به گزارش جماران، الجزیره در گزارشی به درگیری داخل حزب جمهوریخواهان پس از شکست در انتخابات کنگره پرداخت و نوشت: «دلیلی که به خاطر آن باختیم، جنگ با ایران است»؛ با این کلمات، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، تفسیری را برای شکستی که حزب جمهوریخواه در انتخابات میان‌دوره‌ای متحمل شد برگزید و یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های سیاسی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، را مسئول از دست رفتن کنترل جمهوریخواهان بر هر دو مجلس کنگره دانست؛ موضعی غیرمعمول از سوی نفر دوم دولت آمریکا.
ونس در این موضع تنها نبود؛ ران دی‌سانتیس، فرماندار جمهوریخواه فلوریدا، نتایج انتخابات را چیزی شبیه به «برخورد یک شهاب‌سنگ» توصیف کرد، در حالی که جان کورتیس، سناتور جمهوریخواه، حزب خود را به بازنگری در سیاست‌هایی فرا خواند که در سال‌های گذشته اتخاذ کرده بود، و مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، اعلام کرد که پس از این شکست از رهبری جمهوریخواهان کنار می‌کشد.
این تحولات پس از باخت‌های انتخاباتی گسترده‌ای رخ می‌دهد که شامل ایالت‌هایی می‌شود که جمهوریخواهان به پیروزی در آن‌ها عادت داشتند، مانند تگزاس، اوهایو و کارولینای جنوبی، و همچنین شکست نامزدهایی که ترامپ آن‌ها را انتخاب و شخصاً حمایت کرده بود، که از برجسته‌ترین آن‌ها می‌توان به کن باکستون در تگزاس و ویوک راماسوامی در اوهایو اشاره کرد.
ونس، ترامپ را مسئول شکست می‌داند
ونس در یک پست طولانی در شبکه اجتماعی ایکس، تفسیری متفاوت از نتایج انتخابات ارائه کرد، متفاوت با روایتی که ترامپ درصدد تثبیت آن بود و مضمونش این است که مشکل در ضعف نامزدهای جمهوریخواه و غیبت نام خود او در برگه‌های رأی است.
ونس گفت که رأی‌دهندگانی که در انتخابات ۲۰۲۴ به فهرست ترامپ و ونس رأی دادند، لزوماً از رأی دادن بازنماندند، بلکه بسیاری از آن‌ها پس از آنکه از سیاست‌هایی که دولت در پیش گرفته بود خشمگین شدند، به حمایت از دموکرات‌ها روی آوردند.
سپس نتیجه گرفت که دلیل اصلی شکست، جنگ علیه ایران است و افزود: «اگر می‌خواهید بگویید که این جنگ ارزش از دست دادن مجلس سنا برای شش سال آینده را داشت، باید این استدلال را آشکارا مطرح کنید.» ونس همچنین به مسئله رابطه با رژیم اسرائیل اشاره کرد که به پرونده‌ای انتخاباتی سرنوشت‌ساز در ارزیابی میزان صداقت نامزدها و تعهدشان به منافع رأی‌دهندگانشان تبدیل شده است.
اهمیت این اظهارات در آن است که صرفاً انتقادی به عملکرد انتخاباتی نیست، بلکه به شکافی درباره یکی از بزرگ‌ترین تصمیم‌های راهبردی ترامپ اشاره می‌کند. خبرگزاری رویترز از قول یکی از مشاوران کاخ سفید نقل کرده که برخی مقام‌ها این پست را گسستی سیاسی در پرونده سیاست خارجی دانسته‌اند و اظهارات ونس را می‌توان آغاز تحرکات سیاسی او در ارتباط با سال ۲۰۲۸ خواند، با این اشاره که شماری از مقام‌های ارشد کاخ سفید از این پست غافلگیر شدند.
اما ونس در همان حال کوشید شدت اختلاف با رئیس‌جمهور را کاهش دهد و یادآور شد که خود ترامپ هم هزینه انتخاباتی جنگ را پذیرفته است. این نکته از تلاشی برای جمع میان نقد تصمیم و حفظ رابطه شخصی و سیاسی با رئیس‌جمهور آمریکا پرده برمی‌دارد.
دسانتیس و کِرتیس.. انتقادهایی از جهت‌های مختلف
در فلوریدا، فرماندار جمهوریخواه، ران دسانتیس، لحنی تندتر در توصیف نتایج انتخابات به کار برد و گفت سخن گفتن از «موج دموکرات» برای توضیح ابعاد این شکست کافی نیست.
