پایگاه خبری جماران: شب گذشته پس از ۴۵ روز نبرد بین اسرائیل و لبنان، طرفین اعلام کردند به مدت ۱۰ روز آتشبسی در این کشور برقرار خواهد شد. این آتشبس دو روز بعد از مذاکرات سفرای لبنان و اسرائیل در آمریکا اعلام شد؛ مذاکرهای که با واکنش منفی بسیاری از گروههای داخل لبنان به خصوص حزبالله همراه بود.
علاوه بر خلع سلاح حزبالله که هدف اصلی اسرائیل در لبنان به شمار میرود، رژیم صهیونیستی تا کنون بارها اعلام کرده که به دنبال ایجاد منطقه حائل در جنوب لبنان است و بسیاری از تحلیلگران نیز معتقدند بر خلاف آنچه آمریکا و اسرائیل اعلام میکنند، هدف از مذاکره با دولت لبنان، نه به رسمیت شناختن حاکمیت این دولت بر کشور خود، که تحقق برنامههایی از جمله ایجاد منطقه حائل است. کما اینکه ران درمر، دستیار نتانیاهو، پیش از مذاکره روز سهشنبه اعلام کرد اسرائیل طرحی برای تقسیم لبنان به سه بخش دارد؛ نخست نواری به عمق ۸ کیلومتر که تحت کنترل کامل اسرائیل قرار میگیرد، سپس منطقهای برای استقرار ارتش لبنان تا رود لیتانی و در نهایت، بخشهای باقیمانده برای استقرار نیروهای رسمی لبنان با مأموریت خلع سلاح کامل حزبالله.
در همین زمینه، محمد خواجویی در گفتوگو با خبرنگار جماران، با اشاره مذاکرات مستقیم اسرائیل و لبنان که روز سهشنبه 14 آوریل در واشنگتن برگزار شد، اظهار کرد: مذاکره مستقیم بین اسرائیل و لبنان که رویدادی بیسابقه طی نزدیک به سه دهه اخیر است، در شرایطی برگزار شد که در فضای داخلی لبنان شاهد وجود اجماع در مورد چگونگی رویارویی با اسرائیل نیستیم؛ یعنی برعکس ایران که نوعی یکپارچگی در حاکمیت و مردم در دفاع از کشور و مقابله با متجاوز در جریان جنگ اخیر وجود داشت، در لبنان شاهد شکاف و اختلاف نظر گسترده درباره نحوه رویارویی با تجاوزات اسرائیل هستیم.
وی ادامه داد: برخی از دولتمردان لبنان بهویژه رئیسجمهور جوزف عون و نخستوزیر نواف سلام و تعدادی از جریانات سیاسی، بهترین راه را مذاکره با اسرائیل میدانند و در مقابل، دیگر جریانات سیاسی که مهمترین آن حزبالله و جنبش امل است، بر ضرورت مقاومت در برابر تجاوز و اشغالگری تاکید میکنند و مذاکره بدون مقاومت را به معنای تسلیم میدانند. بنابراین، مذاکرات جاری بین لبنان و اسرائیل، فاقد اجماع ملی و حمایت گسترده مردمی در لبنان است.
این تحلیلگر مسائل لبنان اضافه کرد: این مذاکرات در شرایطی در حال انجام است که دولت لبنان نهتنها تلاش نمیکند از مقاومت به عنوان یک کارت برنده بهره ببرد، بلکه برعکس، در بخشی از بیانیه پایانی مذاکرات سفرای اسرائیل و لبنان در آمریکا، بر خلع سلاح حزبالله و آزادی عمل اسرائیل در لبنان تاکید شده تا بدین طریق، به اقدامات رژیم صهیونیستی علیه حزبالله مشروعیت بخشیده شود. در چنین شرایطی، نتیجه مذاکرات لبنان و اسرائیل پیشاپیش روشن است. تجربه هم ثابت کرده که اسرائیل هیچگاه بدون فشار، حاضر نمیشود امتیازی به طرف مقابل خود بدهد. لذا به نظر نمیرسد دولت لبنان بتواند به دستاوردی از این مذاکرات برسد.
خواجویی با بیان اینکه اسرائیل خواهان این است که به میزانی از آزادی عمل برسد که هر گاه اراده کند، بتواند به مناطق مختلف لبنان حمله کند، افزود: به علاوه، اسرائیل قصد اشغال جنوب لبنان و تبدیل آن به یک منطقه حائل را دارد و نمیخواهد اجازه دهد که آوارگان جنوب لبنان به خانههای خود بازگردند. از نظر اسرائیل که حمایت آمریکا را هم دارد، ایجاد چنین منطقهای دستیافتنی است، خصوصا که توان نظامی حزبالله نیز تحت تاثیر جنگ ۲۰۲۴ و جنگ اخیر، افت کرده است.
