حمایت بتسلئیل اسموتریچ از جلوگیری از بازداشت حریدیهای سرپیچیکننده از خدمت نظامی، شکافی جدی در پایگاه سنتی حزب صهیونیسم دینی ایجاد کرده است؛ شکافی میان مذهبیهایی که جنگ را بر دوش کشیدهاند و حریدیهایی که همچنان از سربازی فاصله میگیرند. با نزدیک شدن انتخابات اکتبر، نظرسنجیها نشان میدهد حزب اسموتریچ حتی برای عبور از حد نصاب ورود به کنست با خطر جدی روبهروست؛ بحرانی که میتواند معادلات ائتلافی بنیامین نتانیاهو را نیز بههم بزند.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، روزنامه «تایمز اسرائیل» در گزارشی به شکاف فزاینده در اردوگاه مذهبی و راستگرای اسرائیل و بحران سیاسی بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی و رهبر حزب صهیونیسم دینی، بر سر مسئله خدمت نظامی حریدیها پرداخت و نوشت: وزیر راستگرای افراطی پس از رأی دادن برای جلوگیری از زندانی شدن حریدیهایی که از خدمت نظامی خودداری میکنند، با خطر از دست دادن برخی از حامیان سابق خود روبهرو شده است؛ حامیانی که در ارتش اسرائیل خدمت میکنند و در دوران جنگ بار سنگینی را تحمل میکنند.
بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل و رهبر حزب صهیونیسم دینی، در انتخابات ماه اکتبر با نبردی برای بقای سیاسی خود مواجه است؛ زیرا رأی او به قانونی که مانع مجازات حریدیهای خودداریکننده از خدمت نظامی میشود، خشم برخی از شهرکنشینان همفکر او در کرانه باختری را برانگیخته است.
مشکلات سیاسی اسموتریچ نشان میدهد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای حفظ انسجام متحدان خود در ائتلاف پرتنش کنونی تا انتخابات ۲۷ اکتبر با چه دشواریهایی روبهرو خواهد بود؛ انتخاباتی که نخستین انتخابات اسرائیل پس از آغاز جنگ غزه محسوب میشود.
اسموتریچ ۴۶ ساله که تمام عمر خود را در شهرکهای یهودینشین کرانه باختری تحت کنترل اسرائیل گذرانده است، رهبر حزب صهیونیسم دینی است؛ حزبی که با تشکیل کشور فلسطینی مخالف است و معتقد است ادعای یهودیان بر سرزمین میان رود اردن و دریای مدیترانه، ریشه در کتاب مقدس دارد.
چند کشور غربی از جمله بریتانیا، کانادا، استرالیا، نیوزیلند، نروژ، فرانسه و ایرلند ورود اسموتریچ را ممنوع کردهاند؛ زیرا او را به حمایت از خشونت شهرکنشینان علیه فلسطینیها در کرانه باختری متهم کردهاند؛ او در دوران حضورش در دولت، روند گسترش شهرکسازی را افزایش داده است و از این سیاست با ادبیاتی تند دفاع میکند و همچنان از سوی بسیاری از اعضای جنبش شهرکنشینان مورد حمایت قرار دارد.
چایم سیلبرشتاین، یکی از شهرکنشینان بیتایل، جایی که اسموتریچ در آن بزرگ شده و ساختمانهای مسکونی جدید آن بازتاب توسعهای است که او از آن حمایت کرده است، گفت: «من فکر میکنم دستاوردهای او فراتر از حد تصور بوده است.»
اما برخی از حامیان سابق اسموتریچ از حمایت او از قانونی که مانع بازداشت حریدیها به دلیل خودداری از خدمت نظامی میشود، خشمگین شدهاند.
سارل هالپرین، ۳۰ ساله، از شهرک آلون شِووت در کرانه باختری که در انتخابات سال ۲۰۲۲ به حزب صهیونیسم دینی رأی داده بود، گفت: «امروز دیگر حزب سیاسی ندارم. اگر این روند سالها ادامه پیدا کند، دیگر نیروهای ذخیره ارتش نخواهیم داشت، اصلا ارتش نخواهیم داشت و دولتی نخواهیم بود که بتواند بدون ارتش به حیات خود ادامه دهد.»
