سخنگوی وزارت خارجه گفت: ایران پیگیری کرد تا آتش بس در لبنان نیز بر مبنای تفاهم ۱۹ فروردین انجام شود؛ آتش بس شب گذشته اتفاق افتاد. بنابراین قرار شد که بخش مربوط به تعهدات ایران -که باز تاکید میکنم چیز جدیدی نیست و اجرای همان تعهد ۱۹ فروردین است- انجام شود. یعنی تردد شناورهای تجاری با هماهنگی ایران
به گزارش جماران، اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت خارجه کشورمان در خصوص توئیت عباس عراقچی وزیر خارجه و در پاسخ به این سئوال که ما با چه صحنه ای در تنگه هرمز روبرو هستیم، گفت: نکته ای که دکتر عراقچی توئیت کردند در چارچوب تفاهم آتش بسی بود که از 19 فورردین برقرار شده است.
چند کلید واژه مشخص دارد اولا در راستای آتش بس برقرار شده در لبنان به این معنا که با توجه به اعلام آتش بس در لبنان در شب گذشته، تصمیم بر این شد که در رابطه با تردد در تنگه هرمز، تردد با شرایطی که در چارچوب تفاهم آتش بس اعلام شده بود، صورت گیرد.
تفاهم آتش بس همان چیزی است که 19 فروردین انعلام شد. به زبان ساده طرف مقابل(آمریکا) در باره شمول آتش بس در لبنان، دبه کرد، یکی از مطالبات به حق مردم ما، این بود که آتش بس باید شامل لبنان هم شود.
در این مدت همه تلاش ما این بود که آتش بس بر اساس عناصری که تفاهم شد بود، اجرا شود، هم در اسلام آباد این موضوع مدنظر قرار گرفت و هم بعد از آن.
شب گذشته پس از اعلام آتش بس در لبنان، تلاش زیادی از جوانب مختلف صورت گرفت، بنابراین قرار بر این شد که بخش مربوط به تعهدات ایران که باز تاکید می کنم چیز جدیدی نیست و اجرای همان تعهدی بود که در 19 فورردین اعلام کردیم، یعنی تردد شناورهای تجاری با هماهنگی ایران صورت گیرد.
سخنگوی وزارت خارجه: محاصرۀ دریایی نقض آتشبس تلقی میشود/ رسانهها و مردم به بازی رسانهای دشمن توجه نکنند
دشمن بارها در ظرف یک روز اظهارات متناقضی داشته که با هدف فضاسازی رسانهای است.
جمهوری اسلامی ایران هم نگاهبان تنگه هرمز است و هر جا که لازم باشد، در راستای حفظ حقوق مردم اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
اگر طرف مقابل بنای بر بدعهدی بگذارد، اقدامات متقابل انجام میدهیم.
اگر محاصرۀ دریایی ادامه پیدا کند، جمهوری اسلامی نیز اقدامات متقابل و لازم را انجام خواهد داد.
سخنگوی وزارت خارجه: ایران هیچ صحبتی در زمینه تمدید آتشبس انجام نداده است
اسماعیل بقائی گفت: تمام تمرکز ما با همکاری پاکستان بر این است که شرایط لازم را برای پایان کامل جنگ، با توجه به منافع و حقوق ایران فراهم آوریم
اورانیوم غنی شده ایران به هیچ عنوان قرار نیست به جایی منتقل شود
سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت: آتشبس، زمینهای برای رها کردن کشور از سایه جنگ است.
اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران گفت: زمانی که در یک روند دیپلماتیک بودیم، برای دومین بار در کمتر از یک سال گذشته با یک تجاوز نظامی مواجه شدیم.
وی ادامه داد: البته دشمن در تحقق اهداف خود ناکام ماند و پس از نزدیک به ۴۰ روز گفتند که جنگ را متوقف کنند. برای ما این آتش بس، زمینه ای برای توقف کامل جنگ و رها کردن کشورمان از سایه جنگ است.
سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان درباره مذاکره گفت: در این مدت پیغامهای زیادی تبادل شد. یک دور مذاکره در اسلام آباد انجام شد. در دور روز گذشته هم با حضور فرمانده ارتش پاکستان در تهران، بر مبنای بسته ۱۰ بندی تهران، مذاکرات ادامه پیدا کرد. ما با تمام توان برای تامین منافع ملت ایران تلاش می کنیم. دیپلماسی ما ادامه مبارزه مدافعان وطن است. همان کاری که آن ها در میدان انجام دادند، ما در عرصه دیپلماسی انجام می دهیم.
