« بزرگی و عظمت لوتر محدود به کلیسای مسیحی نمی شود؛ بلکه علاوه بر آن، تاریخ فکری، سیاسی و اجتماعی اروپا را دربر می گیرد.» این سخن را آلیستر مک گراث، الهی دان بزرگ مسیحی در وصف مردی گفت که در اوج حکومت کلیسا بر مردم، برخاست تا لباس اعتدال و عقل گرایی را بر قامت مسیحیت بپوشاند. به گزارش خبرنگار جی پلاس، ۱۹ آذر ماه حدود ۴ قرن پیش لوتر فرمان کلیسا را آتش زد و به عنوان نخستین کسی شناخته شد که در برابر سلطه کلیسا ایستاد تا یکی از دلایل شکل گیری موجی به نام پروتستانتیسم پس از خود باشد. فقط یک صاعقه باعث شد تا «مارتین لوتر» آلمانی را از راهی که می رفت بازدارد و سرنوشتش را با تحول تاریخی در روند دین مسیحیت تغییر دهد. او پس از تحصیل در «دانشگاه ارفورت» و گرفتن مدرک کارشناسی هنر، به خواست پدر برای نحصیل رشته حقوق از ارفورت راهی مانسفلد شد. در این سفر، ناگهان گرفتار تندبادی شد و صاعقه ای اسبش را به زمین انداخت. او همان جا از قدیس « آن» کمک طلبید تا اگر نجات یابد، راهب شود. همین هم شد، نجات یافت و مارتین به عهدش وفا کرد و به دیر آگوستینی ارفورت رفت و دو سال در آنجا ماند تا اینکه به مقام کشیشی دست یافت. ارتیاط این کلیسا با دانشگاه باعث شد تا مارتین پنج سال بعد دکتری الهیات خود را هم گرفت و در دانشگاه ویتنبرگ صاحب کرسی مطالعات کتاب مقدس شد. مارتین لوتر بین سال های ۱۵۱۳ تا ۱۵۱۹ بخش هایی از کتاب مقدس را تدریس می کرد ولی در همین زمان متوجه اختلاف نظر عمیق خود با کلیسا شد. طبق رسوم دانشگاهی آن زمان، برای ایجاد بحث، اعلامیه ای شامل ۹۵ تز در زمینه کاربرد دریافت مالیات از طرف کلیسا و نقش پاپ صادر کرد. اگر چه با استقبال افکار عمومی روبه رو شد ولی کلیسای رم و پاپ، لوتر را کافر خواندند و خواهان محاکمه و مجازات او شدند. صدور این اعلامیه، آغاز اصلاحات دینی محسوب می شود. دو بند مهم از اعلامیه صادر شده، جانبداری از یهود و نزاع بر سر فروش آمرزش نامه بود. لوتر برای جلب حمایت یهودیان که تا آن زمان زیر شکنجه و در اسارت مسیحیان بودند و برای مسیحی کردن آنان، دست به حمایت از آنها زد تا جایی که گفت مسیح (ع) هم یهودی زاده بوده و باید احترام زیادی برای این قوم قائل شویم. اما پس از مدتی که یهودیان روی خوشی به آیین مسیحیت نشان ندادند، گویا نظراتش نسبت یهودیان تغییر کرد و حتی بر ضد آنها نوشت که در دوره نازی ها در آلمان منتشر شد. اما در مورد فروش آمرزش نامه، لوتر بر این عقیده بود که گناهان انسان را نمی توان خرید و فروش کرد و با یک آمرزش نامه و اعتراف به گناه انسان پاک نمی شود، بلکه خداوند عادل است و گناهان به وسیله ایمان انسان ها آمرزیده می شود. سرانجام دادگاه برگزار شد و لوتر اعلام کرد که از حرف های خود هرگز بر نمی گردد. بدین ترتیب، مناظره ای بین لوتر و یک کشیش از رم به نام «یوهان اک» برپا شد که فرجامی جز رسوایی پاپ و شورای عمومی کلیسا نداشت. یک سال بعد، لوتر در سه اثر، عمده برنامه های خود را برای اصلاحات ارائه کرد. در رساله اول، ستمگری و اجحافات کلیسا، در رساله دوم، اسارت بشارت انجیلی در دستان کلیسا و در رساله سوم، باور به جبرگرایی را مطرح کرد. این امر انتقاد تند الهی دانان را برانگیخت و کتاب «آزادی اراده» را بر رد او نوشتند. لوتر هم کتاب «اسارت اراده» را در پاسخ به منتقدانش نوشت. از این رو، پاپ در پی آن، او را به شدت محکوم کرد و دستور به آتش زدن کتاب های لوتر داد. اما لوتر نه تنها دستور پاپ را بی اهمیت دانست، بلکه با آتش زدن حکم شرعی پاپ در ملا عام بر وخامت اوضاع افزود. بعد از این ماجرا یکی از دوستان مارتین، او را به همراه همسر و فرزندانش در «کاخ دارتبورگ» مخفی کرد و مارتین سال ها با اسم مستعار، پنهانی در آنجا زیست. او در این مدت به ترجمه و مطالعه متون مذهبی پرداخت که مهمترین آنها ترجمه انجیل به زبان آلمانی است. لوتر مدت زیادی دوام نیاورد و سرانجام در سال ۱۵۴۶ در میان هیاهوی اختلاف اشراف و شاهزادگان به دلیل بیماری درگذشت. پس از مرگ لوتر، نهضت اصلاح در کشورهای مختلف ظهور و در هر منطقه نیز تغییراتی پیدا کرد تا حدی که امروز تنوع کلیساهای پروتستان را تا چند هزار هم می شمارند. منابع : مک گراث، آلیستر؛ مقدمهای بر تفکر نهضت اصلاح دینی، بهروز حدادی، قم، دانشگاه ادیان، چاپ دوم، ۱۳۸۷، ص۱۲۲٫ مک گراث، آلیستر؛ مقدمهای بر تفکر نهضت اصلاح دینی، ص۱۹۴ تا ۲۰۲ و مک گراث، آلیستر؛ درسنامه الهیات مسیحی، بهروز حدادی، قم، دانشگاه ادیان، ۱۳۸۴، ص۱۳۸-۱۳۹ و بایر ناس، جان؛ تاریخ جامع ادیان، اصغر حکمت، تهران، ۱۳۸۲، چاپ ۱۳، ص۶۶۸ تا ۶۷۲٫ مک گراث، آلیستر؛ مقدمهای بر تفکر نهضت اصلاح دینی، ص۱۹۶٫ لین، تونی؛ تاریخ تفکر مسیحی، روبرت آسریان، تهران، نشروپژوهش و فرزان روز، ۱۳۸۶، چاپ سوم،ص۲۵۹٫ وان، وورست و رابرت، ای غ؛ مسیحیت از لابلای متون، جواد باغبانی و عباس رسولزاده، قم، مؤسسه امام خمینی، ۱۳۸۴، ص۳۱۱-۳۱۲ کونگ،هانس؛ متفکران بزرگ مسیحی، گروه مترجمان، قم، دانشگاه ادیان، ۱۳۸۶، ص۱۶۱-۱۶۲٫ مک گراث، آلیستر؛ درسنامه الهیات مسیحی، ص۱۳۹٫
