حتی اگر جنگ به سرعت پایان یابد، شوک طولانی مدتی در انرژی وجود خواهد داشت، زیرا بازگشت به وضعیت عادی در بازارهای انرژی به مدت زمان طولانی نیاز دارد.
به گزارش جماران به نقل از بلومبرگ، محاصره بنادر ایران توسط نیروهای آمریکایی، به ویژه پس از آن که نیروی دریایی آمریکا یک کشتی باری ایرانی را که قصد داشت محاصره را بشکند، توقیف کرد و تهران تهدید به تلافی کرد، نگرانی ها را در مورد تأثیرات منفی آن بر اقتصاد جهانی افزایش داده است.
صندوق بین المللی پول در آخرین گزارش خود درباره چشم انداز اقتصاد جهانی، نسبت به سلسله بحران هایی که در پی اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز رخ داد، هشدار داد. حدود 20 درصد از عرضه جهانی نفت، مشتقات آن و گاز طبیعی مایع از این تنگه عبور می کند. با افزایش قیمت انرژی، سطح تورم نیز افزایش یافت.
این صندوق بر این باور است که اگر میانگین قیمت نفت در سال 2026 حدود 110 دلار در هر بشکه باشد و در سال 2027 به 125 دلار در هر بشکه افزایش یابد، اقتصاد جهانی ممکن است با «بدترین سناریو»روبرو شود، زیرا اگر جنگ طولانی شود، رشد اقتصادی 2 درصد کاهش می یابد و سطح تورم به حدود 6 درصد افزایش می یابد.
«پیر اولیویه گورینشاس»، اقتصاددان ارشد صندوق بین المللی پول، در اظهاراتی که روزنامه فایننشال تایمز منتشر کرد، توضیح داد که محاصره بنادر ایران توسط واشنگتن «وضعیت را بدتر خواهد کرد، زیرا منجر به انباشت بیشتر نفت در تنگه هرمز به جای اجازه دادن به جریان آن به بازار می شود.»
در گزارشی از شبکه سی ان ان آمده است که هدف دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا از محاصره بنادر ایران، تشدید فشارهای اقتصادی بر تهران است تا در مذاکرات از مواضع خود عقب بنشیند، اما این محاصره فشارهای وارده بر اقتصاد جهانی را نیز از جنبه های مختلف افزایش می دهد، که ممکن است آن را به سمت سناریویی سوق دهد که صندوق بین المللی پول نسبت به آن هشدار داده است.
از جمله مهمترین فشارهای وارده بر اقتصاد جهانی در نتیجه محاصره بنادر ایران می توان به موارد زیر اشاره کرد:
فشار بر چین
خبرگزاری بلومبرگ گزارش داد که ترامپ با محاصره بنادر ایران، چین را نیز هدف قرار داده است، زیرا چین حدود 95 درصد از نفت خام ایران را که از طریق شبکه ای از ناوگان سایه و واسطه های ناشناس منتقل می شود، خریداری می کند.
بلومبرگ افزود که دولت ترامپ قصد دارد در نتیجه محاصره، بار اقتصادی سنگینی را بر تهران تحمیل کند و همچنین به دنبال این است که پکن بخشی از این هزینه را به گونه ای متحمل شود که آن را برای اعمال فشار بر تهران در مذاکرات جاری بین آنها در پاکستان سوق دهد.
پیش از جنگ، چین حدود 11 درصد از نیازهای نفتی خود را از ایران خریداری می کرد و سومین منبع بزرگ تامین نفت پس از روسیه با 20 درصد و عربستان سعودی با 14 درصد بود.
اما چین در نتیجه بسته شدن تنگه هرمز حدود 20 درصد از عرضه نفت خود را از دست داد و اگر صادرات نفت ایران به این کشور متوقف شود، بیشتر از دست خواهد داد.
در همین راستا، صادق الرکابی، مدیر تحقیقات اقتصادی در مرکز جهانی مطالعات توسعه در لندن، به الجزیره نت می گوید که چین مصرف کننده اصلی و بزرگ نفت ایران است و شرکت های چینی ترجیح نمی دهند در حال حاضر خطر افزایش وابستگی خود به نفت روسیه را بپذیرند، زیرا حتی اگر به طور موقت لغو شود، با تحریم هایی مواجه می شود و به همین دلیل ممکن است به دنبال جایگزین های دیگری برای نفت ایران باشد و این امر تقاضا در بازار نفت را افزایش داده و قیمت ها را بالا می برد.
