یک رسانه آمریکایی به بررسی تنشهای به وجود آمده بین ایالات متحده ایران و آمریکا پیش از جام جهانی 2026 پرداخت.
جماران ورزشی و به نقل از تسنیم، تنشهای به وجود آمده در خاورمیانه که مسبب اصلی آن یکی از میزبانان جام جهانی 2026 یعنی ایالات متحده آمریکاست (این مسابقات به طور مشترک در سه کشور آمریکا، مکزیک و کانادا برگزار خواهد شد) و یکی از کشورهایی را که سهمیه حضور در این رقابتها را کسب کرده، هدف تجاوزات نظامی خود قرار داده است، این روزها خبر شماره یک رسانههای مختلف جهان است و هر یک از زوایای مختلف این تحولات را تجزیه و تحلیل میکنند. حالا روزنامه آمریکایی «پولیتیکو» در فاصله کمتر از دو ماه مانده به آغاز بیستوسومین دوره جام جهانی، به تأثیر این تحولات بر این رویداد ورزشی و تلاش جانی اینفانتینو رئیس فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) برای کاهش تنشها بین آمریکا و ایران و حضور شاگردان امیر قلعهنویی در این رقابتها، پرداخته است.
«پولیتیکو» با انتشار گزارشی تفصیلی با این تیتر که "بنبستی دیگر بین ایران و آمریکا؛ آیا فیفا میتواند ایران را در جام جهانی به میزبانی ترامپ نگه دارد؟»، نوشت؛ جانی اینفانتینو رئیس فیفا، شاید تنها فرد باقی مانده روی زمین باشد که فکر میکند میتواند منافع متعارض تهران و واشنگتن را با هم آشتی دهد. در حالی که رهبران آمریکا و ایران مذاکرات صلحِ شکستخورده در اسلامآباد را رها کردند، اینفانتینو هفتههاست که دیپلماسی رفت و برگشتی خود را بین دو کشور را آغاز کرده است. رئیس نهاد حاکم بر فوتبال در تلاش است تا بین کشوری که نمیخواهد در خاک ایالات متحده بازی کند و میزبان مشترکی (آمریکا) که میگوید اهمیتی نمیدهد که تیم ملی ایران در خاک آمریکا بازی کند، مسیریابی کند (اشاره به تلاش برای یافتن راهی برای کشاندن آنها به مسیری مشترک).
ایران جزو اولین کشورهایی بود که سهمیه حضور در جام جهانی 2026 را گرفت، تورنمنتی که قرار است در سراسر قاره آمریکای شمالی برگزار شود، اما از زمانی که دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، یک ماه پیش جنگ علیه این کشور را آغاز کرد، سران این کشور آشکارا در مورد شرکت تیم ملی خود در این مسابقات ابراز تردید کردهاند. وزیر ورزش ایران خواستار انتقال بازیهای برنامهریزی شده تیم ملی این کشور از شهرهای لسآنجلس و سیاتل به مکزیک شده است، درخواستی که فیفا این هفته آن را رد کرد.
یک مقام فوتبال آمریکای شمالی که نخواست نامش درباره صحبت در خصوص مسائل حساس درمورد فیفا فاش شود، گفت: "جانی اینفانتینو باید دو کار انجام دهد؛ اول اینکه ترامپ را متقاعد کند که بازی کردن ایران اشکالی ندارد و دوم اینکه ایران را متقاعد کند که با بازی در خاک ایالات متحده راحت باشد. گزینههای دیگر، دومینوهای زیادی ایجاد میکنند که بعداً فرو میریزند".
این بنبست، بزرگترین چالش ژئوپلیتیکی تاکنون برای اینفانتینو بوده است، کسی که با پشتکار خود تلاش کرده است تا رابطه نزدیکی با رئیس جمهور ایالات متحده برقرار کند، هرچند که این امر میتواند به قیمت از دست دادن حمایت 210 کشور عضو دیگر فیفا تمام شود. به گفته دو نفر که با پویاییهای بالاترین سطوح هیئت حاکمه فوتبال جهان آشنا هستند، برخی در فیفا از جمله ماتیاس گرافستروم دبیرکل فیفا، استراتژی اینفانتینو برای جلب نظر شخصی ترامپ را بیش از اندازه میدانند.
فیفا با انتشار بیانیهای که به یکی از سخنگویان خود منتسب کرده، اعلام کرد: "فیفا همواره اعلام کرده است که مشتاقانه منتظر است تا همه تیمهای شرکتکننده در جام جهانی 2026 با روحیه بازی جوانمردانه و احترام، به رقابت بپردازند. هیچ تغییری در برنامه مسابقات ایجاد نشده است. رئیس فیفا و دبیرکل فیفا کاملاً در مورد روابط با دولتهای کانادا، مکزیک و ایالات متحده همسو هستند. هرگونه اظهار نظری خلاف این، صرفاً نادرست است".