دسانتیس گفت آنچه آمریکا شاهد آن بود، از نظر سیاسی معادل «برخورد یک شهاب‌سنگ» است و نتایج را چیزی نزدیک به «رویداد انقراض» برای جمهوریخواهان در بخش‌های گسترده‌ای از کشور توصیف کرد و افزود پیامدهای آن ممکن است سال‌های طولانی ادامه یابد.
او هشدار داد که حزب در وضعیتی ملی و بسیار دشوار قرار گرفته و اشاره کرد که از دست دادن تگزاس به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های انتخاباتی جمهوریخواهان، پیامدهایی فراتر از این دوره انتخاباتی دارد.
دسانتیس که پیش‌تر در سال ۲۰۲۴ بر سر نامزدی حزب برای ریاست‌جمهوری با ترامپ رقابت کرده بود، ترجیح داد بر موفقیت جمهوریخواهان در حفظ مواضعشان در فلوریدا تمرکز کند و آن را بازتاب کارنامه دولتِ خود در ایالت و اعتماد رأی‌دهندگان به آن دانست. او گفت نتایج انتخابات لزوماً بیانگر حمایت مردمی از برنامه دموکرات‌ها نیست، بلکه بیش از آن نشان‌دهنده ردِ عملکرد جمهوریخواهان در واشنگتن است.
اما سناتور جمهوریخواه جان کِرتیس، نمایندهٔ ایالت یوتا، فراتر از انتقاد به عملکرد انتخاباتی رفته و از حزب خواسته است تا به اصول محافظه‌کارانه‌ای بازگردد که به گفتهٔ او در طول دههٔ گذشته به‌تدریج از آن‌ها فاصله گرفته است.
کِرتیس در مقاله‌ای که پس از انتخابات منتشر کرد، این‌گونه استدلال کرد که حزب، اصول تجارت آزاد، انضباط مالی و رهبری بین‌المللی آمریکا را با سیاست‌های پوپولیستی جایگزین کرده است؛ سیاست‌هایی که نتیجه‌ای معکوسِ وعده‌هایشان به بار آوردند. او به جنگ با ایران که بازارهای انرژی را آشفته ساخت، افزایش بدهی عمومی به بیش از ۴۰ تریلیون دلار، زنجیرهٔ رسوایی‌های فساد، و فاصله گرفتن دولت از سیاست‌های ثبات اقتصادی اشاره کرد.
پس در حالی که ونس ترامپ را به سبب فاصله گرفتن از اصول «اول آمریکا» و مخالفت با مداخلهٔ خارجی سرزنش می‌کرد، کِرتیس او را به دلیل فاصله گرفتن از اصول سنتی حزب جمهوریخواه از جمله تجارت آزاد و نقش رهبری آمریکا در جهان مورد انتقاد قرار داد.
با این حال، این انتقادها همواره به معنای مخالفتِ یکدست با سیاست‌های دولت نیست؛ چرا که خودِ کِرتیس پیش‌تر به اقدامات قانونی‌ای رأی مخالف داده بود که در پی پایان دادن به مداخلهٔ نظامی در ایران بودند، و نیز از قوانین مالی‌ای حمایت کرده بود که به گسترش سقف بدهی عمومی کمک کردند.
شورش پیش از انتخابات آغاز شده بود
با وجود توجه گسترده به اظهارات ونس و دی‌سانتیس پس از شکست، تلاش‌ها برای فاصله گرفتن از ترامپ از شب انتخابات آغاز نشده بود.
چرا که بیشتر نامزدهای جمهوریخواه برای کنگره می‌کوشیدند میان خود و رئیس‌جمهور فاصلهٔ سیاسی نشان دهند، و در هیچ‌یک از کارزارهای انتخاباتی‌شان اشاره‌ای به حمایت رئیس‌جمهور ترامپ از آن‌ها نبود؛ کار به جایی رسید که برخی از آنان از شرکت دادن رئیس‌جمهور آمریکا در رویدادهای انتخاباتی‌شان پرهیز کردند. اختلاف میان بسیاری از نامزدها و دولت جمهوریخواه بر محور جنگ با ایران شکل گرفته بود.
