پایگاه خبری جماران، فرشته صائمی: 16 آبان ماه بود که امیر حیات مقدم، نائب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجه مجلس شورای اسلامی از تصویب حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در این کمیسیون خبر داد و تأکید این اقدام در راستای رفع محدودیت در ساختار این وزارتخانه انجام شده است. این ادعای حیات مقدم واکنش سایر اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجه را به دنبال داشت، کما اینکه تنها بعد از گذشتن ساعتی از این خبر، احمد بخشایش اردستانی در گفتوگو با جماران ضمن رد ادعای حیات مقدم گفت که «کمیسیون امنیت ملی نمیتواند شرط اجتهاد وزیر اطلاعات را حذف کند اما میتواند وارد بحث اجتهاد تجزی شود.»
علاوه بر این روز 17 آبان حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجه مجلس شورای اسلامی حتی وجود چنین طرحی در کمیسیون امنیت ملی را از بنیان انکار کرد. اما تنها دو روز بعد از ادعای قشقاوی درباره اینکه هیچ طرحی در کمیسیون امنیت ملی درباره حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات مطرح نشده، عباس گودرزی، سخنگوی هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی از قرار گرفتن طرح دوفوریتی مشهور به حذف شرط اجتهاد از وزیر اطلاعات در دستور کار مجلس خبر داد.
در ادامه روز 24 آبان ماه بررسی تقاضای دوفوریت طرح اصلاح قانون تأسیس وزارت اطلاعات در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار گرفت و با وجود اینکه ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی قبل از شروع رأیگیری از طراحان طرح مذکور خواست که برای صرفهجویی در وقت مجلس خودشان دو فوریت را به یک فوریت تقلیل بدهند. اما آنچه اتفاق افتاد این بود که طراحان طرح اصلاح قانون تأسیس وزارت اطلاعات بر دو فوریت این طرح تأکید کردند و به رأی گذاشته شد و طرح مذکور با یک فوریت به کمیسیون تخصصی آن ارجاع داده شد.
اما قبل از ارجاع طرح موسوم به «حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات» به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجه محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی برخی از ابعاد این طرح را روشن کرد، از جمله اینکه خود او شخصاً با رئیس جمهور درباره ان طرح بحث و گفتوگو کرده و در هماهنگی با دولت این طرح مورد بررسی قرار میگیرد.
نکته دیگر اینکه به نظر میرسد اظهارات قالیباف درباره طرح حذف اجتهاد وزیر اطلاعات رنگ و بوی جانبداری داشت، کما اینکه او در توصیف این طرح به ادبیات حامیان آن گذری زد و با عاریه گرفتن این عبارت که «امیدواریم به واسطه این طرح پویایی وزارت اطلاعات را افزایش دهیم.» به نوعی ولو غیرمستقیم حمایت خود را از طرح مذکور اعلام کرد. اما به غیر از قالیباف، نواب او و سایر نمایندگان چه نظری درباره طرح حذف اجتهاد وزیر اطلاعات دارند؟
برای رسیدن به پاسخ این پرسش خبرنگار جماران با 12 نماینده مجلس شورای اسلامی گفتوگو کرد که در ادامه متن این گفتوگوها را میخوانید:

نیکزاد: طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن مجلس رأی میآورد
علی نیکزاد، نائب رئیس مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: این طرح در صحن رأی میآورد. چون مباحثی وجود دارد که دوستان وزارت اطلاعات نیز اکنون نسبت به این موضوع اظهار رضایت میکنند. لذا استنباط من این است که این موضوع در صحن علنی مجلس رأی میآورد.
حاجی بابایی: نظرم درباره طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات مثبت نیست
حمیدرضا حاجی بابایی، نائب رئیس مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: البته اگر فردی داشته باشیم که هم شرط اجتهاد را داشته باشد، هم سایر شرایط لازم را دارا باشد و مورد توافق نظام قرار بگیرد، حتماً انتخاب او کار بسیار خوبی است. در مواقعی که برخی دیدگاههای متفاوت به وجود میآید و ممکن است همه شرایط در ۳ نفر جمع شود.