اکنون روابط سخت به دست آمده اینفانتینو با ترامپ با برخی از اصول اصلی سازمان او (فیفا) در تضاد است. اینکه تیمی که بر اساس شایستگی ورزشی به این مسابقات راه یافته، به دلیل تنشهای سیاسی در این مسابقات (جام جهانی 2026) بازی نکند، ضربه شدیدی به اعتبار فیفا و البته شخص رئیس آن خواهد بود.
میگل مادورو وزیر سابق دولت پرتغال که پیش از این ریاست کمیته مدیریت فیفا را بر عهده داشته، گفت: "چندین فدراسیون فوتبال وجود دارند که مطمئنم اینفانتیو را تحت فشار قرار میدهند تا از حضور ایران در این مسابقات اطمینان حاصل کنند. فیفا روابط مهمی با کشورهایی مانند روسیه و چین دارد که برای جانی اینفانتینو نیز قدرتمند و مهم هستند تا رابطه خوبی با آنها داشته باشد. بنابراین این توضیح میدهد که چرا او به شدت تلاش میکند تا راهی برای تضمین شرکت ایران در جام جهانی 2026 پیدا کند".
پرسش امنیتی
ایران با کسب مقام اول در گروه خود در مرحله انتخابی در منظقه آسیا، سهمیه حضور در جام جهانی 2026 را در مارس 2025 به دست آورد. هواداران تیم ملی، یکی از موفقترین تیمهای فوتبال آسیا، شروع به آماده شدن برای تشویق تیم خود در این تورنمنت پنج هفتهای کردهاند که مسابقات آن در سراسر ایالات متحده، مکزیک و کانادا برگزار خواهد شد.
دستور کار سیاسی ترامپ اما اخلالاتی به وجود آورده است. در ماه ژوئن، ایران جزو 12 کشوری قرار گرفت که تحت گستردهترین ممنوعیت ترامپ برای بازدیدکنندگان خارجی از این کشور قرار داشتند، دستوری که صریحاً بازیکنان و اعضای تیم ملی از آن معاف هستند، اما احتمالاً از حضور همه تماشاگرانی که از ایران سفر میکنند، ممانعت به عمل میآورد. (بعداً ممنوعیت کامل سفر به 19 کشور از جمله هائیتی، یکی دیگر از کشورهای راه یافته به جام جهانی، گسترش یافت)
وقتی مقامات ورزشی ایران در ماه دسامبر آماده میشدند تا برای حضور در مراسم قرعهکشی جام جهانی 2026 به واشنگتن بروند، وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا تمام درخواستهای ویزای هیئت ایرانی را تأیید نکرد. پس از آنکه ایران با تهدید به عدم شرکت در این رویداد تشریفاتی (مراسم قرعهکشی) واکنش نشان داد، فیفا برای میانجیگری بین کاخ سفید، وزارت امور خارجه آمریکا و فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران که عضو فیفا است، وارد عمل شد. یک هیئت کوچک ایرانی از جمله امیر قلعهنویی سرمربی تیم ملی، در نهایت در مراسم قرعهکشی در مرکز کندی شرکت کردند، جایی که اینفانتینو جایزه صلح فیفا را به ترامپ اهدا کرد.
به گزارش تسنیم، جانی اینفانتینو در حالی در مراسم قرعهکشی بیستوسومین دوره جام جهانی "جایزه صلح فیفا" را به دونالد ترامپ اهدا کرده که رئیس جمهور آمریکا نهتنها در این زمینه اقدامی مثبت نکرده، بلکه آتش جنگ علیه ایران را روشن کرد، در ونزوئلا مداخلهای نظامی داشت، تلاش برای تصرف گرینلند و دخالتهایش در امور مختلف بینالمللی، قوانین و حقوق بینالملل را بارها زیرپا گذاشته و نقض کرده است.
در ادامه گزارش «پولیتیکو» آمده است؛ با افزایش تنشها بین واشنگتن و تهران، فیفا ارتباط خود را با هر دو کشور و فدراسیونهای فوتبال آنها حفظ کرده، در حالی که تا حد زیادی از اظهارنظر عمومی در مورد تغییر و تحولات در حال انجام، اجتناب میکند. دولت ترامپ تأکید کرده که نگرانیهای امنیتی و تصمیمات دولت در مورد اینکه چه نوع استثنائاتی را برای ممنوعیت سفر، از جمله برای نمایندگان دولتها و سایر افراد در یک هیئت رسمی در نظر میگیرد را هدایت میکند.
