اعتماد میان رئیسجمهور آمریکا و ناتو از نخستین دوره ریاست جمهوری ترامپ از بین رفته و این جنگ، تنش میان دو طرف را پس از آن که برخی کشورهای عضو ناتو با ورود به جنگ علیه ایران مخالفت کردند، بیشتر کرده است.
به گزارش جماران به نقل از الجزیره ، واکنشها به اظهارات رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، درباره احتمال خروج ایالات متحده از پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در اروپا، با تأکید بر پایبندی این کشورها به ناتو همراه شد؛ زیرا ناتو را «ائتلاف نظامیای» میدانند که «برای نقض حقوق بینالملل تشکیل نشده است».
ترامپ در مصاحبهای با روزنامه دیلی تلگراف بریتانیا گفت که بهطور جدی به خروج آمریکا از ناتو فکر میکند؛ چرا که «متحدان در حمایت از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران کوتاهی کردهاند».
پیشتر نیز ترامپ در مجموعهای از اظهاراتی که در پلتفرم تروث سوشیال منتشر کرده بود، حملهای تند به ناتو کرده و آن را «یک ببر کاغذی» توصیف کرده و گفته بود که «کاری از آن برنمیآید» و «برای کمک به آمریکا در جنگ علیه ایران تقریباً هیچ کاری نکرده است».
در پاسخ به این سخنان، آلمان بر پایبندی خود به ناتو تأکید کرد. سخنگوی دولت آلمان از اظهارنظر درباره گفتههای ترامپ خودداری کرد و در یک نشست خبری گفت: «میخواهم فقط از طرف دولت آلمان تأکید کنم که ما طبیعتاً به ناتو پایبند هستیم.» او همچنین اشاره کرد که «این نخستین بار نیست که ترامپ چنین اظهاراتی مطرح میکند».
کی یر استارمر، نخستوزیر بریتانیا نیز امروز بر پایبندی کامل کشورش به ناتو تأکید کرد و همزمان در تلاش است روابط با اروپا را از طریق برگزاری نشستهای دوجانبه مداوم برای تقویت همکاریهای امنیتی و اقتصادی تحکیم کند.
از سوی دیگر، آلیس روفو، وزیر دفاع فرانسه، امروز (چهارشنبه) گفت ناتو یک ائتلاف نظامی است که امنیت دو منطقه اروپا و اطلس را تضمین میکند و این ائتلاف برای انجام عملیات در تنگه هرمز «که میتواند نقض حقوق بینالملل محسوب شود» تشکیل نشده است.
«اعتمادِ از دست رفته»
حسن جونی، کارشناس نظامی و راهبردی، معتقد است اعتماد میان رئیسجمهور آمریکا و ناتو از نخستین دوره ریاست جمهوری ترامپ از بین رفته و این جنگ، تنش میان دو طرف را پس از آن که برخی کشورهای عضو ناتو با ورود به جنگ علیه ایران مخالفت کردند، بیشتر کرده است.
برخی از کشورهای اروپایی و دیگر کشورهای عضو ناتو با واشنگتن همکاری نکردند، زیرا ماده پنجمِ منشور این اتحادیه تصریح میکند که: «هرگونه حمله به هر یک از کشورهای عضو، به منزله حمله به کل اتحادیه است». با این حال، همانگونه که سرهنگ جانی توضیح میدهد این ماده همه کشورهای دیگر را ملزم نمیکند که در پاسخ نظامی به این حمله مشارکت داشته باشند و این موضوع را به شرایط هر کشور واگذار میکند.
همانطور که سرهنگ «جونی» توضیح میدهد علت ایجاد مشکل در رویکرد به «جنگ علیه ایران» این است که ماده ششم محدوده مأموریتهای ناتو را مشخص میکند؛ یعنی قلمرو کشورهای اروپای غربی و نیز سرزمینهای کشورهای آمریکای شمالی، بهعلاوه قلمرو ترکیه و برخی جزایر که در شرقِ خط مدار «سرطان» قرار دارند.
برخلاف خواسته ایالات متحدهناتو وارد جنگ علیه ایران نشد به همین دلیل پیامدهایی ایجاد شد که موجب تضعیف جبهه آمریکا-اسرائیل و همچنین عدم مشروعیت بینالمللی برای جنگ آنها شد؛ این ارزیابیِ یک کارشناس نظامی و راهبردی است.
در نقشه تعاملیای که «محمد رمال» ارائه کرده، آمده است که خروج احتمالی آمریکا از ناتو پیامدهایی در پی خواهد داشت؛ از جمله کاهش نفوذ ایالات متحده در اروپا و تبدیل ناتو به یک ساختار اروپاییِ محدود با توان کمتر، که میتواند توازن قدرت را به نفع روسیه و چین تغییر دهد.
نقش آمریکا در ناتو
ایالات متحده در ناتو نقش و جایگاه قابلتوجهی دارد؛ زیرا حدود دو سوم کل هزینه دفاعی را تأمین میکند (بیش از ۷۰٪)، و سهم مشارکت آن در تأمین مالی ناتو ۱۹٪ است. همچنین آمریکا در اقدامات نظامی ناتو توانمندیهایی دارد، از جمله در زمینه حملونقل هوایی و دریایی و راهبردی و نیز در نیروی هوایی دوربرد و بازدارندگی هستهای که ستون فقرات عملیاتهای ناتو است.
طبق نقشه تعاملی، در اروپا پنج پایگاه نظامی آمریکایی وجود دارد که مهمترین آنها پایگاه آویانو در ایتالیاست؛ این پایگاه مرکز پرواز جنگندههای آمریکایی است و بهعنوان انبار راهبردی آمریکا در قلب اروپا شناخته میشود. همچنین یک پایگاه در جزیره سیسیل وجود دارد که از آن پهپادها و هواپیماهای شناسایی به سمت خاورمیانه به پرواز درمیآیند.
همچنین پایگاه هوایی رامشتاین در آلمان از بزرگترین مراکز نیروی هوایی آمریکا در اروپا به شمار میرود؛ علاوه بر آن، پایگاههای آمریکایی دیگری نیز در بریتانیا، اسپانیا و یونان وجود دارد.
ایتالیا پیشتر اجازه فرود هواپیماهای نظامی آمریکا در پایگاه «سیگونیلا» در جزیره سیسیل را نداد؛ پایگاهی که آمریکا آن را بهعنوان مرکز اصلی پشتیبانی لجستیکی استفاده میکند. این موضع ایتالیا بعد از اقدامی مشابه بود که فرانسه و اسپانیا نیز انجام داده بودند.
