نگاهی به عملکرد جنجالی «منوتو» در پوشش اعتراضات دی و بهمن ۱۴۰۴/ واکنش کاربران: این شبکه صدای مردم است یا بلندگوی جریان سلطنت؟

پایگاه خبری جماران؛ محمد تقی زاده: در جریان رویدادهای اخیر کشور و هم‌زمان با اعتراضات دی و بهمن‌ماه ۱۴۰۴، شبکه «منوتو» به عنوان یکی از رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور، حجم قابل‌توجهی از محتوای مرتبط با تحولات ایران را پوشش داد.

با این حال، مرور توئیت‌های منتشرشده در این بازه زمانی که با کلیدواژه «منوتو» جمع‌آوری شده، نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از کاربران شبکه‌های اجتماعی، مواضع و عملکرد این شبکه را هدف نقد قرار داده‌اند. آنچه در ادامه می‌آید، دسته‌بندی و تحلیل مهم‌ترین محورهای انتقادی مطرح‌شده از سوی کاربران علیه این شبکه است.

این محتوا از میان توئیت هایی که بیشترین بازدید و تأثیر را در بستر توئیتر فارسی داشتند، استخراج و ارائه شده است:

 ۱. کمپین‌های میدانی؛ از بی‌تجربگی تا خطرآفرینی

یکی از پربسامدترین انتقادات کاربران، به راه‌اندازی کمپین «روبان مشکی» توسط منوتو اختصاص دارد. این شبکه از معترضان خواسته بود برای شناسایی یکدیگر، روبان مشکی به مچ دست ببندند. کاربران با اشاره به تجربیات تلخ گذشته، این اقدام را مصداق بارز «علامت‌گذاری» معترضان برای نهادهای امنیتی دانستند.

نمونه‌ای از نظرات کاربران:

- شبکه منوتو می‌گوید برای اینکه همدیگر را پیدا کنیم، روبان مشکی به مچ ببندیم. ایده خوبی نیست؛ به نظر من روی پیشانی تتو کنیم که از دور هم قابل رویت باشیم.

- این مسخره‌بازی‌ها چیست منوتو راه انداخته؟ مردم روبان سیاه ببندند خودشان را مارک کنند؟

- فوری: سه پرستار که با روبان مشکی به منوتو عکس فرستاده بودند، بازداشت شدند.

تحلیل این انتقادات نشان می‌دهد کاربران معتقدند چنین کمپین‌هایی، فارغ از نیت طراحان آن، در میدان عمل به ابزاری برای شناسایی و بازداشت معترضان تبدیل شده است. این مسئله اعتماد به این شبکه را در میان مخاطبان داخلی به شدت کاهش داده است.

 ۲. انتشار تصاویر شناسایی‌کننده؛ بی‌توجهی به امنیت مخاطبان

موضوع تار نکردن چهره معترضان در ویدئوهای منتشرشده از سوی منوتو، یکی دیگر از محورهای پرتکرار انتقادی بوده است. کاربران موارد متعددی را یادآور شده‌اند که به گفته آنان، انتشار بدون‌ماسک تصاویر افراد منجر به شناسایی و بازداشت آن‌ها شده است.

نمونه نظرات:

- مقصر خیلی از اعدامی‌های فعلی منوتو است. نمی‌فهمید باید چهره را تار کنید؟ می‌دانید چند نفر به خاطر شما شناسایی شدند؟

- جواد_روحی به خاطر سانسور نشدن فیلم‌های منوتو هویتش دستگیر شد... این هم از سابقه این شبکه.

- بچه‌ها صفحه منوتو دوباره دارد فیلم چهلم جانباختگان را بدون تار کردن تصاویر پخش می‌کند.

به باور کاربران، این رویکرد نشان‌دهنده بی‌توجهی به اصول اولیه امنیت خبری و اولویت دادن به انتشار سریع محتوا بر حفظ جان مخاطبان است.

 ۳. اتهام همکاری با نهادهای امنیتی؛ از شائبه تا باور

بخش قابل توجهی از کاربران با طرح این پرسش که چرا منوتو مدام مردم را به سمت اقداماتی راهنمایی می‌کند که به شناسایی آنان منجر می‌شود، به این نتیجه رسیده‌اند که ممکن است این شبکه با نهادهای امنیتی هماهنگ باشد. این اتهامات اگرچه مستند نیست، اما در فضای مجازی بازتاب گسترده‌ای یافته است.

نمونه نظرات:

- به دو دلیل فکر می‌کنم احتمال اینکه منوتو از حکومت پول می‌گیرد بیشتر شده است... چرا باید معترضان را نشانه‌گذاری کند؟ کم کشته نشده؟

این دسته از کاربران معتقدند برخی اقدامات منوتو به‌قدری با منافع معترضان در تضاد است که نمی‌توان آن را صرفاً ناشی از اشتباه یا ناآگاهی دانست.

 ۴. اخبار جعلی، تحریف و بزرگ‌نمایی

کاربران بسیاری منوتو را به پخش اخبار غیرواقعی، تحریف تاریخ معاصر ایران و بزرگ‌نمایی رویدادها متهم کرده‌اند. این انتقادات عمدتاً ناظر بر شیوه پوشش اعتراضات و روایت‌سازی از دوران پهلوی است.

نمونه نظرات:

- باستانی تحلیلگر بی‌بی‌سی: بخش مهمی از چیزهایی که در این یک سال خبرساز شد، اخبار ساختگی بود. این داستان با شدت در شبکه‌های موساد مانند منوتو ادامه دارد.

- توهم و جوّی که ایران اینترنشنال و منوتو ایجاد کرده‌اند بی‌سابقه است.