اندرو جولیانی مدیر اجرایی گروه ویژه فیفا در کاخ سفید، در مصاحبهای در ماه ژانویه، گفته بود: "ما میخواهیم این یک جام جهانی امن و مطمئن باشد. بنابراین البته که ما میخواهیم تیمها اینجا باشند و بازی کنند، اما با درک آنچه ایران اکنون از سر میگذراند، احمقانه خواهد بود که انتظار داشته باشیم مرزهای خود را باز کنیم".
در تاریخ 28 فوریه (9 اسفند 1404)، ایالات متحده با هماهنگی رژیم صهیونیستی شروع به حمله به اماکن نظامی، دولتی و غیرنظامی در سراسر ایران کرد.
جولیانی علناً در رسانههای اجتماعی از حملات هوایی به ایران تجلیل کرد.
چند روز بعد، دونالد ترامپ در مصاحبهای در پاسخ به پرسش «پولیتیکو» که آیا او میخواهد ایران تیمی را برای جام جهانی 2026 به ایالات متحده بفرستد یا خیر، اظهار داشت: "واقعاً برایم مهم نیست که ایران در این مسابقات شرکت کند یا خیر". این اظهار نظر در سراسر جامعه جهانی فوتبال طنینانداز شد، با توجه به این انتظار که کشور میزبان باید متعهد به استقبال از همه تیمهای واجد شرایط باشد.
اینفانتینو به سرعت به کاخ سفید رفت تا موضع دولت ایالات متحده را روشن کند. او و ترامپ در مورد این واقعیت که ایران برای شرکت در این مسابقات واجد شرایط شده است و اینکه فیفا انتظار دارد حضور این تیم در جام جهانی طبق برنامه پیش برود، صحبت کردند. اینفانتینو پس از آن لحن خوشبینانهای اتخاذ کرد و اواخر همان شب در اینستاگرام خود پستی گذاشت مبنی بر اینکه ترامپ دوباره تأیید کرده است که از ایران استقبال میشود.
ترامپ اما صبح روز بعد، یک بار دیگر مسیر خود را تغییر داد و در رسانه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: "تیم ملی فوتبال ایران میتواند در جام جهانی حضور داشته باشد، اما واقعاً فکر نمیکنم با توجه به جان و امنیت خودشان، حضورشان در اینجا مناسب باشد".
اظهارات ترامپ در حالی مطرح شد که او از جمله در گفتوگو با آنتونی آلبانیزی نخستوزیر استرالیا، در حال فشار آوردن به دولت این کشور برای تسهیل درخواست پناهندگی بازیکنان زنان ایرانی بود که اکثر آنها اما در نهایت پیشنهاد ماندن در استرالیا را نپذیرفتند.
اظهارات ترامپ مبنی بر "به خاطر جان و امنیت خودشان" مقامات فیفا را متحیر کرد و پرسشهایی را در مورد مشارکت ایران در این مسابقات مطرح کرد. طبق گزارشهای منتشرشده؛ مهدی تاج رئیس فدراسیون فوتبال ایران هم در واکنش به این موضوع گفت که "تهران ایالات متحده را تحریم میکند، نه جام جهانی را".
احمد دنیامالی وزیر ورزش ایران هم در ادامه هشدار داد که ایران تنها در صورتی در جام جهانی شرکت خواهد کرد که فیفا با انتقال بازیهای این کشور از ایالات متحده، موافقت کند. علیرضا رحیمی معاون او نیز به ورزشکاران و هنرمندان ایرانی دستور داد تا برای محافظت از تأسیسات در برابر حملات ایالات متحده و اسرائیل، یک زنجیره انسانی در اطراف زیرساختهای حیاتی تشکیل دهند.
یک اتفاق غیرمنتظره در دالاس
بازیکنان، مربیان و کادر پشتیبانی ایران قرار است تا تاریخ 10 ژوئن (20 خرداد) برای تمرین در «مجموعه ورزشی کینو» واقع در توسان به اسپای وستوارد لوک ویندهام گرند ریزورت در دامنههای کویر سونوران آریزونا برسند. این تیم طی دو هفته آینده از آنجا به لسآنجلس، محل اقامت بزرگترین جامعه مهاجر ایرانی جهان، برای بازی با نیوزیلند و بلژیک و سپس به سیاتل سفر خواهد کرد، جایی که با مصر روبرو خواهند شد.
