یکی از معایب تک فرزندی، تأثیر آن بر مراحل رشد کودک است.
به گزارش جی پلاس، کودکان تک فرزند، کسی را ندارند تا با او رقابت کرده یا بازی و دعوا کنند، آنها دوست و همدمی در منزل ندارند بنابراین برخی از احساسات را تجربه نکرده و فرصتی برای عاقلانه کردن احساس و کنترل و مدیریت آنها نخواهند داشت. بلوغ روحی و روانی پدیده ای کاملا ارثی نیست بلکه پدیده ای است اکتسابی، این بلوغ مواردی همچون شناخت خود میزان واقع بینی و انتخاب موثر را شامل می شود و به راحتی به دست نمی آید بلکه به تجربه هایی سخت و طاقت فرسا نیاز دارد. کودکی که تک فرزند خانواده است کمتر با مشکلات مواجه می شود و در معرض تجربه کردن شکست و ناکامی و رانده شدن و... قرار نمی گیرد از این رو شرایطی را که لازمه بلوغ روحی - روانی است تجربه نمی کند. تمایل والدین به حمایت از تنها فرزندی که دارند اغلب مانع از آن می شود تا فرزندشان عواقب اشتباهات خود را بیازماید و مسئولیت عمل خود را بپذیرد، آنها هیچگاه در مقام انتقاد از فرزندشان برنمی آیند با او مخالفت نمی کنند و همواره تسلیم خواسته های او می شوند تا مانع ناراحت شدن او باشند. این والدین می گویند : «فرزندمان هم مثل ما دوست ندارد ناراحت شود بنابراین با هم معامله می کنیم تا هیچ یک از ما آزار نبیند.» حمایت بیش از حد این والدین فرزند را با روحیه حساس و ضعیف تربیت می کند. هرچه حمایت آنها از تنها فرزندشان بیشتر شود قدرت تحمل وی در رویارویی با مشکلات کاهش می یابد و از این رو بسیار شکننده و آسیب پذیر می شوند: «من از مردم بدجنس و بی ادب متنفرم و تحمل درگیری را ندارم.» در چنین روابط حساس و پراضطرابی است که تک فرزند از آزمودن احساساتی که در روابطی از این دست پدید می آید، دور می ماند. • مسابقه برای چیرگی یافتن بر دیگران •رقابت با خواهر یا برادر در جلب رضایت والدین •مسخره کردن دیگران برای تحقیر آنها •توهین به دیگران برای اثبات برتری خود •درگیری برای کسب حق تقدم و بهره مندی بیشتر از مزایا •درد دل کردن با خواهر یا برادر •مشاجره درباره اختلاف و تبعیضی که بین او و خواهر یا برادرش وجود دارد •درگیری با خواهر یا برادر برای تسکین فشارهای روحی •دفاع از منافع شخصی در ارتباط با دیگران در خانواده های تک فرزند والدین و فرزندان هر دو احساس می کنند که نیاز شدیدی به یکدیگر دارند لذا ناگزیر به مراعات یکدیگر هستند ولی خانواده های چند فرزند چنین نیستند. دعواهای مکرر، جریحه دار شدن احساسات و عصبانیت در خانواده های چند فرزندی رایج است و کودکان معمولا برای کنترل این احساسات راهی مناسب می یابند و بار دیگر با هم بازی می کنند. کودکان تک فرزند هنگام ارتباط با دوستان خود و یا در سنین بزرگسالی به هنگام ازدواج احساسات و عواطف ویژه ای دارند: •آنها نمی توانند ناامیدی ها و فشارهای روحی را تحمل کنند. •چنانچه توهینی به آنها شود بی آنکه قصد و غرضی در کار باشد آنان این توهین را رفتاری عمدی و به پشتوانه نیتی خاص تفسیر می کنند. •چنانچه از مسأله ای رنجیده خاطر شوند این حالت رنجش را تا مدت های مدید در درون خود زنده نگاه می دارند. •آنها فقط به برقراری روابطی علاقه مندند که در برگیرنده منافع آنان باشد و احساسات شان را نیز جریحه دار نسازد. •آنها ممکن است ناراحتی های خود را برای دیگران بیان نکنند و فردی درون گرا شوند. •ممکن است تبحر لازم را نداشته باشند تا بتوانند دعواهای خود را با دیگران به گونه ای مدیریت کنند که در نهایت هر دو طرف راضی شوند. این نوع احساسات ناپخته معمولا با تجربه هایی که فرد طی زندگی خود کسب می کند درمان می شود. فردی که تنها فرزند خانواده اش بوده می گوید: «سالها طول کشید تا دریافتم رفتار والدینم با من مناسب نبوده است. آنها به شدت از من حمایت کرده ، تمام خواسته هایم را تامین می کردند به همین دلیل نتوانستم میزان تحملم را در دست نیافتن به خواسته هایم تقویت کنم. اکنون دریافته ام ناراحت و ناامید شدن بخشی از مشکلات دوران رشد کودک است و کودک نیاز دارد که چنین احساساتی را تجربه کند.» اگرچه کودکان تک فرزند اجتماعی تر از سایر کودکان به نظر می رسند و اعتماد به نفس بیشتری در برقراری ارتباط با بزرگسالان دارند اما به دلیل احساسات ناپخته خود ممکن است از همبازی های خود خجالت بکشند و ترجیح دهند با کودکان بزرگ تر از خود دوست شوند. والدین باید به فرزند خود کمک کنند تا او بتواند با کودکان هم سن و سالش بازی کند مدرسه یکی از مکان هایی است که چنین فرصتی را در اختیار کودکان قرار می دهد ولی کافی نیست و باید فرصت های دیگری را نیز مهیا کرد تا کودک بتواند با دوستان و هم سن و سالانش ارتباط برقرار کند و به بلوغ و عاقلانه شدن احساسات خود کمک کند. منبع: کودک آنلاین