وی بیان کرد: اسرائیل به بهانه رفع تهدیدات امنیتی علیه خود، در غزه، لبنان و سوریه از کلیدواژه «منطقه حائل» استفاده میکند تا اشغالگری خود را تثبیت و توجیه کند. یعنی اکنون بر خلاف دورههای گذشته، دیگر اسرائیل رسما نمیگوید فلان منطقه را اشغال کرده، بلکه از واژگانی مانند «ایجاد منطقه حائل» استفاده میکند و هدفش این است که به مرور، آن منطقه را خالی از سکنه کند، تغییرات جمعیتی در آن شکل دهد و سپس اگر شرایط امنیتی مهیا شود، این بخشها را ضمیمه خودش کند. این یکی از خواستههای اسرائیل در درازمدت است و معمولا هم این رژیم، اهداف خود را به صورت پلکانی و تدریجی جلو میبرد.
این تحلیلگر مسائل لبنان ادامه داد: در نتیجه جنگ ۲۰۲۴، اسرائیل پس از دو دهه مجددا به جنوب لبنان بازگشت و ۵ نقطه از آن را به اشغال درآورد و حتی پس از توافق آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ نیز نهتنها از این مناطق عقبنشینی نکرد، بلکه حملات به دیگر مناطق لبنان را هم ادامه داد. جنگ اخیر نیز فرصتی را برای اسرائیل فراهم کرد تا گامهای جدیدی را در لبنان بردارد و به هدف نهایی خود که ایجاد منطقه حائل در جنوب این کشور است، برسد. طی روزهای اخیر، علاوه بر اینکه نیروهای صهیونیستی تا عمق بیش از ۳۰ کیلومتری لبنان وارد شدهاند، دست به اقداماتی قابل تامل از جمله تخریب فراگیر شهرکها، روستاها و مناطق شهری زدهاند. این یک اقدام هوشمندانه است که با هدف از بین بردن امکان زیست و بازگشت مردم آن منطقه صورت گرفته، زیرا قرار نیست کسی در منطقه حائل در جنوب لبنان ساکن باشد.
خواجویی اضافه کرد: کار دومی که اسرائیل انجام میدهد و خصوصا طی روزهای اخیر آن را کامل کرده، تخریب پلهایی است که سایر مناطق لبنان را به جنوب این کشور وصل میکند. روز گذشته، آخرین پلی که همچنان جنوب لبنان را به سایر مناطق آن وصل میکرد، توسط اسرائیل تخریب شد. در واقع، امروز جنوب لبنان تبدیل به جزیرهای شده که از دیگر مناطق این کشور جداست. لذا به نظر نمیرسد در شرایط فعلی که هیچ نیرویی توان مقابله با اسرائیل را ندارد، این رژیم بخواهد جنوب لبنان را رها کند، مگر اینکه در آینده، با آن چنان مقاومتی در برابر اسرائیل روبرو شویم که این رژیم مانند سال ۲۰۰۰، مجبور به خروج از این مناطق شود.
وی ادامه داد: وقتی ۸ دههای که از تاسیس اسرائیل میگذرد را مرور میکنیم، میبینیم هیچگاه این رژیم بر اساس قوانین و توافقاتی مانند آتشبس از جایی خارج نشده است. اسرائیل تنها در مواقعی به عقبنشینی تن داده که تحت اجبار قواعد میدانی قرار گرفته است. بنابراین، حتی اگر توافق صلحی بین رژیم صهیونیستی و لبنان منعقد شود هم به هیچ عنوان به معنای بازگشت اسرائیل به مرزهای بینالمللی نخواهد بود. ما این تجربه را در مورد سوریه نیز شاهد بودیم؛ سال گذشته وقتی صحبت از مذاکرات صلح بین سوریه و اسرائیل مطرح شد، مقامات رژیم صهیونیستی صراحتا اعلام کردند هیچ گونه توافقی به معنای خروج اسرائیل از جولان و دیگر مناطق اشغالی سوریه نخواهد بود.
این تحلیلگر مسائل لبنان افزود: در واقع، اسرائیل تداوم حضور خود در منطق اشغالشده را فرض تلقی میکند و سپس به سمت توافقاتی میرود که باز هم متضمن آتشبس کامل نیست، کما اینکه پس از آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ نیز اسرائیل حملات زیادی را مناطق مختلف لبنان انجام داد که منجر به شهادت بیش از ۵۰۰ لبنانی شد. بر همین اساس، به نظر من آتشبس ۱۰ روزهای که بین اسرائیل و لبنان حاصل شده نیز هرگز منجر به قطع کامل حملات رژیم صهیونیستی به لبنان در این مدت نخواهد شد، زیرا اسرائیل به دنبال تثبیت آزادی عمل خود در لبنان است. در بیانیه پایانی مذاکرات اسرائیل و لبنان نیز بر آزادی عمل اسرائیل در دفاع از خود تاکید شده؛ یعنی حتی دولت لبنان نیز این حق را برای اسرائیل قائل شده که در شرایط آتشبس هم بتواند به اهداف خود خصوصا علیه حزبالله، حمله کند.