وی افزود: البته از نظر من، در نگاه اول، اینکه وزیر اطلاعات مجتهد باشد، رویکرد خوبی است؛ اما اگر این امر محقق نشد و قرار شد جایگزینی برای آن در نظر گرفته شود، باید جایگزینی باشد که بتواند تا حد امکان به آن شرایط نزدیک باشد؛ یعنی هم وزیر حضور داشته باشد، هم سازمان حفاظت و هم سازمان عقیدتیسیاسی وجود داشته باشند. این مجموعه بتواند بهنوعی جایگزین اجتهاد وزیر شود.
حاجیبابایی در واکنش به اینکه بنابراین، رویکرد شما نسبت به طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات مثبت است؟ تصریح کرد: خیر، نسبت به اینکه وزیر مجتهد باشد، نظر مثبتی دارم. ولی اگر به هر دلیلی این امر امکانپذیر نبود، باید تمهیداتی در نظر بگیریم و برنامهای را در قالب قانون مصوب کنیم که بتواند پاسخگوی این موضوع باشد. اگر قرار است شرط اجتهاد وجود نداشته باشد، این مجموعه میتواند جایگزین آن شود.

زارعی: شبهه افرادی که به دوفوریت طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات رأی ندادند، برطرف شده
مجتبی زارعی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجه مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: من حتی میخواستم به دو فوریت این طرح هم رأی مثبت بدهم. اینکه فوریت آن به یکفوریت تبدیل شده به دلیل این است که نظرات بیشتری دریافت شود، اما نزدیک به ۲۰۰ نفر از نمایندگان با این طرح موافقت کردهاند و حدود ۳۰ تا ۴۰ نفر که روز سهشنبه در صحن با آنها مراوده داشتیم، میگفتند شبهاتشان برطرف شده است. دستگاههای اطلاعاتی هم اکنون از این موضوع حمایت میکنند و این طرح اجرا خواهد شد.
وی در واکنش به اینکه حتی افرادی هم که با دوفوریت طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات مخالف بودند، الان موافق شدند؟ افزود: اطلاع کافی نداشتند. در کمیسیون تخصصی، این موضوع را بررسی کردیم. مخالفت آنها به دلیل بیدلسوزی نبود؛ نمایندگان محترم از سر دلسوزی میگفتند وزارت اطلاعات باید این ویژگی را داشته باشد. تصور میکردند این شرط حذف میشود، درحالیکه حذف نشده است؛ این موارد منتقل شدهاند و انشاءالله ساختار بهتر و پیشرفتهتر خواهد شد.
تاجگردون: اگر قرار باشد فقط شرط اجتهاد حذف شود، مخالفم
غلامرضا تاجگردون، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: این طرح یک موضوع واحد ندارد، بلکه موضوعات مختلفی را در بر میگیرد. در واقع، خود این بسته قابل بررسی است. برای مثال، اینکه سازمانهای نظارتی و امنیتی را هماهنگتر کنیم، موضوعی است که باید درباره آن در ساختار مربوطه بیشتر صحبت شود. اهل فن باید در این زمینه اظهارنظر کنند تا هماهنگی لازم ایجاد شود.
او افزود: اگر تصور کنیم این طرح صرفاً به معنای حذف شرط اجتهاد برای وزیر اطلاعات است، به نظر من رویکرد اشتباهی است. مجلس که وارد این موضوع شده، باید هدف اصلی و جامعتری را دنبال کند. اگر قرار باشد فقط شرط اجتهاد حذف شود، من مخالفم؛ صریح هم میگویم. اما اگر موضوع بهصورت یک بسته جامع مطرح باشد، موافقم؛ زیرا ساختار امنیتی کشور به بازسازی و ایجاد یک سامانهدهی جدید نیاز دارد.

تاجگردون در واکنش به اینکه منظور شما از اینکه میگوید اصلاح ساختار وزارت اطلاعات تنها شامل حذف اجتهاد نشود، چیست؟ تصریح کرد: همان مواردی که در طرح بوده است. اگر دستگاههای امنیتی در ساختار سپاه، وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات وزارت دفاع باید بازتعریف شوند.
حسینی: درباره طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات به جمعبندی نرسیدم
شمسالدین حسینی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: باید نظرات موافقان و مخالفان را بشنویم. الان واقعاً به جمعبندی نرسیدم و باید دیدگاههای موافقان و مخالفان را بشنوم؛ چون این طرح جنبههای مثبت و منفی دارد. ابتدا باید نظرات مثبت و استدلالهای طراحان را بشنویم و با توجه به استدلالهای آنها تصمیم بگیریم لذا الان برای اظهارنظر زود است.

