برخلاف سیل یا آتشسوزی که خسارتهای فیزیکی آنها نسبتاً آسانتر قابل اندازهگیری است، آثار موجهای گرما پیچیدهتر هستند.گرمای شدید تنها به ساختمانها یا زیرساختها آسیب نمیزند
به گزارش جماران، نهادهای نظارتی اروپا در حال گسترش نظارت خود بر میزان آسیبپذیری بانکها در برابر موجهای گرمای شدید هستند؛ زیرا با افزایش خسارتهای اقتصادی ناشی از پدیدههای اقلیمی، گرما دیگر تنها یک مسئله زیستمحیطی یا بهداشتی محسوب نمیشود، بلکه به ریسکی اعتباری تبدیل شده است که میتواند بر وامها، بیمه و کیفیت داراییهای بانکها تأثیر بگذارد.
بر اساس گزارش بلومبرگ، سخنگوی سازمان بانکداری اروپا اعلام کرده است که این نهاد در حال توسعه ابزارهایی برای سنجش آثار مالی گرمای شدید است؛ اقدامی که میتواند در آینده باعث شود موجهای گرما بهعنوان یک شاخص مستقل در آزمونهای دورهای گنجانده شوند که قدرت بانک ها برای تحمل زیان ها را مورد سنجش قرار می دهد.
آزمونهای فشار اقلیمی
این اقدام در حالی انجام میشود که سازمان بانکداری اروپا خود را برای برگزاری یک آزمون فشار گسترده در سال ۲۰۲۷ آماده میکند؛ آزمونی که برای نخستین بار خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی را بهطور کامل در روش ارزیابی خود لحاظ خواهد کرد.
در این آزمون، ۶۳ بانک از کشورهای اتحادیه اروپا و نروژ حضور خواهند داشت که از این میان، ۴۷ بانک متعلق به منطقه یورو هستند. این مؤسسات در مجموع حدود ۷۵ درصد از کل بخش بانکی اروپا را نمایندگی میکنند.
این آزمون با همکاری شورای اروپایی ریسکهای نظاممند، بانک مرکزی اروپا و کمیسیون اروپا برگزار خواهد شد و هدف آن، سنجش توان بانکها برای مقابله با سناریوهای نامطلوب اقتصادی و مالی است.
طبق برآورد آژانس محیط زیست اروپا ، خسارتهای اقتصادی ناشی از پدیدههای آبوهوایی و اقلیمی در اتحادیه اروپا طی سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۴ به حدود ۸۲۲ میلیارد یورو (معادل ۹۳۸ میلیارد دلار) رسیده است. از این میزان، بیش از ۲۰۸ میلیارد یورو تنها در فاصله سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ ثبت شده است.
دادههای این آژانس نشان میدهد که چهار سال اخیر همگی در میان پنج سال پرهزینه از نظر خسارتهای ناشی از تغییرات اقلیمی از سال ۱۹۸۰ تاکنون قرار دارند.همچنین۴۷ درصد خسارتها ناشی از سیل بوده است.۱۸ درصد مستقیماً به موجهای گرما مربوط میشود.
این آمار نشان میدهد که گرمای شدید دیگر یک تهدید فرعی نیست، بلکه به یکی از عوامل اصلی خسارتهای اقتصادی تبدیل شده است.
از سوی دیگر، میانگین خسارت سالانه اروپا از ۸٫۶ میلیارد یورو در دهه ۱۹۸۰ به حدود ۴۴٫۹ میلیارد یورو در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ افزایش یافته است.
چرا اندازهگیری اثر گرما دشوار است؟
برخلاف سیل یا آتشسوزی که خسارتهای فیزیکی آنها نسبتاً آسانتر قابل اندازهگیری است، آثار موجهای گرما پیچیدهتر هستند.گرمای شدید تنها به ساختمانها یا زیرساختها آسیب نمیزند، بلکه بر موارد زیر نیز اثر میگذارد:
کاهش بهرهوری نیروی کار
افت عملکرد بخشهای مختلف اقتصادی
افزایش مصرف انرژی
کاهش تولید محصولات کشاورزی
کند شدن رشد اقتصادی
به همین دلیل، آزمون فشار سال ۲۰۲۷ در مرحله نخست بیشتر بر خطر سیلاب متمرکز خواهد بود؛ زیرا میتوان با استفاده از نقشههای خطر، ارزش املاک و وثیقههای بانکی را دقیقتر ارزیابی کرد.