چین محاصره بنادر ایران توسط آمریکا را «خطرناک و غیرمسئولانه» توصیف کرد و شی جین پینگ، رئیس جمهور چین نیز بر اهمیت باز ماندن تنگه هرمز برای کشتیرانی تاکید کرد که این امر اهمیت تامین انرژی از خلیج فارس برای پکن را نشان می دهد.
فشارها بر اقتصاد کشورهای آسیا
الرکابی افزود که بیشتر اقتصاد کشورهای بزرگ آسیایی مانند هند و ژاپن به شدت به واردات نفت و گاز از خلیج فارس وابسته هستند و به همین دلیل، اختلال بیشتر در عرضه از خلیج فارس، آنها را وادار به جستجوی جایگزین خواهد کرد، که این امر فشار را بر بازارهای جهانی انرژی افزایش خواهد داد.
الرکابی در خصوص خود ایران توضیح داد که این کشور از مدتها قبل به دنبال تنوع بخشیدن به اقتصاد خود و اتکا به تولید داخلی برای تامین بسیاری از نیازهای خود بوده و روش های مدرن متعددی را برای تولید در بخش های کشاورزی و صنعت توسعه داده و آنچه را که «اقتصاد مقاومتی» می نامد، بنا کرده است.
به گفته وی، هدف قرار دادن تاسیسات صنعتی ایران در طول جنگ، همراه با اعمال محاصره دریایی بر آن، «هزینه های گزافی را برای اقتصاد ایران به همراه خواهد داشت».
گسترش شوک انرژی
وی توضیح داد که تحریم های آمریکا بر بنادر ایران منجر به افزایش چشمگیر قیمت نفت خواهد شد، زیرا صادرات ایران که قبل از جنگ حدود یک و نیم میلیون بشکه در روز بود و از طریق ناوگان سایه برای دور زدن تحریم ها یا از طریق کشتی های چینی انجام می شد، متوقف می شود.
وی اشاره کرد که این کمبود عرضه نفت در بازار جهانی که در حال حاضر با کمبود زیادی روبرو است، به افزایش قیمت ها کمک خواهد کرد، به ویژه اینکه تولیدکنندگان بزرگ نفت در خاورمیانه در حال حاضر قادر به افزایش تولید نیستند.
بسته شدن تنگه هرمز باعث افزایش قیمت نفت به بیش از ۵۰ درصد از سطح قبل از شروع جنگ در ۲۸ فوریه گذشته شد و قیمت گاز طبیعی در اروپا بیش از ۶۰ درصد افزایش یافت.
«دان یورگنسن»، کمیسر انرژی اتحادیه اروپا، هشدار داد که حتی اگر جنگ به سرعت پایان یابد، شوک طولانی مدتی در انرژی وجود خواهد داشت، زیرا بازگشت به وضعیت عادی در بازارهای انرژی به مدت زمان طولانی نیاز دارد.
یورگنسن از کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواست تا گام هایی برای کاهش مصرف انرژی بردارند، از جمله دورکاری در برخی از روزهای هفته و تشویق به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی.
وخیم تر شدن بحران بدهی های دولتی
یورگنسن همچنین هشدار داد که اگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا برنامه های حمایتی را برای شهروندان به منظور مقابله با افزایش قیمت سوخت گسترش دهند، بحران انرژی ممکن است به یک بحران مالی تبدیل شود، که این امر باعث افزایش کسری بودجه عمومی خواهد شد.
در همین راستا، صندوق بین المللی پول هشدار داد که اگر دولت ها مجبور شوند برای مقابله با افزایش هزینه های زندگی با استقراض بیشتر از شهروندان خود حمایت کنند، جنگ ممکن است منجر به وخیم تر شدن بحران بدهی های دولتی شود، که این امر منجر به انباشت بدهی ها و بهره های آن خواهد شد.
این صندوق در گزارش خود به نقل از روزنامه گاردین بریتانیا اعلام کرد که بحران انرژی دولت ها را مجبور می کند بین محافظت از مردم خود در برابر افزایش قیمت ها و حفظ سلامت مالی یکی را انتخاب کنند.
انتظار می رود افزایش نرخ تورم در نتیجه افزایش هزینه های حمل و نقل و تولید با افزایش قیمت انرژی، منجر به این شود که بانک مرکزی اروپا و بانک انگلستان نرخ بهره را افزایش دهند.
افزایش نرخ بهره منجر به افزایش هزینه اوراق قرضه ای می شود که دولت ها برای تامین مالی کسری بودجه عمومی منتشر می کنند و از این رو هزینه های عمومی را افزایش می دهد، همچنین هزینه وام های مسکن و شخصی برای افراد را افزایش می دهد.