آقاتهرانی: بحث حذف اجتهاد وزیر اطلاعات باید بررسی شود
مرتضی آقاتهرانی، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف اجتهاد وزیر اطلاعات به صحن علمی مجلس بیاید، با تصویب آن موافق خواهید بود یا مخالف؟ گفت: این طرح هنوز به صحن علنی نیامده است. اما تحول امر خوبی است ولی بحث حذف اجتهاد وزیر اطلاعات باید بررسی شود.
اخلاقی امیری: به طرح حذف اجتهاد وزیر اطلاعات رأی مثبت میدهم
حسنعلی اخلاقی امیری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: قطعاً به این طرح رأی مثبت میدهم. این طرح مربوط به امروز نیست و از قبل مطرح بوده است. حوزه امنیتی کشور به تخصص نیاز دارد. البته دغدغهای وجود دارد که مسائل شرعی را چگونه باید مدیریت کنیم. اتفاقاً با ایجاد این ساختار در طرح مجلس، هم یک مجموعه عقیدتیسیاسی با حکم رهبری و هم یک ارتباط در حوزه مربوطه، با هر عنوانی که برای آن در نظر گرفته شود، پیشبینی میشود. از جمله اینکه مسائل شرعی نیز با تدبیر رهبری اتفاق میافتد. بنابراین، به نظر من، این طرح کمککننده است.

سپهوند: نمیتوانم بگویم به طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات چه رأیای میدهم
رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: فوریت آن مطرح شد و برای بررسی بیشتر بهصورت یکفوریتی تصویب شد. ما در حال بررسی هستیم چون واقعاً موضوع مهمی است؛ به هر حال، وزارت اطلاعات در همه کشورها وزارتخانهای است که باید در تراز بینالمللی باشد. بنابراین، انتخاب وزیر باید بسیار تخصصی و آگاهانه صورت بگیرد.
وی افزود: ایرادهایی به موضوع اجتهاد وارد بود؛ اینکه به هر حال، افرادی که اجتهاد داشتند و به این حوزه آمدند، اکثراً تخصص لازم در این حوزه را نداشتند و ایراد کار همین بود. در موضوع اینکه اجتهاد نباشد و تخصص را در اولویت قرار دهیم که مربوط به همین طرح یکفوریتی است، آن هم ایرادهایی دارد. برای مثال، وزیری که میخواهد مستقل باشد و خودش تصمیم بگیرد؛ بعداً با این طرح دچار چالش میشود.
سپهوند همچنین تصریح کرد: شما یک نهاد عقیدتیسیاسی در کنار او قرار میدهید و یک سازمان حفاظت یا بازرسی. لذا براساس این طرح دو سازمان را در داخل وزارت اطلاعات قرار میدهید که اینها ممکن است استقلال وزیر را تحتالشعاع قرار دهند و تصمیمسازی را در حوزههای امنیتی با کندی مواجه کنند.
وی خاطرنشان کرد: این دو موضوع اکنون در حال بررسی است و ما در حال حاضر نمیتوانیم بگوییم کدامیک را اجرا کنیم. در این فرصت پیشآمده، مطالعه بیشتری داشته باشیم و از افرادی که در این حوزه هستند، نظرخواهی میکنیم تا انشاءالله در رأیگیری، رأی درستی بدهیم.
پاکمهر: اگر فرد ناشایستی وزیر اطلاعات شود، همه اطلاعات کشور دشمن داده میشود
محمد پاکمهر، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: بحث اجتهاد موضوع مهمی است. درست است که در وزارت اطلاعات ممکن است برخی تصمیمات گرفته شود و اقداماتی صورت بگیرد و وجود یک مجتهد در رأس وزارت اطلاعات، آنگونه که در قانون آمده، موضوع مهمی بوده است. اما نکته دیگر این است که برخی از افرادی هم که بهعنوان مجتهد در رأس این وزارتخانه قرار میگیرند، باید از اشراف و آگاهی امنیتی برخوردار باشند. این هم موضوع مهمی است که به هر حال باید مدنظر قرار بگیرد.