بقایی همچنین درباره بازگشایی تنگه هرمز گفت: ما تنگه هرمز را نبستیم، بلکه دشمنان شرایطی را فراهم کردند که امکان گذر ایمن و امن نبود. طبق قوانین بین المللی ما به عنوان کشور ساحلی، ما این حق را داریم برای جلوگیری از اقدامات تجاوزکارانه دشمن، تدابیری را اتخاذ کنیم و اجازه دهیم شناورهای دشمن عبور و مرور داشته باشند و به ما ضربه بزنند. با این حال، ایران در اوج جنگ به کشتی هایی که همراه با متجاوزان نبودند، کمک می کرد تا از تنگه هرمز عبور کنند.
وی با اشاره به تناقض گویی مقامات آمریکایی گفت: ما در این مدت با تناقض گویی از سوی مقامات آمریکایی مواجه بودیم درحالی که مسبب این وضعیت آمریکا و رژیم صهیونیستی بودند، پس از مدتی با آنچه «محاصره دریایی» نامیدند مواجه شدیم. امروز هم مواضعی گرفتند. این تاقض گویی ها ناشی از استیصال، سردرگمی و روشنگرانه است که طرف مقابل نه از منطقه متعارف برخوردار است و نه به تعهدات خود پایبند است.
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به توییت وزیر خارجه ایران گفت: این توئیت هیچ تفاهم جدیدی محسوب نمیشود و در چارچوب تفاهم آتش بس 19 فروردین است. آن تفاهم اجزایی داشت که یکی از آنها آتش بس در لبنان بود اما آمریکا بدعهدی کرد. ما در اسلام آباد و پس از آن با جدیت پیگیری شد و دو شب قبل توافق شد در لبنان آتش بس انجام شود و ما طبق تفاهم مندرج در 19 فروردین اعلام کردیم که تردد در تنگه هرمز برقرار است؛ در همین دوره زمانی که آتش بس توافق شده و با همان مختصات تفاهم یعنی از مسیر مشخص که سازمان سازمان بنادر و کشتیرانی اعلام کرده، با هماهنگی مرجع صالح ایرانی و مختص شناورهای تجاری. اگر این عناصر را درنظر بگیرید، خواهید دید توئیت امروز دکتر عراقچی اجرای تعهدات ایران طبق تفاهم است که به دلیل بدعهدی طرف مقابل درباره لبنان، به طور کامل اجرا نشده بود.
وی افزود: اساسا باز و بسته شدن تنگه هرمز در شبکههای مجازی اتفاق نمیافتد بلکه در روی زمین اتفاق میافتد. ایران کشور ساحلی و تعیین کننده است. سازمان بنادر و کشتیرانی وظیفه خود را انجام میدهد و نهادی که متولی پیگیری موضوع است، مشخص است که همان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران هستند. مشخص است که تدابیری که قرار است در این دو هفته آتش بس انجام شود، منطبق با تصمیماتی است که از ۱۹ فروردین اتخاذ شده است. عبور و مرور مختص شناورهای تجاری است و مورد به مورد تصمیم گیری می شود.
بقایی درباره آخرین وضعیت مذاکرات با آمریکا گفت: اگر بخواهم حس و حال دیپلماتهای ایرانی را بیان کنم، به فرازی از فرمایش حضور امیر (ع) به مالک اشتر متوسل میشوم که میفرمایند اگر دشمن تو را به صلح فراخواند و خشنودی خدا در آن بود، آن را رد نکن چراکه صلح مایه آسایش سپاهیان تو و راحتی خودت از اندوهها و امنیت سرزمین توست اما پس از صلح از دشمن خود سخت برحذر باش و هشیار باش، چراکه گاه دشمن خود را نزدیک سازد تا غافلگیر کند، پس محتاط و دور اندیش باش و به دشمن خوش بین نباش.
وی ادامه داد: قطعا تجربههایی که به دست آورده ایم، ارزان نبوده و ما میدانیم با چه کسانی مواجه هستیم؛ افرادی که عهدشکنی کردند، خواستههای غیرمنطقی داشتند. اما این واقعیت است و ما وظیفه داریم محکم و استوار و هوشیار، منافع ملت را مدنظر قرار دهیم و صریح و قاطع مواضع خود را بیان کنیم و با نگاهی مبتکرانه راهی برای تامین منافع کشورمان پیدا کنیم. ما قطعا به دشمن خوش بین نبودیم و با توجه به جنایات اخیر، این بدگمانی بیشتر از هر زمانی است.
بقائی درباره هیاهوی رسانه ای ترامپ و ادعای او مبنی بر ادامه محاصره دریایی ایران به رغم بازبودن تنگه هرمز گفت: ما نباید تحت تاثیر توییت های طرف مقابل قرار بگیریم. دروغهایی از سوی مقامات آمریکایی در حال تکرار است و همانطور که گفتم بازشدن تنگه هرمز در فضای مجازی اتفاق نمی افتد بلکه در میدان اتفاق می افتد و نیروهای مسلح می دانند چگونه برخورد کنند. اگر قرار باشد آنچه با عنوان «محاصره دریایی» نام می برند، البته باید دید چه چیزی در عمل ممکن است، چراکه ایران محاصره پذیر نیست.
