به دلیل هزینه کم، سهولت نسبی ساخت، دشواری شناسایی و پرواز در ارتفاعات پایین، علاوه بر توانایی آنها در عملکرد گروهی، و استفاده برخی از آنها از فیبرهای نوری که اخلال یا غیرفعال کردن آنها را بسیار دشوار میکند.
به گزارش جماران به نقل از الجزیره، یک گزارش تحقیقاتی اسرائیلی که به نهادهای امنیتی اسرائیل ارائه شد، نسبت به افزایش خطر پهپادهای انفجاری مورد استفاده حزبالله هشدار داد و پیشبینی کرد که این پهپادها به یکی از برجستهترین تهدیدات ارتش اسرائیل در مرز شمالی تبدیل خواهند شد و هشدار داد که سامانه های دفاعی فعلی ممکن است در صورت عدم تغییرات اساسی در روشهای مقابله، فرو بپاشد.
طبق گزارشی که توسط کانال 12 اسرائیل منتشر شد، این مطالعه در نوامبر 2024 توسط یک مرکز تحقیقاتی وابسته به موسسه سیاستهای مبارزه با تروریسم (ICT) در دانشگاه رایشمن اسرائیل، به ریاست دکتر عوزی لاندو، رئیس سابق شرکت صنایع نظامی «رافائل»، تهیه شده است.
این گزارش اشاره میکند که پهپادهای کوچک حامل مواد منفجره طی دو سال گذشته به یکی از خطرناکترین تهدیدات نیروهای ارتش اسرائیل در جنوب لبنان و همچنین جبهه داخلی تبدیل شدهاند، به دلیل هزینه کم، سهولت نسبی ساخت، دشواری شناسایی و پرواز در ارتفاعات پایین، علاوه بر توانایی آنها در عملکرد گروهی، و استفاده برخی از آنها از فیبرهای نوری که اخلال یا غیرفعال کردن آنها را بسیار دشوار میکند.
نویسندگان این مطالعه بر این باورند که آنچه ارتش اسرائیل امروز با آن روبرو است، تنها آغاز یک تحول گستردهتر در دنیای پهپادها است و خواستار آمادگی از هماکنون برای نسل بعدی این تهدیدات هستند و تاکید میکنند که ابزارهای فعلی مورد استفاده توسط نهاد امنیتی و ارتش اسرائیل «دیگر کافی نیستند و در آینده قادر به ارائه راهحل نخواهند بود.»
این گزارش هشدار میدهد که «بدون راهحلهای اساسی، سامانه دفاعی فعلی ارتش اسرائیل به احتمال زیاد فرو خواهد پاشید.»
رقابت فناوری
دکتر عوزی لاندو در مصاحبهای با کانال 12 گفت که این بحران غافلگیرکننده نبوده است و آنچه در جنگ اوکراین میگذرد را آزمایشگاه جنگ دانست که اسرائیل باید از درسهای آن بهره میبرد.
وی افزود که مشکل تنها به عدم درسآموزی از تجربه اوکراین محدود نمیشد، بلکه شامل امتناع از یادگیری نیز میشد.
بر اساس برآوردهای نهادهای امنیتی اسرائیل، حزبالله شبکهای متشکل از حدود 100 نفر را در جنوب لبنان اداره میکند و تاکنون حدود 160 پهپاد به سمت نیروهای ارتش اسرائیل پرتاب کرده است که از این تعداد حدود 90 پهپاد مستقیماً با عامل پرتابکننده مرتبط بودهاند.
این برآوردها نشان میدهد که حزب گاهی اوقات ابتدا یک پهپاد شناسایی برای رصد مواضع نیروهای اسرائیلی میفرستد و سپس اطلاعات را به فرماندهان منتقل میکند و سپس یک پهپاد بمبگذاری شده را برای هدف قرار دادن هدف مشخص پرتاب میکند.
لاندو بر این باور است که میدان نبرد در حال تجربه یک تحول ریشهای است و میگوید که جنگهای آینده -در کنار هوش مصنوعی- کاملاً با جنگهای سنتی متفاوت خواهد بود، با تکیه بر سلاحهای ساده و کمهزینه که به تعداد زیاد و در سطح تاکتیکی دقیق مورد استفاده قرار میگیرند.
اوکراین به عنوان یک الگو
این گزارش بخش مهمی را به هشدار در مورد انتقال فناوری نظامی مورد استفاده در جنگ اوکراین به خاورمیانه اختصاص میدهد و تهیهکنندگان این مطالعه تأکید میکنند که هر پهپاد تهاجمی که کارایی خود را در اوکراین ثابت کند، به احتمال زیاد ظرف چند ماه به منطقه خواهد رسید و هشدار میدهند که بدون راه حل مؤثر، هر هدف ثابتی به هدفی آسان تبدیل خواهد شد.
آنها همچنین عدم همکاری با اوکراین برای بهرهمندی از تجربیاتش را یک فرصت از دست رفته با پیامدهای وخیم دانستند.
لاندائو تأکید میکند که پهپادهای مجهز به فیبر نوری تنها یک نمونه از سرعت تحول این نوع تهدیدات است و میافزاید که هر آنچه امروز در اوکراین ظاهر میشود، فقط مسئله زمان است که به خاورمیانه منتقل شود، که به گفته او، هم اکنون در حال وقوع است.
این گزارش تعدادی از کاستیهایی را که سیستم دفاعی اسرائیل از آن رنج میبرد، از جمله دشواری شناسایی پهپادهای کوچک که در ارتفاعات پایین و در مناطقی که رادارها به سختی میتوانند آنها را پوشش دهند، پرواز میکنند، علاوه بر محدودیت توانایی رهگیری دستههای پهپادها یا مقابله با آنها در فواصل کوتاه، رصد میکند.
