مقامات نظامی اروپایی آنچه را که «استدلال اخلاقی» برای تلاشهای بازتسلیح اروپا در مواجهه با روسیه خواندند، ارائه کردند.
به گزارش جماران به نقل از الجزیره، در عرض چند ماه کوتاه، شرایطی که سالها، بلکه دههها پایدار بود تغییر کرد، زیرا بحث در محافل تصمیمگیری اروپا دیگر محدود به چگونگی بهبود روابط دفاعی با ایالات متحده نبود، بلکه به یک سؤال وجودی تبدیل شد: آیا اروپا میتواند امنیت خود را بدون اتکا به سلاح آمریکایی تضمین کند؟
سؤالی که پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و مواضع همراه با آن که تعهدات واشنگتن نسبت به متحدانش را زیر سؤال میبرد و تلاشهایش برای الحاق جزیره گرینلند، که از نظر اروپاییها نشانهای از تغییر عمیقتر در اولویتهای سیاست آمریکا بود، به شدت مطرح شد.
کنفرانس امنیتی مونیخ نیز در شصت و دومین دوره خود که روز گذشته به پایان رسید، بحث استراتژیک عمیقی را در داخل اروپا در مورد آینده امنیت و نقش دفاعی آن، با افزایش تردیدها در مورد اعتبار تعهدات بلندمدت آمریکا، باز کرد.
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، به وضوح حجم تغییر در تفکر اروپا را خلاصه کرد، زمانی که گفت این قاره «از خطوطی عبور کرده است که قابل بازگشت نیستند»، اشاره به این باور فزاینده که اتکای تقریباً کامل به ایالات متحده در زمینه دفاع دیگر امری مسلم نیست.
تنشهای آتلانتیک
روابط فراآتلانتیک در سال گذشته شاهد سردی قابل توجهی بود، اما طرح ایده الحاق گرینلند -منطقه دانمارکی واقع در قطب شمال- ترس اروپاییها را از این که اولویتهای ژئوپلیتیکی واشنگتن به عامل فشار مستقیمی بر امنیت قاره و آینده تعهداتش در داخل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) تبدیل شود، عمیقتر کرد.
در مقابل، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، تلاش کرد پیامهای اطمینانبخش ارائه دهد و نگرانی اروپا را مهار کند و در سخنرانی خود در این کنفرانس، تمایل کشورش را برای ادامه همکاری با اروپا تأیید کرد و با لحنی که در مقایسه با اظهارات قبلی رهبران آمریکایی ملایمتر به نظر میرسید.
اما روبیو از روند سیاسی اروپا در ماههای اخیر انتقاد کرد و از پرداختن به پروندههای حساسی مانند سازمان پیمان آتلانتیک شمالی یا جنگ روسیه علیه اوکراین، که نشاندهنده عمق اختلاف بین دو سوی آتلانتیک است، اجتناب کرد.
با نزدیک شدن به پنجمین سال جنگ در اوکراین و افزایش نگرانی کشورهای اروپای شرقی از آنچه تهدید فزاینده روسیه توصیف میکنند، رهبران اروپایی عزم خود را برای تسریع گامهای تقویت تواناییهای دفاعی خود و کاهش وابستگی به حمایت نظامی آمریکا اعلام کردند.
بازدارنده هستهای
در این راستا، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه و کر استارمر، نخستوزیر بریتانیا متعهد شدند که برای تقویت آنچه «ستون اروپایی» قویتری در داخل ناتو توصیف کردند، تلاش کنند، به گونهای که این قاره بتواند سهم بیشتری از مسئولیت دفاع از خود را بر عهده بگیرد.
مرتس گفت: «این یک شروع جدید درست در همه شرایط است، خواه ایالات متحده به مشارکت کامل ادامه دهد یا تصمیم بگیرد از خود دور شود.»
مرتس در نشانه دیگری از حجم نگرانی اروپا، از آغاز مذاکرات با مکرون در مورد امکان ایجاد «بازدارنده هستهای اروپا» خبر داد، با این توضیح که فرانسه تنها نیروی هستهای مستقل در داخل اتحادیه اروپا را در اختیار دارد، در حالی که بریتانیا به موشکهای «ترایدنت» ساخت و نگهداری آمریکا متکی است.
از حرف تا عمل
نشانه های کنونی تضادی آشکار را نشان میدهند. در حالی که چندین کشور اروپایی در واکنش به نگرانیها از تهدید روسیه و فشارهای مکرر آمریکا بودجه دفاعی خود را افزایش دادهاند، اعضای ناتو سال گذشته توافق کردند حداقل هزینههای دفاعی را از ۲٪ به ۳.۵٪ تولید ناخالص داخلی افزایش دهند و همچنین ۱.۵٪ اضافی برای سایر سرمایهگذاریهای امنیتی اختصاص دهند.
فون در لاین تأکید کرد که هزینههای دفاعی اروپا در مقایسه با دوره قبل از شروع جنگ در اوکراین حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است.