بقائی گفت : بیان این مواضع باید ما را بیشتر از قبل هشیارتر از قبل کند که با چه کسانی مواجه هستیم و اینکه حتما ایران واکنش متقضی را اتخاذ خواهد کرد. اینکه بگویند محاصره دریایی وجود دارد، در صورت ادامه، به معنای نقض آتش بس تلقی خواهد شد و ایران هم تدابیر لازم در خصوص تنگه هرمز اتخاذ خواهد کرد. هیات ایرانی با خونسردی و تمرکز کامل منافع خود را پیش می برد. ما نباید به هیچ وجه اجازه ندهیم حواس ما از آنچه که مصالح و منافع ملت ایران هست و به عنوان دستورکار هیات مذاکره کننده، توسط سلسله مراتب نظام تعیین شده، پرت شود.
سخنگوی وزارت خارجه ایران با بیان اینکه مسائل مطرح شده در رسانه ها و توسط مقامات آمریکایی، هیچ کدام قابل تایید نیست، تاکید کرد: به عنوان مثال، اورانیوم غنی شده ایران به هیچ عنوان قرار نیست به جایی منتقل شود. به همان اندازه که خاک ایران برای ما مهم و مقدس است، این موضوع هم برای ما اهمیت دارد. موضوع انتقال اورانیوم غنی شده ایران به آمریکا هیچ وقت به عنوان یک گزینه از سمت ما مطرح نبوده است. گزینه های مختلفی درباره حل و فصل موضوعاتی که به عنوان بخشی از پرونده هسته ای ما تلقی می شود اما بحث انتقال مواد غنی شده ایران به آمریکا به عنوان گزینه برای ما مطرح نبوده است.
سخنگوی وزارت خارجه ایران درباره شایعه موافقت ایران با توقف غنی سازی اورانیوم گفت: این بخشی از کارزار رسانه ای است که برای تحت تاثیر قرار دادن مذاکرات است. ما قطعا تحت تاثیر این موارد قرار نخواهیم گرفت و بر اساس دستورالعمل تعیین شده، هیات مذاکره کننده کار را در راستای منافع ملت به پیش خواهد برد.
وی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه «راه مذاکرات آتش بس با آن طرح ۱۰ بندی از مذاکرات هسته ای جداست؟» گفت: مذاکره یک بسته است؛ مذاکره بر سر خاتمه جنگ. اجزای مختلفی شده که درباره اجزای آن گفت وگو شده است؛ همان طرح ۱۰ بندی. برای ما رفع تحریم ها، جبران خسارت، توقف کامل جنگ در همه جبهه ها بسیار مهم است. این ها در یک بسته هستند و نمی توان آنها را از هم تفکیک کرد.
وی درباره ادعای ترامپ درباره گفت وگوی مستقیم با مقامات ایرانی گفت: مذاکره کنندگان ایرانی و آمریکا مشخص هستند. بنابراین هر آنچه غیر از این بیان شود، لفاظی است. مذاکرات در اسلام آباد بین رئیس محترم مجلس و معاون رئیس جمهور آمریکا با وساطت پاکستان انجام شد. اینکه گفته فلان مقام از آمریکا با فلان مقام از ایران گفت وگو داشته یا فلان حرفی را زده، هیچکدام مبنای واقعی نداشته است.
وی درباره ادعای ترامپ مبنی بر اینکه «یک امضا تا توافق نهایی باقی مانده» گفت: من درباره دیدگاه های مقامات آمریکایی نظری ندارم. ما باید بر کار خودمان تمرکز کنیم و به لفاظی های رسانه ای طرف مقابل توجه نکنیم. هر زمانی که احساس کنیم مصالح و منافع ایران در قالب یک توافق لحاظ شده و تامین شده، حتما می توانیم بگوییم به توافق نزدیک شده ایم. برای ما مهم است خطوط قرمز موردنظر کشور ما رعایت شود.
بقائی درباره اینکه با توجه به سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران، آیا از اختلافات سنگین و زیاده خواهی های طرف مقابل کاسته شده، گفت: خیلی بیشتر از نشست اسلام آباد روشن شد که ما در کدام بخش ها فاصله ها ترمیم شده و می توانیم با راه حل های مبتکرانه یک روش های میانه ای برای حل اختلاف پیدا کنیم و در کدام موارد برای ما خط قرمز محسوب می شود. آنچه قطعی است، این است که الان ابهامی در هیچ بخشی از موضوعات مذاکراتی وجود ندارد. مواضع ما به روشنی اعلام شده است.
