حتی میان چهرههای نزدیک به سیاست تحریمی آمریکا درباره کارآمدی گزینه نظامی علیه ایران تردید وجود دارد.
به گزارش جماران، به نقل از تسنیم، ریچارد نفیو از طراحان اصلی تحریمهای آمریکا علیه ایران و نویسنده کتاب «هنر تحریم»، در مقالهای که دوم ژانویه 2025 (13 دی 1403) و پیش از تحولات اخیر منطقه و جنگ 12روزه ایران و رژیم صهیونیستی در نشریه «فارنافرز» منتشر شد، به بررسی گزینههای پیشِروی دولت جدید دونالد ترامپ در قبال ایران پرداخت.
نفیو که سابقه فعالیت در شورای امنیت ملی آمریکا، وزارت خارجه این کشور و همچنین سمت معاون نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در دولت بایدن را در کارنامه دارد، مقاله خود را با عنوان «آخرین فرصت برای ایران» منتشر کرد؛ مقالهای که نشاندهنده نگاه بخشی از محافل سیاست خارجی آمریکا در مقطع پیش از تحولات جدید منطقه بود.
او در این مقاله با وجود تأکید بر فشارهای اقتصادی و تحریمی علیه ایران، اذعان میکند که حمله نظامی به ایران با موانع و هزینههای سنگینی روبهروست و واشنگتن باید پیش از هر اقدامی، مسیر دیپلماسی را بار دیگر آزمایش کند.
اعتراف به هزینههای سنگین گزینه نظامی علیه ایران
نفیو در ابتدای مقاله با اشاره به سابقه دودههای فشارهای سیاسی در واشنگتن برای حمله به برنامه هستهای ایران، مینویسد این درخواستها در گذشته بهدلیل آنکه برنامه هستهای ایران هنوز در مراحل ابتدایی قرار داشت، رد میشد. بهگفته او، پس از آنکه غرب نسبت به ماهیت برنامه هستهای ایران ادعاهایی مطرح کرد، تحریمهای گستردهای علیه تهران اعمال شد که در نهایت ایران را به پای میز مذاکره کشاند.
این مقام سابق آمریکایی اگرچه مدعی است شرایط نسبت به گذشته تغییر کرده است، اما همزمان تأکید میکند که دلایل مهمی برای پرهیز از حمله نظامی همچنان وجود دارد.
وی تصریح میکند حمله به ایران میتواند باعث بیثباتی بیشتر در خاورمیانه شود، منابع و تواناییهای آمریکا را در شرایطی که واشنگتن قصد تمرکز بر مناطق دیگر جهان را دارد، مصرف کند و در صورت ناکامی، اعتبار آمریکا را با آسیب جدی مواجه سازد.
نفیو: حمله نظامی برنامه هستهای ایران را متوقف نمیکند
نویسنده مقاله فارنافرز در بخش دیگری از تحلیل خود، بهخلاف برخی دیدگاههای مطرح در آمریکا، امکان حل مسئله هستهای ایران از طریق یک عملیات محدود نظامی را زیر سؤال میبرد. او مینویسد حتی دقیقترین حملات نیز ممکن است تنها بتوانند روند برنامه هستهای ایران را برای مدتی کوتاه به تأخیر بیندازند و تضمینی برای نابودی کامل ظرفیتهای هستهای ایران وجود ندارد.
نفیو همچنین اشاره میکند که بخشی از مواد و تجهیزات هستهای ایران ممکن است در مراکز پنهان یا تأسیسات زیرزمینی قرار داشته باشد و تهران میتواند در برابر حملات احتمالی، بخشی از ظرفیتهای خود را حفظ کند.
وی با اشاره به تجربه حملات گذشته علیه برنامههای هستهای عراق و سوریه، نتیجه میگیرد که حمله نظامی الزاماً پایان یک برنامه هستهای نیست و دانش و زیرساخت انسانی ایجادشده طی دههها بهسادگی قابل نابودی نیست.
برجام؛ نمونهای از موفقیت دیپلماسی از نگاه یک مقام آمریکایی
نفیو در ادامه مقاله خود به مذاکرات هستهای ایران و غرب اشاره میکند و مدعی میشود دیپلماسی در گذشته توانسته است روند پیشرفت برنامه هستهای ایران را محدود کند. او به توافق هستهای سال 2015 موسوم به برجام اشاره میکند و مینویسد این توافق بخشهایی از برنامه هستهای ایران را محدود کرد و تحت نظارتهای شدید بینالمللی قرار داد.
این تحلیلگر آمریکایی همچنین معتقد است خروج دولت ترامپ از برجام موجب فروپاشی این توافق شد و همین موضوع باعث میشود ترامپ در صورت بازگشت به مسیر توافق، از موقعیت متفاوتی برخوردار باشد؛ چراکه بهباور وی تهران ممکن است توافقی را که خود ترامپ امضا کرده است، پایدارتر ارزیابی کند.
توافق جدید از نگاه واشنگتن چهویژگیهایی دارد؟
نفیو در عین حال تأکید میکند دستیابی به توافق جدید ساده نخواهد بود. او مینویسد هر توافق مؤثر باید علاوه بر موضوع هستهای، مسائل دیگری مانند فعالیتهای منطقهای ایران، سطح تحریمها، نحوه رفع محدودیتهای اقتصادی و تضمینهای امنیتی را نیز شامل شود.
بهاعتقاد او؛ مذاکرات چندجانبه در شرایط فعلی جهان با موانع بیشتری مواجه است؛ از جنگ اوکراین گرفته تا اختلافات آمریکا و چین که فضای بینالمللی را پیچیدهتر کرده است.
هشدار درباره پیامدهای شکست دیپلماسی
با وجود تأکید بر دیپلماسی، نفیو در مقاله خود هشدار میدهد که اگر مذاکرات شکست بخورد، آمریکا باید برای استفاده از گزینه نظامی آماده باشد. او مدعی است پیشرفتهای هستهای ایران باعث شده است «زمان» به یک عامل مهم تبدیل شود و واشنگتن باید برای سناریوهای مختلف آماده باشد.
نفیو همچنین ادعا میکند دستیابی ایران به سلاح هستهای میتواند باعث شکلگیری رقابت تسلیحاتی در خاورمیانه شود و کشورهای دیگر منطقه را نیز بهسمت توسعه برنامههای مشابه سوق دهد.
اذعان به دشواری جنگ و نیاز به عملیات طولانی
در بخش پایانی مقاله، نفیو بهصراحت مینویسد که صحبت درباره یک «حمله ساده» علیه ایران، نگاهی سطحی به مسئله است. او تأکید میکند آمریکا برای جلوگیری از دستیابی ایران به توان هستهای، در صورت انتخاب گزینه نظامی، ممکن است با نیاز به عملیاتهای گستردهتر، حضور طولانیتر و هزینههای بسیار بالاتر مواجه شود.
این مقاله که پیش از تحولات اخیر منطقه منتشر شده بود، نشان میدهد حتی میان برخی چهرههای نزدیک به ساختار سیاست تحریمی آمریکا نیز درباره کارآمدی گزینه نظامی علیه ایران تردیدهایی جدی وجود دارد و بخشی از محافل تصمیمساز در واشنگتن، همچنان دیپلماسی را کمهزینهترین مسیر برای مدیریت پرونده ایران ارزیابی میکنند.