ترامپ از پذیرش مسئولیت امتناع می‌کند
در مقابل، ترامپ ترجیح داد تفسیری ارائه دهد که مسئولیت شخصی او را در قبال شکست کم‌رنگ می‌کند. او به شبکهٔ فاکس نیوز گفت که نتایج را شکستی برای خود نمی‌داند، چون خودش در انتخابات نامزد نبود، و معتقد است رأی‌دهندگان از نامزدهایی که حزب او انتخاب کرده بود خوششان نیامده است.
این روایت با نقشی که خودِ رئیس‌جمهور در انتخاب و حمایت از نامزدها ایفا کرد در تضاد است؛ او در انتخابات مقدماتی به نفع کین باکستون در برابر سناتور جمهوریخواه جان کورنین در تگزاس دخالت کرد، و همچنین از ویوک راماسوامی در اوهایو و مایکل واتلی در کارولینای شمالی حمایت کرد، پیش از آنکه هر سه آن‌ها انتخابات را ببازند.
داده‌های رأی‌گیری نیز دشواری جداسازی محبوبیت ترامپ از عملکرد نامزدهای حزبش را آشکار می‌کند. نظرسنجی‌ای که پیش از انتخابات توسط رویترز و ایپسوس انجام شد نشان داد که میزان تأیید او به ۳۲ درصد کاهش یافته و نزدیک به نیمی از رأی‌دهندگان مستقل ثبت‌نام‌شده، رأی خود در انتخابات کنگره را رأیی علیه رئیس‌جمهور می‌دانستند.
با این حال، ترامپ آمادگی روشنی برای تغییر سیاست‌هایش از خود نشان نداد. وقتی دربارهٔ انتقادهای ونس از جنگ از او پرسیدند، گفت که آن‌ها را درک می‌کند، اما تأکید کرد که اگر زمان به عقب بازمی‌گشت، دوباره تصمیم حمله به ایران را می‌گرفت. رویترز به نقل از یک مقام ارشد کاخ سفید گزارش داد که نظرسنجی‌های داخلی، شش هفته پیش از انتخابات، دولت را از احتمال از دست دادن هر دو مجلس کنگره هشدار داده بودند، اما ترامپ با وجود این هشدارها از تغییر موضع خود دربارهٔ جنگ امتناع کرد.
اکنون صداهایی از سوی جمهوریخواهان برای انجام تغییراتی در کاخ سفید و بازنگری در سیاست‌های اقتصادی و خارجی آغاز شده است. جان فی‌هری، مشاور جمهوریخواه، گفت که نتایج برای ترامپ «یک فاجعهٔ بزرگ» است و خواستار تغییرات گسترده در تیم دولت شد.
انشعاب به رهبری جمهوریخواهان می‌رسد
پیامدهای شکست تنها به انتقاد از رئیس‌جمهور محدود نماند، بلکه به رهبری حزب در کنگره نیز رسید؛ زیرا مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان و از برجسته‌ترین متحدان ترامپ در دو سال گذشته، اعلام کرد که برای تصدی رهبری اقلیت جمهوریخواه در مجلس جدید تلاش نخواهد کرد. این تصمیم پس از آن گرفته شد که جانسون در حفظ اکثریت ناکام ماند، هرچند او پیوسته از سیاست‌های دولت دفاع کرده و در کارزارهای انتخاباتی نیز مشارکت داشت.
رقابت بر سر جانشینی او نیز پیش‌تر میان استیو اسکالیز، رهبر اکثریت جمهوریخواه، و جیم جردن، از چهره‌های شاخص جناح راست نزدیک به ترامپ، آغاز شده است.
اختلاف به فضای رسانه‌های محافظه‌کارِ تأثیرگذار بر هواداران جنبش «بیایید آمریکا را دوباره بزرگ کنیم» (ماگا) نیز کشیده شد؛ مت والش، مفسر راست‌گرا، مستقیماً ترامپ را مسئول شکست دانست و معتقد بود که جنگ علیه ایران، گرانی سوخت و مواد غذایی و کنار گذاشتن شعار «آمریکا اول» به از دست رفتن رأی‌دهندگان انجامید.
در مقابل، مفسران محافظه‌کار دیگر، رهبران کنگره را به ناکامی در اجرای برنامه ترامپ متهم کردند، و در همین حال، موافقان و مخالفان جنگ، یکدیگر را دربارهٔ مسئولیت تضعیف حزب سرزنش می‌کردند.