دنیامالی پیشنهاد داده است که فیفا مسابقات این کشور را به مکزیک منتقل کند، که یک اختلال بیسابقه در تقویم مسابقاتی است که از ماه دسامبر تعیین شده است. مقامات دولت مکزیک آمادگی خود را برای چنین راهحلی ابراز کردهاند.
شینباوم در یک کنفرانس مطبوعاتی در تاریخ 17 مارس (26 اسفند 1404) گفته بود: "بله، مکزیک روابط دیپلماتیک خود با همه کشورهای جهان را حفظ میکند. ما منتظر خواهیم ماند تا ببینیم فیفا چه تصمیمی میگیرد".
فیفا علناً اعلام کرده است که انتظار دارد همه تیمهای واجد شرایط طبق برنامه در مسابقات جام جهانی شرکت کنند. با این حال، جانی اینفانتینو و مقامات فیفا به طور خصوصی در تلاش برای مهار این پیامد بودهاند.
اینفانتینو در تاریخ 31 مارس (11 فروردین) به ترکیه سفر کرد تا پیش از بازی دوستانه ایران مقابل کاستاریکا در شهر ساحلی آنتالیا، مستقیماً با اعضای تیم ملی ایران دیدار کند. اینفانتینو برای حضور در آنجا، دراماتیکترین مسابقه روز را از دست داد یعنی دیدار بین تیمهای ایتالیا و بوسنیوهرزگوین در فینال پلیآف اروپایی که در نهایت قهرمان سابق جام جهانی (آتزوری) از راهیابی به این مسابقات بازماند.
اینفانتینو در حین صرف میوه و شیرینی، با امیر قلعهنویی سرمربی تیم ملی فوتبال ایران و مقامات ارشد فدراسیون فوتبال این کشور از جمله مهدی محمد نبی نایبرئیس فدراسیون، صحبت کرد تا حمایت خود را از آنها نشان دهد. رئیس فیفا بین دو نیمه این بازی دوستانه در آنتالیا گفت: "ایران در جام جهانی خواهد بود. به همین دلیل است که ما اینجا هستیم".
با تشدید جنگ، اما دنیامالی درخواست کشورش برای جابجایی محل برگزاری مسابقات را تکرار کرد و در تاریخ 5 آوریل (16 فروردین) استدلال کرد که "امنیت هر تیم ملی شرکتکننده در جام جهانی در خارج از کشور باید توسط فیفا تضمین شود". ترامپ ساعاتی قبل از مهلت سهشنبه خود برای ایران به منظور توافق با ایالات متحده، «کل یک تمدن» را تهدید به مرگ کرد.
کلودیا شینباوم رئیس جمهور مکزیک، پس از ابراز تمایل قبلی خود برای میزبانی از بازیهای ایران در یکی از سه شهر مکزیک که میزبان مسابقات جام جهانی خواهند بود، روز جمعه در یک نشست مطبوعاتی گفت که فیفا تصمیم گرفته است که بازیهای ایران را از ایالات متحده منتقل نکند.
تدارکات انتقال بازیها به مکزیک پیچیده خواهد بود. به گفته یکی از مقامات فوتبال آمریکا که مانند دیگران خواسته تا نامش فاش نشود، سادهترین راه این است که از کره جنوبی، تنها کشوری که هر سه بازی مرحله گروهیاش در مکزیک برگزار میشود، بخواهیم برنامه خود را با برنامه بازیهای ایران عوض کند، اما کره جنوبی نیز آمادهسازی خود برای برپایی اردویش در گوادالاخارا را آغاز کرده است و ممکن است در مورد برپایی اردو در مکانی متفاوت، محتاط باشد.
حتی اگر چنین اقدامی مؤثر باشد، این فقط یک به تعویق انداختن موقت خواهد بود. اگر ایران از دور اول به مرحله حذفی راه یابد، این تیم باید تمام بازیهای بعدی خود را در ایالات متحده انجام دهد.
این میتواند منجر به سیاسیترین مسابقهای شود که تاکنون تحتنظر اینفانتینو برگزار شده است. اگر ایران و ایالات متحده هر دو در گروههای خود دوم شوند، سناریویی محتمل بر اساس کیفیت و عملکرد فعلی هر تیم، این دو تیم در تاریخ 3 جولای (12 تیر) در دالاس در زمین مسابقه به مصاف هم خواهند رفت.
مادورو رئیس پیشین کمیته مدیریت فیفا، گفت: "ترامپ نیز میخواهد که این رویداد (جام جهانی 2026) موفقیتآمیز باشد چون موفقیت اینفانتینو در جام جهانی در ایالات متحده، موفقیت ترامپ نیز است".