وی تاکید کرد: مذاکرات این چند روز با گذشته متفاوت است، چراکه قبلا درباره هسته ای بود و الان بحث درباره خاتمه جنگ است و دامنه گسترده تری را دربر می گیرد، مانند تنگه هرمز. خوبی این دو روز از مذاکرات در تهران این بود که دیدگاه ها به صورت شفاف اعلام شد و باید دید که در روزهای آینده چه اتفاقاتی خواهد افتاد.
***
مقدمه: ساعاتی پیش وزیر امور خارجه کشورمان با انتشار مطلبی در فضای مجازی اعلام کردند عبور و مرور تمام کشتیهای تجاری از تنگه هرمز در دوران آتشبس آزاد است. درباره اتفاقات و تحولات پیرامون مسئله آتشبس، مذاکرات و تصمیمی که برای تنگه هرمز گرفته شده، گفتوگو میکنم با جناب آقای اسماعیل بقایی، سخنگوی محترم دستگاه دیپلماسی که در استودیو همراه ما هستند.
سوال: میخواهم کمی از عقبتر از اعلامی که وزیر امور خارجه کشورمان داشتند آغاز کنم. چه شد که این تصمیم گرفته شد و الان وضعیت آتش بس و جزئیات آن به چه صورت است؟
بقایی: بسم الله الرحمن الرحیم
از ۹ اسفند مواجه شدیم با تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی در حالی که در فرآیندی دیپلماتیک قرار داشتیم برای دومین بار در ظرف یک سال.
گذشته کمتر از یکسال گذشته دشمن، اغراض و اهداف مشخصی را دنبال میکرد ناکام ماند. بدون اغراق مردم ما مدافعان وطن تک تک ایرانیان به نحوی رفتار کردند که فکر میکنم دشمنان ما هیچ وقت تصورش را نداشتند. در یک کلام دشمن را ناکام گذاشتند در برنامهای که علیه ایران ما داشتند. بعد از نزدیک به چهل روز این بحث را مطرح کردند که ما جنگ را متوقف کنیم. برای ما این آتشبس به منزله زمینهای است برای توقف کامل جنگ و رها کردن کشورمان از سایه جنگ. تکرار حوادثی که از حدود یک سال پیش شروع شد از خرداد ماه برای ما قابل قبول نیست. در این مدت در جریان هستید در این چند روزی که از آتشبس میگذرد، پیغام پسغامهای زیادی تبادل شد. بعد از اتفاقاتی که منجر شد به تفاهم آتشبس در نوزده فروردین، در اسلامآباد یک دور مذاکره شد. دو روز گذشته هم با حضور آقای عاصم منیر در تهران این گفتوگوها ادامه پیدا کرد برمبنای بسته مدنظر ایران بسته ده بندی. طبیعی است که هر مذاکرهای دو طرف دارد. طرف آمریکایی همه دیدگاهها و مطالبات خودش را هم در رسانه مطرح کرده و هم در مذاکرات ما در این مرحله با تمام توان برای تامین منافع و حقوق ملت ایران تلاش میکنیم. بارها عرض کردم دیپلماسی ما در دوره فعلی ادامه مبارزهای است که مدافعان وطن در این چهل روز انجام دادند. به نمایندگی از ملت ایران همان کاری که اونها در میدان انجام دادند ما هم در میدان دیپلماسی دنبال می کنیم الان وضعیت به این شکل هست.
