بازی استتار: ناوهای هواپیمابر «ناوگان سایه» روسیه چگونه از دید پنهان می‌شوند؟

به گزارش جماران، روزنامه بریتانیایی «آی‌پپر» فاش کرد که نفتکش های «ناوگان سایه» روسیه به روش‌های پیچیده‌تر استتار و دستکاری سیستم‌های ردیابی دریایی متوسل می‌شوند تا هویت و مکان خود را پنهان کنند و از رهگیری توسط بریتانیا و کشورهای اروپایی جلوگیری کنند.

این گزارش نشان می‌دهد که این کشتی‌ها که نفت تحریم‌شده روسیه را حمل می‌کنند، از نقاط ضعف سیستم شناسایی خودکار کشتی‌ها که چندین دهه قدمت دارد، برای پنهان کردن حرکات خود بهره برداری می‌کنند.

این تاکتیک‌ها در زمانی صورت می‌گیرد که این نفتکش ها شروع به تغییر مسیر خود کرده‌اند، اقدامی که به نظر می‌رسد ناشی از توقیف نفتکش«اسمرتوس» توسط بریتانیا در کانال مانش در ژوئن گذشته باشد.

بازی تغییر هویت

سیستم شناسایی خودکار (AIS) به مقامات دریایی اجازه می‌دهد تا داده‌های آنلاین از جمله هویت کشتی، بنادر مبدا، موقعیت مکانی و مسیرها را ردیابی کنند. این داده‌ها هنگام عبور از نقاط حساس جغرافیایی مانند کانال انگلیس، جایی که نفتکش های «ناوگان سایه» با خطر بیشتری برای رهگیری مواجه هستند، اهمیت فزاینده‌ای پیدا می‌کنند.

اما این تانکرها - همانطور که روزنامه توضیح می‌دهد - از روش‌های مختلفی برای دستکاری داده‌های سیستم استفاده می‌کنند، از جمله چیزی که به عنوان «دست دادن» شناخته می‌شود که در آن کشتی‌ها به طور موقت هویت خود را مبادله می‌کنند، علاوه بر دستکاری فرستنده‌ها و گیرنده‌ها برای نشان دادن مکان‌های کاذب، یا خاموش کردن کامل آنها و ناپدید شدن از سیستم‌های ردیابی.

جاشوا تالیس، مدیر برنامه در مرکز تحلیل‌های دریایی، آنچه را که اتفاق می‌افتد به عنوان یک «بازی موش و گربه» بین نفتکش‌ها و مقامات بین‌المللی توصیف می‌کند و توضیح می‌دهد که «هدف نهایی اجتناب از سوار شدن به کشتی‌ای  توسط طرفی است که روسیه آن را دشمن می‌داند.

بر اساس این گزارش، فرآیند «دست دادن» به کشتی‌ها اجازه می‌دهد تا شماره شناسایی، پرچم‌های ملی و داده‌های مربوط به بنادر مبدا و مقصد را مبادله کنند.

در این راستا، تالس خاطرنشان می‌کند که کشتی تحریم‌شده سپس با استفاده از شماره شناسایی کشتی غیرتحریم‌شده حرکت می‌کند، پیش از آنکه دو کشتی بعداً دوباره برای بازیابی داده‌های اصلی خود به یکدیگر برسند و می‌افزاید که این فرآیند راهی برای «پنهان کردن موقت هویت کشتی تحریم‌شده» است.

مسابقه نظارت و رهگیری

همزمان با تکامل تکنیک‌های استتار، روش‌های ناوبری نیز تکامل می‌یابند. آی‌پپر به نقل از گونزالو سایز-اراسکین، محقق موسسه خدمات متحد سلطنتی، می‌گوید تغییر مسیر نفتکشهای روسی از کانال مانش به سمت سواحل شمالی اسکاتلند و ایرلند غربی، با افزایش دستکاری سیستم شناسایی خودکار در آن مناطق همراه بوده است.

اما به گفته تالس، این روش فریب «کاملاً بی‌عیب و نقص» نیست، زیرا کشتی‌های درگیر ممکن است از نظر ظاهری تفاوت‌های آشکاری داشته باشند، اما این استتار ممکن است برای فرار از بررسی دقیق سیستم‌های خودکار یا بررسی اولیه داده‌های کشتیرانی توسط مقامات کافی باشد.

در نشانه‌ای از گسترش دامنه این پدیده، محققان شرکت اطلاعات دریایی «لویدز لیست اینتلیجنس» «افزایش قابل توجه» دستکاری سیستم‌های شناسایی خودکار  در سراسر جهان را ثبت کردند و آن را با گسترش «ناوگان سایه» روسیه، یک «خطر عملیاتی روزانه» دانستند.

«آی-پپر» اشاره می‌کند که ظهور «ناوگان سایه» روسیه به عنوان بخشی از تلاش‌ها برای دور زدن تحریم‌ها پس از وقوع جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲، و پس از آنکه سقف قیمتی اعمال شده توسط کشورهای گروه ۷، تجارت نفت خام روسیه را کمتر سودآور کرد، صورت گرفت.

در مقابل، نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا می‌گوید امسال تلاش‌های خود را برای ردیابی «ناوگان سایه» تشدید کرده و از کشتی‌ها و بالگردها برای نظارت بر حرکات کشتی‌ها در داخل و اطراف آب‌های بریتانیا استفاده می‌کند.