کشورهای اروپایی همچنین به سمت تشکیل ائتلافهایی برای توسعه سیستمهای تسلیحاتی پیشرفته روی آوردهاند. در همین راستا، وزرای دفاع فرانسه، آلمان، ایتالیا، لهستان و سوئد یک نامه اعلامیه برای تقویت پروژه «رویکرد اروپایی به حملات دوربرد» با هدف توسعه موشکهایی قادر به انجام حملات عمیق امضا کردند.
در مقابل، برخی از پروژههای بزرگ اروپایی در شروع با مشکلاتی مواجه هستند که برجستهترین آنها پروژه توسعه جنگنده مشترک بین فرانسه، آلمان و اسپانیا (اف سی ای اس) است که ماههاست به دلیل اختلافات بر سر تقسیم نقشها بین شرکتهای شرکتکننده با مشکل مواجه است.
همچنین، بحثهای مربوط به تأمین مالی صنایع دفاعی در داخل اتحادیه اروپا، شکاف آشکاری را بین کشورهایی که خواستار محدود کردن قراردادها در داخل این بلوک تحت شعار «اروپایی بخر»و در رأس آنها فرانسه، هستند و کشورهایی دیگر -مانند آلمان و هلند- که رویکرد بازتری را ترجیح میدهند که به شرکتهایی از خارج از اتحادیه اجازه مشارکت میدهد، ایجاد کرده است.
در میان این کشمکشها، به نظر میرسد اروپا در یک دوراهی استراتژیک قرار دارد: یا نگرانی از سیاستهای متغیر آمریکا را به فرصتی برای ایجاد استقلال دفاعی واقعی تبدیل کند، یا به یک سخنرانی سیاسی بسنده کند که ممکن است در برابر آزمون بحرانهای آینده تاب نیاورد.
استقلال دفاعی
این تحولات اروپایی در چارچوب تحولات گستردهتری در سطح صنایع نظامی جهانی رخ میدهد، زیرا تحول تکنولوژیکی مرحله جدیدی را رهبری میکند که قدرت و بازدارندگی را دوباره تعریف میکند.
در مواجهه با این تحولات و با چالشهای جهانی رو به رشد، اروپا پس از دههها تکیه بر چتر هستهای آمریکا و سلاحهای وارداتی، با یک چالش استراتژیک آشکار روبرو است، زیرا دریافته است که نمیتوان برای همیشه به ایالات متحده تکیه کرد و این امر باعث شده است که خواستار «اتکای استراتژیک به خود» شود.
برای دستیابی به این هدف، کمیسیون اروپا ابتکاری را برای ایجاد یک صنعت دفاعی اروپایی مستقل در دهه آینده آغاز کرده است که شامل بسیج بودجهای بالغ بر یک تریلیون دلار، ایجاد «صندوق دفاع اروپایی» مشترک و انتشار اوراق قرضه دفاعی به ارزش ۱۵۰ میلیارد یورو، همراه با هماهنگی جمعی بین کشورهای عضو برای توسعه قابلیتهای فنآوری و زیرساختهای صنعتی است.
هدف از این ابتکار، تقویت توانایی اروپا در تولید سلاح و تجهیزات دفاعی به صورت محلی، کاهش وابستگی به سلاحهای وارداتی و گشودن درها به روی همکاری با شرکای تجاری، از جمله کشورهای عربی، برای ایجاد مشارکتهای صنعتی و سرمایهگذاری مشترک است که قدرت دفاعی و فنآوری این قاره را تقویت میکند.
استدلال اخلاقی
در همین حال، مقامات نظامی اروپایی آنچه را که «استدلال اخلاقی» برای تلاشهای بازتسلیح اروپا در مواجهه با روسیه خواندند، ارائه کردند.
روسای ستاد مشترک ارتش بریتانیا و آلمان در یک پیام مشترک، از نیاز به «تغییر اساسی» در دفاع و امنیت در سراسر اروپا، پس از آنکه روسیه از طریق حمله به اوکراین به طور قاطع به سمت غرب چرخید، سخن گفتند.
در این پیام آمده است: «این تلاش یک بعد اخلاقی دارد. بازتسلیح تحریک به جنگ نیست، بلکه رفتار مسئولانه دولتهایی است که مصمم به حفاظت از مردم خود و حفظ صلح هستند. زیرا قدرت بازدارنده تجاوز است و ضعف آن را جلب میکند.»
به رویاپردازی ادامه بده
در میان این بحث و جدل، موضع دبیرکل ناتو، مارک روته، قاطع بود، زیرا او معتقد بود که «اروپا نمیتواند بدون ایالات متحده از خود دفاع کند.»
وی سه هفته پیش در مقابل پارلمان اروپا گفت: «اگر کسی فکر میکند که اروپا میتواند بدون ایالات متحده از خود دفاع کند، به رویاپردازی ادامه دهد.»
روته از توافق خود با ترامپ بر سر دو مسیر عملی برای کاهش تنشها در مورد گرینلند خبر داد که یکی در چارچوب ناتو برای پذیرش مسئولیت بیشتر در دفاع از قطب شمال و دیگری از طریق ادامه گفتگو بین ایالات متحده، دانمارک و گرینلند، در سایه نگرانیهای مشترک از گسترش نفوذ روسیه و چین در منطقه است.