سوال: چه شد ما تنگه هرمز را بستیم و با توجه به اینکه محتوایی که وزیر امور خارجه کشورمان منتشر کردند، مختصر بود، شرایط بازگشایی الان دقیقاً به چه صورت است؟
بقایی: تنگه هرمز را ما نبستیم. شرایطی را تحمیل کردهاند که امکان تردد ایمن و امن در این آبراه وجود نداشت. اولاً ما به عنوان کشور ساحلی این حق را داریم. طبق حقوق بینالملل در مواردی که جنگی علیه ما تحمیل شده، برای تعیین منافع مان برای جلوگیری از اقدامات تجاوزکارانه دشمن تدابیری را اتخاذ کنیم. طبق حقوق بینالملل در این شرایط نمیتوانیم اجازه دهیم شناورهای نظامی دشمن از این تنگه استفاده کنند و عبور و مرور عادی داشته باشند برای اینکه به ما ضربه خواهند زد. هم شناورهای دشمن و هم کشورهایی که به صورت مستقیم و غیرمستقیم از تجاوز حمایت و کمک میکردند، از عبور و مرور در تنگه هرمز منع شدند. در عین حال جمهوری اسلامی ایران با رویکردی مسئولانه و حتی در اوج جنگ کمک میکرد به عبور و مرور ایمن کشتیهایی که در این چارچوب نبودند. یعنی کشتیهای متعلق به طرفهای متجاوز یا متحدین و همراهان و مشارکتکنندگان در این تجاوز نبودند. بنابراین کاری که ایران انجام داد منطبق با حقوق بینالملل هست برای دفاع از تمامیت سرزمینی و امنیت ملی ایران ما. در این مدت با تناقض گویی متعدد مقامهای آمریکا مواجه بودیم. ابتدا گفتند برای ما تنگه هرمز اصلاً مهم نیست. کشورهای دیگر را دعوت کردند برای کمک به زعم خودشان باز گشایی تنگه هرمز. در حالی که اساساً مسبب این وضعیت، آمریکا و رژیم صهیونیستی بودند که تجاوز نظامی را علیه ایران شروع کردند. بعد از مدتی نظرشان را تغییر دادند و آن چیزی که تحت عنوان محاصره دریایی ازش نام میبرند اعمال کردند. امروز هم خوب شاهد بودید بعد از اتفاقاتی که افتاد چه مواضعی گرفتند. این تناقضگوییها هم ناشی از استیصال است و هم ناشی از سردرگمی و هم فکر میکنم برای مردم ما و مردم منطقه خیلی روشنگرانه است که طرف مقابل نه از منطق متعارف برخوردار است و نه به تعهدات خودش پایبند.
اشاره کردید به توییت آقای عراقچی در رابطه با تنگه هرمز. من تاکید میکنم که این توئیت هیچ تفاهم جدیدی محسوب نمیشود. این توییت در چارچوب تفاهم آتشبس نوزده فروردین هست. آن تفاهم اجزایی داشت. یکی از اجزای خیلی مشخصش آن این بود که آتش بس باید لبنان را هم در بر بگیرد. طرف مقابل پذیرفته بود در توئیت نخست وزیر پاکستان، خیلی صریح این مسئله مطرح شده بود، اما آمریکا از همان ابتدا در این مورد بدعهدی کرد. برای ما مهم بود هم در اسلام آباد و هم بعد از آن این موضوع با جدیت پیگیری شد. دو شب قبل این تفاهم حاصل شد که در لبنان آتش بس شود و این اتفاق افتاد. دیشب اعلام شد که آتشبس در لبنان اعلام شده و ما هم در راستای تعهد مندرج در تفاهم آتشبس نوزده فروردین اعلام کردیم تردد در تنگه هرمز برقرار هست. در همین دوره زمانی که آتش بس توافق شده با همان مختصاتی که در تفاهم آتشبس نوزده فروردین ذکر شده بود یعنی چی؟ یعنی این که از مسیر مشخص که سازمان بنادر و کشتیرانی اعلام کرده با هماهنگی مرجع صالح ایرانی و مختص شناورهای تجاری اگر این عناصر را در نظر بگیرید خواهید دید که توییت امروز آقای دکتر عراقچی اجرای تعهدات ایران طبق تفاهم نوزده فروردین ماه است که به علت بدعهدی طرف مقابل در رابطه با آتشبس در لبنان به طور کامل اجرا نشده بود. این را ما تصریح میکنیم به علت اینکه طرف مقابل آتشبس در لبنان را رعایت نکرد. به تبع آن متقابلاً ما هم در رابطه با تنگه هرمز تدابیر ویژهای که در نظر داشتیم را اجرا کردیم. بنابراین الان در اجرای اون تفاهم آتشبس، این توئیت آقای عراقچی صادر شد.
سوال: پس آن چیزی که در تنگه هرمز اجرا میشود، بعد از این اتفاقات آن، تصمیمی که شما اشاره کردید در چارچوب آتشبس نوزده فروردین بود. قبلاً تردد بدون مجوز انجام میشد، قبل از جنگ منظورم هست. الان باید با مجوز آنطور که فرماندهی نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرده است، با مجوز نیروی دریایی سپاه و سازمان بندرها باشد و تعداد آن را همه ما هر چقدر که بنا بر تشخیص باشد، اجازه خواهیم داد. این اتفاقی هست که میتوانیم بگوییم که روی زمین روی داد و از این به بعد شاهد خواهیم بود.