آژانس محیط زیست اروپا اعلام کرده است که اروپا سریعتر از هر قاره دیگری در جهان در حال گرم شدن است.به گفته این نهاد، تغییرات اقلیمی تهدیدی جدی برای: امنیت انرژی، امنیت غذایی، زیرساختها، منابع آب، ثبات مالی و سلامت شهروندان به شمار میرود.
همچنین دادههای برنامه «کوپرنیکوس» نشان میدهد که از دهه ۱۹۸۰ تاکنون، سرعت افزایش دمای اروپا تقریباً دو برابر میانگین جهانی بوده است.
بر اساس نقشههای خطر گرمای این آژانس تعداد روزهای بسیار گرم و شبهای گرمسیری در اروپا بهطور قابلتوجهی افزایش خواهد یافت.
۴۶ درصد بیمارستانها و ۴۳ درصد مدارس شهری در مناطقی قرار دارند که دستکم دو درجه سانتیگراد گرمتر از میانگین منطقهای هستند.این موضوع آسیبپذیری شهرهای اروپا در برابر موجهای گرما را نشان میدهد.
تأثیر گرما بر وامدهی بانکها
از نگاه بانکها، موجهای گرما میتواند پیامدهای مالی مستقیمی داشته باشد، از جمله: کاهش بهرهوری شرکتهای وامگیرنده، افزایش هزینههای انرژی و بیمه، افت ارزش برخی وثیقههای ملکی و افزایش احتمال ناتوانی در بازپرداخت وامها در بخشهایی مانند کشاورزی، ساختمان، گردشگری و حملونقل.
علاوه بر این، خسارتهایی که تحت پوشش بیمه قرار نمیگیرند، میتوانند فشار مالی قابلتوجهی بر خانوارها و شرکتها وارد کنند.
بر اساس برآورد آژانس محیط زیست اروپا، کمتر از ۲۰ درصد خسارتهای ناشی از پدیدههای اقلیمی در اتحادیه اروپا طی سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۴ توسط بیمههای خصوصی جبران شده است.
بلومبرگ گزارش میدهد که برخی بانکهای اروپایی از هماکنون سیاستهای اعتباری خود را بر اساس میزان آسیبپذیری مشتریان در برابر تغییرات اقلیمی اصلاح کردهاند.
برای نمونه، بانک اسپانیایی BBVA خطرات اقلیمی را بهعنوان یکی از منابع اصلی ریسک مالی در مدیریت پرتفوی، ارزیابی مشتریان و تصمیمگیری درباره اعطای تسهیلات در نظر میگیرد.
این روند نشان میدهد که موضوع تغییرات اقلیمی دیگر صرفاً به انتشار گزارشهای داوطلبانه محدود نیست، بلکه به بخش مهمی از تصمیمهای اعتباری بانکها تبدیل شده است.
در همین حال «فرانک الدرسون»، عضو هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا، اعلام کرده است شرکتهایی که میزان انتشار گازهای گلخانهای خود را کاهش دادهاند یا برنامهای معتبر برای کاهش آن ارائه کردهاند، نسبت به شرکتهای آلایندهای که برنامه مشخصی ندارند، از شرایط وامگیری مطلوبتری برخوردار خواهند شد.
اقدام نهادهای نظارتی همزمان با بحث گستردهتری در اتحادیه اروپا درباره حفاظت از شهروندان در برابر موجهای گرما و آتشسوزیهای جنگلی
انجام میشود. قرار است پارلمان اروپا روز چهارشنبه درباره میزان آمادگی اتحادیه برای مقابله با موجهای گرمای مکرر و آتشسوزیهای جنگلی و همچنین راهکارهای تقویت نظام پاسخگویی و تأمین مالی در برابر این بحرانهای اقلیمی گفتوگو کند.