همچنین به وجود شکاف اقتصادی قابل توجه بین هزینه تولید پهپادهای ارزان قیمت و هزینه موشکهای رهگیر مورد استفاده برای ساقط کردن آنها، و همچنین عدم وجود یک نهاد مرکزی واحد که مسئولیت مدیریت پرونده پهپادها را بر عهده بگیرد، از اطلاعات و درسآموزی گرفته تا توسعه و خرید و ورود سیستمهای جدید به خدمت، اشاره میکند.
این گزارش تأکید میکند که توانایی صنایع نظامی کنونی اسرائیل برای رفع نیازهای یک جنگ طولانی مدت در مواجهه با تعداد زیادی از پهپادها کافی نخواهد بود.
هشدار درباره پهپاد لانسیت
این گزارش تنها به هشدار درباره پهپادهای انتحاری FPV محدود نمیشود، بلکه پیشبینی میکند که نسل پیشرفتهتری از پهپادهای پرسه زن، بهویژه پهپاد روسی لانسیت ظاهر خواهد شد.
این گزارش این پهپاد را یک سلاح انتحاری توصیف میکند که بیشتر از پلاستیک ساخته شده و کشف آن را دشوارتر میکند. برد آن حدود ۴۰ کیلومتر است و یک کلاهک متکی بر موشک ضد تانک کورنت را حمل میکند.
این گزارش اشاره میکند که لانسیت در جنگ اوکراین علیه وسایل نقلیه و زرهپوشها اثربخشی خود را ثابت کرده است و به احتمال زیاد به زودی در صحنه لبنان در زرادخانه حزبالله ظاهر خواهد شد.
این گزارش میافزاید که روسیه تولید این سلاح را پس از خرید تعداد زیادی پهپاد ایرانی در آغاز جنگ اوکراین گسترش داد، در حالی که اوکراین به سرعت به توسعه ابزارهای مقابله و تولید پهپادهای خود با سرعت بالا روی آورد.
تهیهکنندگان گزارش تأکید میکنند که اسرائیل دیگر نمیتواند به سیستمهای دفاعی عظیم و پیچیدهای که به توسعه آنها عادت کرده بود، بسنده کند.
لاندائو میگوید که جنگهای عصر حاضر نیازمند سیستمهای ساده، کوچک و ارزان قیمت هستند که میتوان آنها را در مقادیر زیاد تولید کرد و به سرعت مطابق با الزامات میدان نبرد اصلاح کرد. وی اشاره میکند که سیستمهای شبیه پشه حتی به بزرگترین سیستمهای تسلیحاتی نیز میتوانند آسیبهای جدی وارد کنند.
وی میافزاید که تجربه اوکراین ضرورت اقدام با سرعت بسیار بیشتر را نشان داد و توضیح میدهد که هنگام ظهور یک ابزار جدید برای اخلال در پهپادها در اوکراین، یک راهحل متقابل تنها در عرض دو هفته توسعه مییابد، در حالی که بوروکراسی و رویههای قانونی و مالی سرعت پاسخگویی در داخل اسرائیل را مختل میکند، به طوری که تهدید قبل از تصویب بودجههای لازم برای مقابله با آن تغییر میکند.
به همین دلیل، این گزارش توصیه کرد که یک کارگروه مشترک نظامی-غیرنظامی به سرعت تشکیل شود تا تمام تلاشهای مربوط به پهپادها، از جمله اطلاعات، عملیات، فناوری، صنعت و تدارکات را هماهنگ کند.
این گزارش پیشنهاد میکند که این نیرو تحت ریاست دستیار وزیر جنگ در امور مقابله با تهدید پهپادها باشد و مستقیماً به وزیر دفاع و مدیر کل وزارتخانه وابسته باشد. همچنین بودجهای مستقل و جدا از بودجههای وزارت جنگ و ارتش اسرائیل به آن اختصاص یابد تا انعطافپذیری بیشتری در تصمیمگیری داشته باشد.
لاندائو تأکید میکند که هدف از این توصیه، غلبه بر محدودیتهای بوروکراتیک و بهرهبرداری از توانمندیهای صنایع غیرنظامی و شرکتهای نوپا برای توسعه راهحلهای سریع است که بتوان آنها را در مدت زمان کوتاهی خریداری، تولید و در میدان مستقر کرد.
پروفسور بوآز گانور، رئیس دانشگاه رایشمن و بنیانگذار مؤسسه سیاستهای مبارزه با تروریسم، اظهار داشت که این گزارش ثابت میکند تصمیمگیرندگان اسرائیلی «میتوانستند - و باید - انقلاب پهپادهای تهاجمی را در صحنه لبنان مدتها پیش پیشبینی میکردند و از قبل برای آن آماده میشدند.»
وی توضیح داد که این مطالعه - از همان زمان - خواستار استفاده از تجربه اوکراین، اتخاذ روشهای کاری که در آنجا موفقیت خود را اثبات کردهاند، تهیه ابزارهای مناسب و تطبیق صنعت نظامی اسرائیل با ماهیت این تهدید شده بود.
وی افزود که این گزارش همچنین توصیه به ایجاد تغییرات در الگوهای تفکر، ساختار سازمانی و مکانیسمهای تخصیص منابع کرده و معتقد است که اسرائیل در این زمینه با «وضعیت اضطراری» روبرو است.
گانور اشاره کرد که این مطالعه پس از گزارشی قبلی از سوی همین مؤسسه که حدود شش ماه قبل از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ منتشر شده بود، ارائه میشود. در آن گزارش، درباره احتمال حمله چندجانبه به اسرائیل هشدار داده شده بود و در آن زمان به اتخاذ گامهای پیشگیرانه برای آمادهسازی این سناریو فراخوانده شده بود.