بقایی: اساساً باز و بسته شدن تنگه هرمز در شبکه مجازی اتفاق نمیافتد در روی زمین اتفاق میافتد و جمهوری اسلامی ایران کشور ساحلی است و تعیین کننده. سازمان بنادر و کشتیرانی ما به عنوان مرجع صالحه موظف است مسیر ایمنی دریانوردی را هم تعیین و اعلام کند به سازمان بینالمللی دریانوردی این کار وظیفهاش است و انجام داده. نهادی هم که متولی پیگیری اجرای موضوع است، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران هستند که هم نگاهبان تنگه هرمز هستند و هم در شرایط کنونی موظف هستند در رابطه با عبور و مرور شناورها تدابیر لازم را اتخاذ و اجرایی کنند. لذا خیلی مشخص است که تدابیری که قرار هست در این دو هفته آتشبس انجام شود منطبق است با تصمیماتی که از نوزده فروردین اتخاذ شده. هم در مورد نحوه تردد، مجوزهایی که لازمه بگیرند هماهنگیهای لازم صورت بگیرد این هماهنگیها برای این هست که عبور ایمنی که مدنظر هست انجام شود با همان مختصات و شرایطی که تعیین شده از قبل.
سوال: وضعیت کشتیهای متخاصم چیست؟ کشتیهای تجاری که با کشور متخاصم همکاری میکنند؟
بقایی: هم در نوزده فروردین اعلام شد و هم در توییت آقای عراقچی تصریح شده که عبور و مرور، مختص شناورهای تجاری است. طبیعی است که در شرایط جنگی کشورهای ساحلی چنین تنگهایی مجاز هستند و بلکه مسئولیت دارند برای حفاظت و امنیت و منافع ملی کشورشان تدابیر لازم را اتخاذ میکنند درباره کشورهایی که متخاصم محسوب میشود.
سوال: مورد به مورد تصمیمگیری میشود؟
بقایی: قاعدتاً بله باید همینطور باشد.
سوال: در زمینه آتش بس مذاکرات الان چه وضعیتی داریم و وزارت امور خارجه با چه رویکردی در گفتوگوهای اسلام آباد را دنبال میکند؟
بقایی: اگر بخواهم حس و حال دیپلماتهای کشورمان را در این روزها بیان کنم، متوسل میشوم به فرازی از فرمایش حضرت امیرالمؤمنین، امام علی علیهالسلام در فرمان خود به مالک اشتر که میفرمایند اگر دشمن تو را به صلح فرا خواند و خشنودی خدا در آن بود آن را رد مکن. زیرا صلح مایه آسایش سپاهیان تو و راحتی خودت از اندوهها و امنیت سرزمین توست، اما این نکته بسیار مهم است، اما پس از صلح از دشمن خود سخت برحذر و هوشیار باش، زیرا گاه دشمن خود را نزدیک میسازد تا غافلگیر کند. پس محتاط و دور اندیش باش و به دشمن خوش بین مباش. این فراز کوتاه بیان حس و حالی است که این روزها همه ما باید داشته باشیم. ما قطعاً تجربههایی که در این یک سال و به نوعی در این بیست، سی سال به دست آوردیم ارزان بدست نیاوردیم. حتماً همه این تجربهها پیش چشم ماست. ما میدانیم با چه طرفهایی مواجه هستیم. میدانیم که در گذشته بارها بدعهدی کردند. دیدگاههایشان را مدام تغییر دادند و خواستههای غیرمعقول و غیرمنطقی داشتند، اما وظیفه ما این است که محکم و استوار و هوشیار منافع و حقوق ملت را مدنظر قرار دهیم و خیلی صریح و قاطع مواضعمان را بیان کنیم در عین حال راه پیدا کنیم برای تعیین منافع کشورمان با نگاهی مبتکرانه و همانطور که عرض کردم با این نگاه که ما هیچوقت قطعاً خوشبین نبودیم به دشمن. الان حتماً با توجه به تجربه این چهل، پنجاه روز و با توجه به جنایاتی که صورت گرفت این بدبینی و بدگمانی بیش از هر زمانی است.
سوال: سابقهای که آمریکاییها داشتند در نوع حرکت ما تاثیرگذار است و نوع تصمیمگیری در جمهوری اسلامی ایران. مشخصا این هیاهویی که در چند ساعت گذشته رئیس جمهور آمریکا به راه انداخت و هیاهو بهترین توصیف است، برای این که بگوید من به دستاورد گستردهای در برابر جمهوری اسلامی ایران رسیدم. یکی از نکاتی که مطرح کرد، ادعا کرد تنگه هرمز کاملا بازست، اما محاصره دریایی ایران ادامه دارد. نگاه شما به این موضع چیست؟
بقائی: این اولین و آخرین بار نیست که مواجه میشویم با فضاسازیهای رسانهای مقامهای آمریکایی. ما نباید تحت تاثیر توییتهای طرفهای مقابل قرار بگیریم. با یک توییت دیدگاههای مان تغییر کند یا حس و حال مان تحت تاثیر قرار گیرد. نمیتوانیم بدون توجه به تجارب قبلی که مرتب تکرار میشود، صحبتهای مقامات آمریکایی که تازگی ندارد برای ما، مواضع متناقض، دروغهایی که مکرر گفته میشود و خیلی راحت و زود آشکار میشود که اینها هیچ مبنایی ندارد. باز و بسته شدن تنگه هرمز که در فضای مجازی صورت نمیگیرد، این را میدان تعیین میکند و حتما نیروهای مسلح ما میدانند که در واکنش به هر عمل طرف مقابل چگونه رفتار کنند. اگر قرار باشد آن چیزی که تحت عنوان محاصره دریایی نام میبرند باید در عمل دید تا چه حد چنین اتفاقی ممکن است. همیشه گفته ام ایران محاصره پذیر نیست. فارغ از این که در عمل چقدر اتفاق افتاده، بیان این مواضع از یک طرف ما را باید هشدارتر از قبل کند که با چه افرادی مواجه هستیم، دوم این که حتما جمهوری اسلامی ایران واکنش مقتضی اتخاذ خواهد کرد. این که اعلام کنند محاصره دریایی هنوز وجود دارد، در صورتی که ادامه پیدا کند، نقض آتش بس خواهد بود و ایران تدابیر لازم در مورد تنگه هرمز را اتخاذ خواهد کرد.