او افزود: نکته بعدی اینکه در حال حاضر، بحث اصلاح قانون وزارت اطلاعات مدنظر است که باید آنچه به صلاح است و روانسازی امور، اصلاح و بهبود اشکالاتی که در روند کار مشاهده میکنیم، مورد توجه قرار بگیرد و اصلاح شود. قرار بود ابتدا این طرح با دوفوریت مطرح شود، اما گفتیم مقداری بیشتر بررسی شود؛ زیرا دیدگاههای مختلفی در این حوزه وجود دارد. درباره حذف یا باقی ماندن شرط اجتهاد، تحلیلهای مختلفی مطرح است و نظر خرد جمعی بسیار اهمیت دارد. بحثهای مفصلی در این زمینه وجود دارد.
پاکمهر همچنین تصریح کرد: اما نگاهی که خود من دارم این است که اگر قرار است فردی بهعنوان وزیر اطلاعات منصوب شود، حتماً باید نظر رهبری درباره او اخذ شود؛ زیرا در حقیقت، همه اطلاعات مربوط به کشور، مسائل مالی، ناموس مردم و بهطور خلاصه، مباحث مربوط به ارکان اصلی اطلاعات کشور در اختیار این وزیر قرار میگیرد. بنابراین، باید فردی امین مردم در این جایگاه قرار بگیرد.
او خاطرنشان کرد: دوره مسئولیت وزیر چهار سال است و اگر فرد سالم و شایستهای در این جایگاه قرار نگیرد، امکان دارد خدایناکرده همه اخبار و اطلاعات کشور به خارج از کشور درز پیدا کند و در اختیار دشمنان نظام قرار بگیرد این موضوع میتواند آسیب جدی به کشور وارد کند. من میتوانم بگویم فردی که در رأس وزارت اطلاعات قرار میگیرد، حتماً باید با نظر رهبری انتخاب شود. باید فردی شایسته و در حد مجتهد هم باشد.
احمدی سنگر: مخالف طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات هستم
محمدرضا احمدی سنگر، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران، در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: اول اینکه من مخالف هستم آن هم به دلایل مختلف. به نظر من، وزارت اطلاعات جایگاه بسیار حساس و ارزشمندی دارد. هم پرسنل آن نیروهای ارزشمندی هستند و هم جایگاه این وزارتخانه اهمیت زیادی دارد.
ویافزود: درست است که برخی میگویند میخواهیم از کارشناسان حوزه استفاده کنیم؛ درحالیکه در سالهای گذشته هم همینطور بوده است. در دورههای گذشته افرادی حضور داشتند که موارد شرعی را در نظر میگرفتند و معمولاً معاونان کارها را انجام میدادند. معاونان متخصص و کارشناس بودند. به این دلیل، به نظرم شرط اجتهاد باقی بماند؛ چون برای مثال، در برخی مواردی که بررسی میکنند و حتی برخی موارد که نیاز است به مسائل خانوادگی افراد ورود کنند، درباره اینکه آیا به این مسائل ورود کنند یا خیر، موضوعی است که باید فردی دستور آن را بدهد که مسائل شرعی را بلد باشد.
احمدی سنگر همچنین تصریح کرد: همچنین این نکته درست است که سازمان عقیدتیسیاسی، سازمان حفاظت و بخشهای دیگری مانند معارف و حفاظت وجود داشتهاند و همین الان هم وجود دارند، اما اینکه طرح دیگری در این زمینه ارائه شود، به نظر من در این برهه اصلاً مناسب نیست. باید افرادی انتخاب شوند که دستکم با بدنه و ساختار وزارت اطلاعات آشنایی داشته باشند و شاکله این وزارتخانه حفظ شود.
ابراهیمی:در کشور با قحطالمجتهد مواجه نیستیم/ مخالف طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات هستم
نادر قلی ابراهیمی، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار جماران در پاسخ به اینکه اگر طرح حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات در صحن علنی مجلس به رأی گذاشته شود، شما موافق تصویب آن خواهید بود یا مخالف؟ گفت: در بحث حذف شرط اجتهاد، اگر در کنار آن یک تبصره یا شرط جبرانی در نظر گرفته شود که رئیسجمهور بتواند افرادی را که شرط اجتهاد ندارند، برای این مسئولیت معرفی کند، موضوع قابل بررسی است. ما در کشور با قحطالمجتهد مواجه نیستیم. بر همین اساس، تأکید من بر این بوده و همچنان هم هست که وزیر اطلاعات حتماً باید شرط اجتهاد داشته باشد.
همچنین روحالله متفکرآزاد، عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی از اظهارنظر درباره حذف شرط اجتهاد وزیر اطلاعات خودداری کرد.