- هک صداوسیما را مردم ایران ندیدند، منوتو هم که هیچ‌وقت چیزی را فکت‌چک نمی‌کند.

از نگاه این کاربران، منوتو با عبور از مرزهای حرفه‌ای خبری، به ابزاری برای جعل تاریخ و گمراه‌سازی مخاطبان تبدیل شده است.

 ۵. جهت‌گیری سیاسی یک‌سویه و مصادره اعتراضات

بسیاری از کاربران منوتو را به دلیل حمایت بی‌چون‌وچرا از رضا پهلوی و تلاش برای مصادره اعتراضات به نفع جریان سلطنت‌طلب مورد انتقاد قرار داده‌اند. به باور آنان، این شبکه صدای سایر گروه‌های معترض را نادیده می‌گیرد و اعتراضات را تک‌صدا جلوه می‌دهد.

نمونه نظرات:

- شبکه منوتو مدعی است که باعث خیزش ملت ایران است و برای مصادره انقلاب از هیچ بازی دریغ نمی‌کند.

- وقتی پهلوی را به عنوان تنها آلترناتیو معرفی کنید، دنیا هم شما را جدی نمی‌گیرد.

- تمام روزنامه‌نگاران مزدوری که در ماشین پروپاگاندای فرقه پهلوی برای حذف صدای مردم کوشیدند، باید پاسخگو باشند.

- استاد مرکز ملی پژوهش‌های فرانسه: نام رضا پهلوی توسط تلویزیون‌هایی تبلیغ می‌شود که به خود او تعلق دارند.

منتقدان معتقدند این رویکرد نه تنها به انسجام جریان اعتراضی کمکی نمی‌کند، بلکه با ایجاد دوقطبی‌های ساختگی، مسیر اعتراضات را منحرف می‌سازد.

 ۶. کیفیت پایین محتوا و سطح نازل برنامه‌ها

برخی کاربران به کیفیت برنامه‌های منوتو و سطح علمی و حرفه‌ای مجریان آن انتقاد کرده‌اند. به نظر آنان، محتوای این شبکه فاقد عمق لازم برای تحلیل رویدادهای پیچیده ایران است.

نمونه نظرات:

- سطح سواد مجریان منوتو: کل ایران باید مثل منطقه آزاد کیش آزاد باشد! امید خلیلی با تصور نادرست از منطقه آزاد کیش...

- حدود ده روز است منوتو را می‌گیرم. از سطح پایین محتوا حیرانم!

این انتقادات نشان‌دهنده نارضایتی از کیفیت محتوایی است که به عنوان جایگزین رسانه‌های داخلی به مخاطبان عرضه می‌شود.

 ۷. اتهام وابستگی به جریان‌های خارجی

برخی کاربران منوتو را به عنوان رسانه‌ای وابسته به اسرائیل یا موساد معرفی کرده‌اند. اگرچه این اتهامات جنبه اثبات‌شده ندارد، اما در میان بخشی از مخاطبان رواج یافته است.

نمونه نظرات:

- این داستان با شدت در شبکه‌های موساد مانند #موساد_اینترنشنال و منوتو ادامه دارد.

- احمق‌سازی بخشی از جامعه ایران پروژه چندین ساله اسرائیل بوده که به واسطه شبکه‌هایی مثل منوتو انجام شده است.

به باور این کاربران، جهت‌گیری محتوایی منوتو بیش از آنکه با منافع ملی ایران همسو باشد، با راهبردهای رسانه‌ای جریان‌های خارجی تطابق دارد.

 ۸. بی‌اعتمادی عمومی و درخواست بایکوت

نتیجه طبیعی انتقادات مطرح‌شده، بی‌اعتمادی گسترده به منوتو و توصیه به بایکوت آن است. حجم بالای توئیت‌هایی که خواستار قطع پیگیری این شبکه شده‌اند، نشان‌دهنده عمق این بی‌اعتمادی است.

نمونه نظرات:

- در مورد منوتو از پارسال دارم هشدار می‌دهم، کسی گوش نکرد. بایکوتش کنید.

- این خبر را به تمام ایرانیان برسانید: منوتو را بایکوت و به زباله‌دان تاریخ بسپارید.

- از هموطنان عزیزم تقاضا دارم شبکه منوتو را هم بایکوت کنند.

 نتیجه‌گیری

مجموعه انتقادات مطرح‌شده از سوی کاربران علیه شبکه منوتو را می‌توان در چند محور اصلی خلاصه کرد:

۱. ایجاد خطر امنیتی برای معترضان از طریق کمپین‌های میدانی و انتشار تصاویر شناسایی‌کننده.

۲. اتهام به هماهنگی با نهادهای امنیتی و تلاش برای به دام انداختن معترضان.

۳. پخش اخبار جعلی و تحریف‌شده و عبور از اصول حرفه‌ای خبرنگاری.

۴. جهت‌گیری سیاسی یک‌سویه و تلاش برای مصادره اعتراضات به نفع جریان سلطنت‌طلب.

۵. کیفیت پایین محتوا و سطح نازل برنامه‌ها.

۶. وابستگی به جریان‌های خارجی و بی‌توجهی به منافع ملی.

آنچه از مجموع این انتقادات برمی‌آید، شکاف عمیق میان این شبکه و بخش قابل توجهی از مخاطبان داخلی است که نه تنها منوتو را مفید نمی‌دانند، بلکه آن را مانعی در مسیر آگاهی‌بخشی صحیح معرفی می‌کنند. این وضعیت پرسش‌های جدی درباره اعتبار و کارآمدی این رسانه در پوشش رویدادهای ایران ایجاد کرده است.