سوال: درباره مسئله هستهای ادعاهایی داشته و اگر طرح ۱۰ بندی که چارچوب مذاکرات را مبنای آتش بس بود به موضوع هستهای اشاره نشده، ادعاهای گستردهای داشته درباره اورانیوم غنی شده ایران. در گفتوگوهای اسلام آباد، آن چیزی که در جریان بود و ادامه آن در تهران و در روزهای آینده باز هم ادامه خواهد داشت، همچنین مواردی هم مطرح است؟
بقائی: هیئت نمایندگی ایران با خونسردی، تمرکز کامل بر منافع و حقوق ملت ایران کارش را پیش میبرد. نباید حواس ما پرت شود. آن چه که مصالح و منافع ملت ایران است در سلسله مراتب نظام تعیین شده به عنوان دستورالعمل هیئت مذاکره کننده. این را باید مراقب باشیم. در مورد مسائلی که مطرح شده، هم در رسانهها و هم بعضی مقامات آمریکایی ذکر کردند، هیچ کدام قابل تعیین نیست و به عنوان مثال اورانیوم غنی شده ایران به هیچ عنوان قرار نیست به جایی منتقل شود، به اندازهای که خاک ایران برای ما مهم و مقدس است، این موضوع هم برای ما اهمیت دارد.
سوال: موضوع انتقال اورانیوم با غنای شصت درصد مطرح نیست؟
بقائی: به هیچ عنوان انتقال اورانیوم غنی شده ایران به آمریکا به عنوان گزینه مطرح نبوده است.
سوال: تعلیق دائمی غنیسازی چطور؟
بقائی: همه این مواردی که مطرح میشود، بخشی از کارزار رسانهای است که به راه انداختند، برای تحت تاثیر قرار دادن مذاکره کنندگان و میز مذاکره. اعضای تیم مذاکره کننده، قطعا تحت تاثیر این فضاسازیها قرار نخواهند گرفت. براساس دستورالعملهایی که نظام مطرح میکند، هیئت مذاکره کننده کار را پیش میبرد و آن چیزی که به نفع مصالح و حقوق ملت ایران است.
سوال: با توجه به این صراحت و آن نکتهای که شما درباره آن تصریح کردید، راه مذاکرات آتش بس با آن طرح ۱۰ بندی از مذاکرات هستهای جدا است؟
بقائی: مذاکره یک بسته است. مذاکره در رابطه با بسته پایان کامل جنگ یا توقف، آن چیزی که به عنوان خاتمه جنگ از آن نام برده میشو، اجزای مختلفی دارد که در مورد آن گفتوگو شده است. آن طرح ۱۰ بندی برای ما رفع تحریمها بسیار مهم است. موضوع جبران خسارات وارده در جریان جنگ تحمیلی، اهمیت ویژهای دارد. این که مطمئن شویم جنگ به طور کامل متوقف میشود برای ما مهم است. موضوعی که در آتش بس نشان دادیم بحث توقف جنگ در همه جبههها باز اهمیت ویژهای دارد. اینها را باید به عنوان یک بسته دید و هیچ کدام از اجزا را نمیتوانیم از هم تفکیک کنیم و همه را در کنار هم ببینیم که توازنی در دادهها و ستاندهها ایجاد شود.