خواجویی اضافه کرد: علاوه بر این، اسرائیل نمیخواهد با اجرای کامل آتشبس و توقف حملات به لبنان، فرصتی را به ایران بدهد تا جمهوری اسلامی بتواند اعلام کند این رژیم تحت فشارهای ما، آتشبس را پذیرفته است. این آتشبس ۱۰ روزه، نهایتا به معنای نوعی کاهش تنش خواهد بود و احتمالا آمریکا با فشار بر اسرائیل، آن را وادار به کاهش حملات به لبنان کند تا دولت لبنان نیز بتواند نوعی آرامش سیاسی را در فضای کشور خود ایجاد کند و بگوید این مذاکرات سفرای لبنان و اسرائیل بود که منجر به آرامسازی فضای لبنان شده است. بنابراین، اسرائیل حملات خود به لبنان را ولو به شکل محدود ادامه خواهد داد که احتمالا با واکنش حزبالله مواجه خواهد شد و این باعث می شود که وضعیت بین لبنان و اسرائیل همچنان ناپایدار بماند.
وی با بیان اینکه بدون شک، چنین وضعیتی بر روی ایران نیز تاثیر خواهد گذاشت، عنوان کرد: ایران نسبتی بسیار پیچیده و غامض با تحولات لبنان دارد. هفته گذشته پس از اعلام موافقت ایران و آمریکا با آتشبس دو هفتهای، پاکستان به عنوان طرف میانجی اعلام کرد آتشبس دیگر منازعات منطقه از جمله لبنان نیز در ذیل آتشبس ایران و آمریکا قرار میگیرد. اما ساعاتی بعد شاهد بودیم آمریکا علیرغم موافقت اولیه، تحت فشار اسرائیل تصمیم گرفت پرونده لبنان را از ایران جدا کند، با این هدف که اولا دست اسرائیل برای تحولات در لبنان باز بماند و ثانیا، آتشبس لبنان به عنوان یک امتیاز و کارت بازی، در اختیار ایران قرار نگیرد.
این تحلیلگر مسائل لبنان ادامه داد: نکته عجیب این است که رئیسجمهور و نخستوزیر لبنان نیز مواضعی را اتخاذ کردند که حاکی از این بود که آنان هم تمایلی ندارند که پرونده آتشبس لبنان در ذیل مذاکرات ایران و آمریکا قرار گیرد و حتی جوزف عون و نواف سلام یک روز پس از آتشبس ایران و آمریکا، گفتند که لبنان توانایی مذاکره را دارد و نمیخواهند کسی به نیابت از آنان چنین کاری را انجام دهد. این نوعی طعنه به ایران بود. دلیل چنین موضعگیریای، رقابت عون و سلام با حزبالله و تلاش آنان برای تضعیف حزبالله است. دولت لبنان نگران است چنانچه آتشبس لبنان به واسطه مذاکرات ایران و آمریکا حاصل شود، نفوذ ایران در لبنان و اعتبار حزبالله افزایش یابد. اکنون نوعی اجماع بین هر سه طرف لبنان، اسرائیل و آمریکا وجود دارد تا پرونده آتشبس در لبنان را از دست ایران خارج کنند و جمهوری اسلامی فراتر از تنگه هرمز، کارت بازی دیگری در مذاکرات با آمریکا نداشته باشد.
خواجویی همچنین در خصوص احتمال شکلگیری جنگ داخلی در لبنان در صورت تداوم فشارهای دولت برای خلع سلاح حزبالله، بیان کرد: جنگ داخلی به معنای نظامی شکل نخواهد گرفت، زیرا در داخل لبنان، هیچ یک از طرفهای مقابل حزبالله، توانایی ورود به یک جنگ داخلی نظامی با این گروه را ندارند، بلکه امیدشان به این است که حملات هدفمند اسرائیل، حزبالله را تضعیف کند؛ مانند اتفاقی که در جنگ ۲۰۲۴ رخ داد. لذا شاهد جنگ داخلی نظامی در لبنان نخواهیم بود، اما تنشها در این کشور تشدید خواهد شد، کما اینکه حتی مذاکرات مستقیم سفرای اسرائیل و لبنان در آمریکا نیز باعث ایجاد منازعاتی در داخل لبنان و شکلگیری اعتراضات خیابانی شد.
وی ادامه داد: اگر همین وضعیت و فشارها برای خلع سلاح حزبالله استمرار یابد، شکافهای سیاسی و طایفهای در لبنان تشدید خواهد شد که بحرانهایی را در داخل دولت ایجاد خواهد کرد، کما اینکه تابستان سال گذشته نیز که دولت لبنان طرح خلع سلاح حزبالله را در جلسه کابینه تصویب کرد، تنشها در این کشور اوج گرفت، زیرا طبق میثاق ملی لبنان، موضوعات مورد اختلاف باید از طریق گفتوگوی ملی و میز مذاکره داخلی حل شود. اکنون نیز ممکن است در نتیجه تعاملات دولت لبنان با اسرائیل و اصرار بر اجرای طرح خلع سلاح حزبالله، تنشهای داخلی بسیار گستردهتری در لبنان رخ دهد که فضای سیاسی این کشور را با نوعی بنبست رو به رو کند.