صهیونیستهای دینی مانند اسموتریچ و هوادارانش که با پوشیدن کیپا شناخته میشوند معتقدند یهودیت و ملیگرایی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. همین دیدگاه باعث ایجاد تنش سیاسی میان آنان و برخی جریانهای حریدی شده است؛ زیرا بسیاری از حریدیها بهطور سنتی خدمت نظامی را کنار گذاشته و مطالعه تورات را در اولویت قرار دادهاند. اختلاف بر سر خدمت نظامی حریدیها، شکاف در ائتلاف نتانیاهو را تشدید کرده است. احزاب حریدی و صهیونیسم دینی، بخشی از ائتلاف نتانیاهو را تشکیل میدهند؛ ائتلافی که از زمان حکم دیوان عالی در سال ۲۰۲۴ مبنی بر غیرقانونی بودن معافیت طلاب دینی از خدمت نظامی، برای جلوگیری از شکاف داخلی بر سر این مسئله با دشواری روبهرو بوده است.
قانونی که در پارلمان اسرائیل تصویب شد، قرار بود مانع بازداشت حریدیهایی شود که از خدمت نظامی خودداری میکنند؛ اما اجرای این قانون نیز توسط دیوان عالی متوقف شد. اسموتریچ میگوید حریدیها باید موظف به خدمت نظامی شوند، اما بازداشت آنان باعث ایجاد شکاف و درگیری در جامعه خواهد شد. او در یک نشست شهرکنشینان از این موضع دفاع کرد؛ نشستی که در آن برخی حاضران با فریاد زدن تعداد کشتهشدگان سربازان اسرائیلی، به او اعتراض کردند. اسموتریچ در پاسخ گفت:«بازداشتها باعث نمیشود حریدیها به ارتش بپیوندند… این فقط باعث میشوند یهودیان در خیابانها با یکدیگر درگیر شوند. ما باید حریدیها را به خدمت نظامی وارد کنیم، اما این کار باید از طریق یک روند مشخص و با توافق انجام شود.»
گیل تالشیر، مدرس علوم سیاسی در دانشگاه عبری اورشلیم، گفت: «موضع اسموتریچ یک تصمیم حسابشده است؛ زیرا او از اتخاذ موضعی قاطع علیه معافیت حریدیها خودداری کرده است، موضعی که میتوانست او را مجبور به خروج از ائتلاف دولت کند.»
او دیگر نماینده ارزشهای صهیونیسم دینی نیست
ماندن در دولت به اسموتریچ اجازه داده است اهداف خود را پیش ببرد و روند گسترش شهرکها را تقویت کند؛ اما این تصمیم برای او هزینه سیاسی داشته و باعث کاهش حمایت برخی هوادارانی شده است که این مسئله را موضوعی اساسی میدانند. شِووت رعنان، وکیل ۳۳ سالهای که در کرانه باختری بزرگ شده و برای پایان دادن به معافیت خدمت نظامی تلاش کرده است، گفت: «اسموتریچ دیگر نماینده ارزشهای صهیونیسم دینی نیست و اسرائیل را به حریدیها فروخته است.» همسر این زن شهرک نشین پس از طوفان الاقصی صدها روز در نیروهای ذخیره ارتش خدمت کرده است. او گفت بسیاری از خانوادهها زیر فشار این شرایط در حال فروپاشی هستند.
این مسئله برای ایتامار بنگویر، دیگر عضو اصلی راست افراطی در میان شهرکنشینان، به همان اندازه مشکلساز نبوده است؛ زیرا رأیدهندگان او حساسیت کمتری نسبت به مسئله معافیت حریدیها دارند.
خطر حذف حزب صهیونیسم دینی از کنست
حزب اسموتریچ اکنون در پارلمان ۱۲۰ نفره اسرائیل ۷ کرسی دارد. این حزب در انتخابات سال ۲۰۲۲ همراه با حزب بنگویر در یک فهرست مشترک انتخاباتی شرکت کرد و این دو حزب در مجموع ۱۴ کرسی به دست آوردند. نظرسنجیها نشان میدهند حزب صهیونیسم دینی ممکن است برای عبور از حداقل ۳٫۵ درصد آرای لازم برای کسب کرسی در انتخابات ماه اکتبر با مشکل مواجه شود. با این حال، از آنجا که در تشکیل دولت آینده هر کرسی اهمیت خواهد داشت، تالشیر معتقد است نتانیاهو تلاش خواهد کرد بار دیگر یک اتحاد انتخاباتی میان احزاب راست افراطی ایجاد کند تا متحد او، اسموتریچ، بتواند از حد نصاب عبور کرده و وارد کنست شود.