سوال: در گفتوگوهای اسلام آباد، آمریکاییها سر موضوعی که آتش بس در لبنان هم باید بخشی از این گفتوگوها باشد، زیر بار نمیرفتند و این دستاوردی است که اتفاق مثبت بود که آمریکاییها پذیرفتند. آن شرطی که جمهوری اسلامی بر آن پافشاری کرد و نپذیرفت درباره آمریکایی ها. سوال دیگری درباره گفتوگوهای اسلام آباد که ادعا کرده رئیس جمهور آمریکا مستقیم با ایرانیها مذاکره کند و لفاظیهایی کرده بود درباره نوع برخوردش با ایرانیها در گفتگو؟
بقائی: مذاکره کنندگان ایرانی خیلی مشخص بود چه افرادی هستند. طرف آمریکاییها هم مشخص بود. بنابراین هر آن چه که غیر از این بیان شود از طرف مقامهای آمریکایی، لفاظی بیش نیست. مذاکرات در اسلام آباد بین آقای قالیباف رئیس مجلس و طرف مقابل هم معاون رئیس جمهور آمریکا انجام شد با وساطت نخست وزیر پاکستان. این روشن است و هر بحثی که مطرح میشود که فلان مقام از آمریکا با فلان مقام از جمهوری اسلامی ایران گفتوگو داشته یا فلان حرفی زده، هیچ کدام هیچ مبنایی ندارد.
سوال: تأکید کردید که این را هم شما و هم کل دستگاههای تصمیم گیر در جمهوری اسلامی ایران در نظر دارند که ممکن است این گفتوگوهای موسوم به صلح برای این باشد که ضربه نظامی دیگری زده شود. این پیش فرض را تأکید کردید که همه دارند و تجربه گذشته باعث شده این آمادگی وجود داشته باشد. رئیس جمهور آمریکا ادعایی مطرح کرده یک امضا تا توافق نهایی باقی مانده. چقدر چنین امضایی، هموار و نزدیک است؟
بقائی: درباره دیدگاههای مقامات آمریکایی نظری نمیدهم. باید متمرکز باشیم بر کار خودمان. اگر بخواهیم هوش و حواس مان معطوف لفاظیهای رسانهای طرفهای مقابل قرار گیرد، ممکن است تمرکزمان را به نوعی دچار مشکل کند. هر زمانی که احساس کنیم مصالح و منافع جمهوری اسلامی ایران، منافع و حقوق ملت ایران در قالب یک توافق لحاظ و تامین شده است، حتما آن زمان میتوانیم بگوییم که ما با توافق فاصله کمی داریم. این را باید مراجع ذی ربط نظام تشخیص دهند. وظیفه ما در وزارت امور خارجه و دستگاه دیپلماسی این است که براساس دستورالعملهایی که به ما اعلام میشود، وزارت امور خارجه حتما نقش و تاثیر بسیار مهم دارد در تصمیم سازی. وزارت خارجه موظف است دیدگاههای کارشناسی خودش را بیان کند، اما نهایتا براساس تصمیمهایی که اتخاذ میشود ما موظف هستیم پیگیری کنیم. این کار را با جدیت ادامه خواهیم داد. برای ما مهم است که خطوط قرمز مدنظر کشورمان و مصالح کشور رعایت شود و آن موقع به نحو مقتضی مطرح میشود که آیا نزدیک هستیم به تفاهم یا فاصله داریم.
سوال: با توجه به سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران و در روزهای گذشته درباره پیامها به صورت تفصیلی گفتوگو کردید، آن اختلافات سنگینی که وجود داشت و زیادهخواهیهایی که در گفتگوهای اسلام آباد وجود داشت، از آن کم شده است؟
بقائی: میتوانم بگویم که خیلی بیشتر از نشست اسلام آباد روشن شد که ما در کدام بخشها فاصله مان به نوعی ترمیم شده. میتوانیم با راه حلهای مبتکرانه، روشهای مرضی الطرفی و میانهای پیدا کنیم برای حل اختلاف و در کدام موارد واقعا برای ما خط قرمز محسوب میشود. خیلی ورود نمیکنم به جزئیات، چون این بحثها کماکان ادامه دارد، ولی آن چه میتوانم با قطعیت بگویم، الان دیگر ابهامی در رابطه با هیچ یک از بخشهای مذاکراتی یا موضوعات مذاکراتی وجود ندارد. مواضع، خیلی روشن بیان شد نه فقط در وزارت خارجه بلکه در دیدارهایی که با هیئت پاکستانی با رئیس جمهور، آقای قالیباف و مقامهای نظامی داشتند، همه چیز روشن است. یک مقدار مذاکرات این چند روز با مذاکرات متفاوت است. مذاکرات دورههای قبل متمرکز بود به بحث هستهای، اما الان مذاکرات معطوف است به خاتمه جنگ. طبیعی است که دامنه موضوعات مورد گفتوگو، وسیعتر شده و بحث تنگه هرمز، اما خوبی این دوره از مذاکرات این دو روز این بود که خیلی شفاف و به صورت تفصیلی، دیدگاههایی مطرح شد. باید دید در روزهای آینده و در ادامه این مسیر، چه اتفاقی خواهد افتاد.
