ۳۵ درصد احتمال برای یک کاهش نرخ بهره را در نظر میگیرند.
بازار آمریکا در مقایسه با برخی دیگر از اقتصادهای بزرگ عملکرد بهتری داشته است؛ موضوعی که به جایگاه این کشور به عنوان یک تولیدکننده انرژی بازمیگردد.
با این حال، دادههای اشتغال آمریکا که نشان میدهد اقتصاد این کشور در ماه فوریه ۹۲ هزار شغل از دست داده است، باعث شده معاملهگران احتمال دو کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در سال جاری را بیشتر بدانند؛ نشانهای از فشار ناشی از ضعف رشد اقتصادی برای ادامه سیاستهای انبساطی بانکهای مرکزی.
با این وجود، این میزان همچنان کمتر از دو تا سه کاهش نرخ بهرهای است که پیش از آغاز جنگ انتظار میرفت.
«بلیک گوین» رئیس استراتژی نرخ بهره آمریکا در شرکت آربیسی کپیتال مارکتس گفت: «کسانی که پیشتر دو کاهش نرخ بهره را در نظر گرفته بودند، اکنون به سمت صفر حرکت میکنند. به نظر میرسد فدرال رزرو فعلاً در موضع انتظار باقی خواهد ماند.»
مدیران صندوقها میگویند هنوز نشانهای از ضربه عمیق به رشد اقتصادی که بتواند بانکهای مرکزی را با وجود تورم بالا به کاهش نرخ بهره وادار کند، دیده نمیشود.
«جیسون بوربورا-شین» مدیر پرتفوی در شرکت ناینتی وان گفت: «وقتی بازارها بر اثر افزایش قیمت نفت بر رشد اقتصادی تمرکز میکنند، معمولاً واکنش شدیدی در نرخها رخ میدهد؛ اما هنوز به آن نقطه نرسیدهایم.»
با این حال برخی تحلیلگران معتقدند واکنش بازار بیش از حد بوده و سرمایهگذاران خیلی سریع انتظار تکرار جهش تورمی سال ۲۰۲۲ پس از جنگ اوکراین را در نظر گرفتهاند.
«جیم مککورمیک» استراتژیست ارشد اقتصاد کلان جهانی در سیتیگروپ گفت: «بعید میدانم بانک انگلستان یا بانک مرکزی اروپا در برابر شوک قیمت انرژی با افزایش تهاجمی نرخ بهره واکنش نشان دهند. معاملهگران عملاً سناریوی سال ۲۰۲۲ را دوباره تکرار کردهاند.»
اوراق قرضه بریتانیا بیش از سایر بازارها تحت فشار قرار گرفتهاند؛ زیرا پیش از آغاز درگیریها انتظار کاهش نرخ بهره در بریتانیا بیشتر از اقتصادهایی مانند منطقه یورو بود. علاوه بر این، ترکیب انرژی بریتانیا باعث میشود این کشور در برابر افزایش قیمت گاز آسیبپذیرتر باشد.
«منصور محیالدین» اقتصاددان ارشد بانک سنگاپور نیز گفت: «اوراق قرضه بریتانیا تحت فشار قرار گرفتهاند، زیرا هنوز تصور میشود اقتصاد این کشور بیش از حد در معرض تورم قرار دارد.»
